Nửa triệu nạn nhân mất gần 2 tỷ USD
Các nhóm lừa đảo trong khu vực nhanh chóng chuyển sang sử dụng máy phát điện chạy bằng khí gas để duy trì hoạt động. Năm ngày sau, nhận thấy việc cắt điện chưa mang lại hiệu quả như mong đợi, chính quyền quân sự Myanmar tiếp tục phong tỏa nguồn cung nhiên liệu cho khu vực này.
Hình ảnh những ngọn đèn vẫn sáng đặt ra câu hỏi: Vì sao các chiến dịch cắt điện, đột kích và trấn áp liên tiếp tại Myanmar, Thái Lan, Campuchia và Lào trong hai năm qua vẫn chưa thể chặn đứng mạng lưới lừa đảo, vốn liên tục thay đổi địa bàn và tái cấu trúc hoạt động?
Quân đội Myanmar tịch thu nhiều thiết bị vệ tinh Starlink ở KK Park
Áp lực buộc Thái Lan phải hành động xuất phát từ chính những thiệt hại trong nước. Ông Phumtham Wechayachai, khi đó là Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan, cho biết hơn 500.000 công dân nước này đã trở thành nạn nhân của các đường dây lừa đảo trong giai đoạn từ tháng 6/2022 đến tháng 6/2024, với tổng thiệt hại hơn 60 tỷ baht (khoảng 1,8 tỷ USD). Chuyến thăm Bắc Kinh của Thủ tướng Thái Lan khi đó, bà Paetongtarn Shinawatra, cũng đóng vai trò then chốt. Sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, hai bên cam kết phối hợp mạnh tay trấn áp các mạng lưới lừa đảo do người Trung Quốc cầm đầu tại khu vực biên giới Thái Lan.
Tuy nhiên, hệ quả của chiến dịch cắt điện, cắt mạng và ngăn chặn nguồn cung nhiên liệu xuất hiện nhanh hơn khả năng ứng phó của các bên. Chỉ trong vài tuần, hơn 7.000 người thuộc nhiều quốc gia, được cho là đã bị lừa hoặc cưỡng bức làm việc tại các trung tâm lừa đảo, bị dồn ứ tại một thị trấn biên giới của Myanmar trong lúc chờ hồi hương. Làn sóng này khiến năng lực tiếp nhận của phía Thái Lan rơi vào tình trạng quá tải, kéo dài quá trình hồi hương. Trước tình hình đó, giới chức Thái Lan, Myanmar và Trung Quốc phải tổ chức các cuộc họp riêng để thống nhất quy trình hồi hương, nhằm ngăn nguy cơ xảy ra khủng hoảng nhân đạo.
Đến tháng 3/2025, truyền thông nhà nước Myanmar tuyên bố rằng, kể từ tháng 10/2023, chính quyền quân sự nước này đã hồi hương hơn 55.000 người nước ngoài, phần lớn là công dân Trung Quốc, từng bị cưỡng bức lao động tại các trung tâm lừa đảo.
Những con số trên cho thấy quy mô đáng kể của chiến dịch trấn áp. Tuy nhiên, tờ báo nhà nước Myanmar "Global New Light of Myanmar" từng gián tiếp thừa nhận rằng điện và internet tại các khu vực này không phải do Myanmar cung cấp, mà đến từ "các nước khác" - hàm ý chỉ Thái Lan. Chi tiết này phơi bày một nghịch lý cốt lõi: các trung tâm lừa đảo lại dựa vào hạ tầng của chính những quốc gia láng giềng đang tìm cách trấn áp chúng. Khi nguồn điện bị cắt, các đối tượng có thể nhanh chóng chuyển sang sử dụng máy phát điện; khi kết nối bị gián đoạn, đường truyền cáp quang hoặc internet vệ tinh Starlink có thể trở thành phương án thay thế. Nhờ đó, hoạt động lừa đảo có thể được duy trì hoặc khôi phục trong thời gian ngắn, khiến hiệu quả của các biện pháp trấn áp khó đạt được như kỳ vọng.
Một bảng báo ở Mae Sot, Thái Lan kêu gọi cảnh giác đối với nạn dụ dỗ vào làm việc tại các trung tâm lừa đảo ở biên giới
Từ Myanmar sang Lào rồi quay lại
Nếu chiến dịch của Thái Lan năm 2025 nhắm vào nguồn điện, internet và nhiên liệu, thì các mạng lưới lừa đảo đã tìm ra một phương án đơn giản hơn nhiều: di chuyển sang bờ sông Mekong đối diện, thuộc lãnh thổ Lào.
Đặc khu kinh tế Tam giác Vàng (GTSEZ), nằm tại huyện Ton Pheung, tỉnh Bokeo của Lào, được chính phủ nước này cho tập đoàn Kings Romans, doanh nghiệp do người Trung Quốc Zhao Wei sở hữu, thuê đất trong 99 năm kể từ năm 2007. Bản thân Zhao Wei đã bị Bộ Tài chính Mỹ đưa vào diện trừng phạt theo Đạo luật Magnitsky từ năm 2018, với các cáo buộc liên quan đến buôn bán ma túy, buôn người và rửa tiền tại chính đặc khu này.
Đây không phải lần đầu Lào phải triển khai các biện pháp trấn áp. Cuối tháng 8/2024, chính quyền nước này từng đột kích 16 trung tâm bên trong đặc khu, bắt giữ 60 người mang quốc tịch Lào và Trung Quốc. Cuộc đột kích diễn ra một ngày sau khi thời hạn chót do chính phủ đặt ra để đóng cửa toàn bộ các trung tâm gọi điện bất hợp pháp trong khu vực kết thúc. Đến tháng 11/2025, một đợt truy quét mới, với sự phối hợp của lực lượng chức năng Trung Quốc và Lào, một lần nữa buộc nhiều hoạt động lừa đảo phải rời khỏi đặc khu.
Tuy nhiên, theo ghi nhận của Shan Herald Agency for News, hãng tin chuyên theo dõi khu vực bang Shan của Myanmar, giáp biên giới Thái Lan và Lào, những người từng làm việc tại các trung tâm này mô tả một quy luật đơn giản đã lặp đi lặp lại suốt nhiều năm: mỗi khi có đợt truy quét tại Tachileik, phía Myanmar, nhân sự và hoạt động lại di chuyển qua sông sang Lào; ngược lại, khi phía Lào siết chặt kiểm soát, họ quay trở về Myanmar.
Công dân Hàn Quốc làm việc trong các trung tâm lừa đảo bị bắt giữ và trục xuất
Một người được hãng tin phỏng vấn, từng làm việc tại trung tâm KK Park ở Shwe Kokko trước khi chuyển sang Lào, cho biết mỗi tháng anh phải đạt doanh thu lừa đảo tối thiểu 15.000 USD bằng cả tiếng Anh và tiếng Trung để tránh gặp rắc rối với quản lý. Theo mô tả của hãng tin này, hành trình di chuyển giữa hai bờ sông Mekong chỉ mất khoảng 45 phút bằng thuyền.
Vẫn còn hoạt động thực tế?
Đầu năm 2026, theo báo "Global New Light of Myanmar", chính quyền Myanmar triển khai chiến dịch tổng lực nhằm giải tỏa, tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép phục vụ hoạt động lừa đảo trực tuyến và đánh bạc tại Shwe Kokko và KK Park, hai địa bàn được xem là những điểm nóng tập trung dày đặc các mạng lưới lừa đảo.
Chính phủ Myanmar cho biết lực lượng chức năng đã hoàn tất việc tháo dỡ hai công trình trái phép cuối cùng tại phân khu II của KK Park, thuộc khu vực Myawady-Maehtawthalay, qua đó tuyên bố xóa sổ toàn bộ các cơ sở lưu trú phục vụ hoạt động tội phạm tại đây. Tổng cộng, 635 công trình trái phép phục vụ các hoạt động phi pháp tại KK Park đã bị san phẳng, gồm 148 công trình tại phân khu I, 62 công trình tại phân khu II và 425 công trình tại phân khu III. Sau chiến dịch, cơ quan chức năng Myanmar cho biết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các lực lượng trong nước và chính phủ các nước láng giềng nhằm triệt phá tận gốc các đường dây lừa đảo và tội phạm trực tuyến.
Trước đó, trong chiến dịch truy quét hồi tháng 11/2025, quân đội Myanmar tuyên bố đã đột kích trung tâm Shwe Kokko. Theo số liệu ban đầu do truyền thông nhà nước "Global New Light of Myanmar" công bố, lực lượng chức năng bắt giữ 346 người nước ngoài và thu giữ gần 10.000 điện thoại di động. Tuy nhiên, tạp chí "The Diplomat" nhắc lại rằng một đợt truy quét rầm rộ hồi tháng 02/2025 từng dẫn đến việc gần 8.000 người bị trục xuất, nhưng rõ ràng vẫn chưa giáng được "đòn chí mạng" vào toàn bộ hoạt động lừa đảo quanh khu vực Myawaddy.
Trong giai đoạn này, cảnh sát quản lý xuất nhập cảnh Thái Lan đã bắt giữ khoảng 1.600 người nước ngoài chạy trốn khỏi trung tâm lừa đảo KK Park tại thị trấn Myawaddy của Myanmar, trong bối cảnh lực lượng chức năng liên tiếp tấn công các tòa nhà trong khu vực. Trong số những người bị bắt giữ có 265 phụ nữ, đến từ 28 quốc gia. Đáng chú ý, nhóm này có 500 công dân Ấn Độ, trong đó có 26 phụ nữ. Những người được đưa trở về sẽ được thẩm vấn để làm rõ phương thức vận hành của các trung tâm lừa đảo, cũng như quá trình họ bị dụ dỗ và tuyển mộ.
Tuy nhiên, không phải chiến dịch truy quét nào cũng mang lại kết quả như những gì được công bố. Báo "The Irrawaddy" dẫn lời các chuyên gia giấu tên cho rằng KK Park cùng nhiều trung tâm khác trong khu vực, như Shwe Kokko Yatai New City, Dongmei Zone và các cụm Jinxin, Taichang, Hengxin, Dongfeng, vẫn đang hoạt động.
Nhìn tổng thể, mạng lưới lừa đảo cho thấy khả năng thích ứng gần như tức thời: mất điện thì chuyển sang dùng máy phát, mất mặt bằng tại Myanmar thì dịch chuyển sang Lào, bị truy quét ở nơi này thì tái xuất hiện tại nơi khác chỉ sau vài tuần. Thực tế đó cho thấy việc cắt nguồn cung, dù là điện, internet, nhiên liệu hay mặt bằng, vẫn chưa đủ để giải quyết triệt để vấn đề.
Vậy đâu là cách tiếp cận hiệu quả hơn? Thay vì chỉ tìm cách chặn nguồn cung tại Đông Nam Á, một số quốc gia lựa chọn siết chặt ngay từ đầu ra, nơi dòng tiền thu được từ các vụ lừa đảo đi vào hệ thống ngân hàng. Anh là quốc gia đầu tiên thử nghiệm cách tiếp cận này trên quy mô toàn quốc. Kết quả của chiến lược đó sẽ là nội dung của kỳ tiếp theo trong loạt bài này.
(CATP) Người Mỹ báo cáo thiệt hại kỷ lục gần 16 tỷ USD (khoảng 414.000 tỷ đồng) do lừa đảo trực tuyến chỉ trong năm 2025. Cũng trong năm này, theo Liên hợp quốc, thiệt hại do hoạt động lừa đảo tại Đông Nam Á đã vượt 100 tỷ USD, bất chấp hàng loạt chiến dịch truy quét và biện pháp trừng phạt được triển khai rầm rộ. Loạt bài này sẽ đi từ thực trạng các trung tâm lừa đảo liên tục di chuyển giữa Myanmar, Thái Lan và Lào, qua đó phân tích những nguyên nhân khiến thiệt hại vẫn chưa giảm như kỳ vọng, dù các chiến dịch trấn áp được đẩy mạnh.