Tối 10/4, sau bốn ngày xét xử sơ thẩm và nghị án, vụ án sai phạm liên quan đến việc chuyển nhượng khu “đất vàng” 39–39B Bến Vân Đồn (nay thuộc phường Xóm Chiếu, TP.HCM), gây thất thoát hơn 542 tỷ đồng tài sản Nhà nước, TAND TPHCM đã tiến hành tuyên án đối với 22 bị cáo.
Theo HĐXX, khu đất tại 39-39B Bến Vân Đồn Phường 12, Quận 4 cũ (nay là phường Xóm Chiếu) có diện tích hơn 6.201 m2 được Nhà nước giao cho Tập đoàn Cao su quản lý, sử dụng để sản xuất kinh doanh.
Hội đồng xét xử tiến hành tuyên án
Sau đó, Tập đoàn Cao su giao cho Cao su Đồng Nai quản lý 5.374 m2 và Cao su Bà Rịa quản lý hơn 827 m2 dưới hình thức Nhà nước cho thuê đất trả tiền hàng năm, nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Thực hiện việc xử lý, sắp xếp lại nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước, Tập đoàn Cao su xây dựng phương án xử lý sắp xếp lại cơ sở nhà đất, đề xuất cho hợp khối và chuyển mục đích sử dụng đất tại 39-39B Bến Vân Đồn sang đất ở để xây dựng chung cư, giải quyết nhà ở cho cán bộ công nhân viên và được UBND Thành phố, Bộ Tài chính chấp thuận.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện, Lê Quang Thung (cựu quyền Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) và một số cá nhân tại Tập đoàn Cao su và các đơn vị, tổ chức có liên quan đã thực hiện chuyển tài sản của Nhà nước thành tài sản tư nhân trái pháp luật, gây thất thoát cho Nhà nước hơn 542 tỷ đồng.
Bị cáo Lê Quang Thung được xác định vai trò chủ mưu trong vụ án
Hành vi của các bị cáo đã gây ảnh hưởng đến trật tự quản lý kinh tế, ảnh hưởng đến việc thực hiện các chính sách kinh tế của nhà nước. Việc đưa các bị cáo ra xét xử là để kịp thời răn đe, giáo dục người phạm tội; thể hiện sự quyết tâm trong công tác đấu tranh, xử lý tội phạm kinh tế, tham nhũng, lãng phí, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Căn cứ tài liệu điều tra, kết quả thẩm vấn công khai tại phiên toà, lời khai của các bị cáo, lời khai của người liên quan, các tài liệu chứng cứ thu thập được có trong hồ sơ vụ án, có cơ sở khẳng định việc đưa các bị cáo ra xét xử là hoàn toàn có căn cứ đúng người, đúng tội, không oan, sai.
Trong vụ án này, bị cáo Lê Quang Thung là người khởi nguồn của các hành vi sai phạm; trực tiếp thoả thuận, thống nhất với bị cáo Lê Y Linh (nguyên Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty CP Việt Tín) về phương thức, cách thức chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn từ Tập đoàn cao su sang công ty tư nhân không qua thẩm định giá, đấu giá, nên phải chịu trách nhiệm chính.
Đối với bị cáo Linh và Dừa, biết rõ khu đất 39-39B Bến Vân Đồn là tài sản nhà nước nhưng vẫn thỏa thuận và cùng các đối tượng tại Tập đoàn cao su, Cao su Đồng Nai, Cao su Bà Rịa và Nguyễn Thị Như Loan hoàn thiện, hợp thức các thủ tục để mua, bán không qua định giá, đấu giá.
Bị cáo Nguyễn Thị Như Loan (Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai), nhận thức rõ khu đất 39-39B Bến Vân Đồn là tài sản nhà nước nhưng vẫn tạo điều kiện, chuyển tiền giúp sức cho bị cáo Linh, Dừa mua khu đất này để sau đó chuyển nhượng lại cho Loan.
Các bị cáo đều là những người có trình độ, nhận thức pháp luật; có đầy đủ năng lực để nhận thức được những hành vi nào phù hợp với quy định của pháp luật, hành vi nào trái với quy định của pháp luật. Nhưng chỉ vì động cơ tư lợi, vụ lợi cá nhân, hoặc do nhận thức pháp luật chưa đầy đủ, do nể nang, lệ thuộc cấp trên nên các bị cáo đã thực hiện hành vi phạm tội.
Hành vi của các bị cáo đã xâm phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước, gây thất thoát, thiệt hại về tài sản đặc biệt lớn, ảnh hưởng xấu và làm giảm uy tín của cơ quan Nhà nước trong lĩnh vực quản lý nhà đất công sản. Tuy nhiên, các bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tự nguyện khắc phục hậu quả. Đến nay, các bị cáo đã nộp hơn 400 tỷ đồng, trong đó, ghi nhận bị cáo Nguyễn Thị Như Loan đã thực hiện xong nghĩa vụ dân sự trong vụ án này.
Từ phân tích trên, HĐXX quyết định tuyên phạt bị cáo Lê Quang Thung 8 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, 6 năm tù về tội “Nhận hối lộ”. Tổng hợp hình phạt cho cả 2 tội là 14 năm tù.
Nguyễn Thị Như Loan, 1 năm 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Bị cáo Lê Y Linh 5 năm 6 tháng về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, 2 năm tù về tội “Đưa hối lộ”. Tổng hợp hình phạt chung cho cả 2 tội là 7 năm 6 tháng. Cùng về 2 tội danh này, bị cáo Đặng Phước Dừa phải lãnh 7 năm tù.
Các luật sư của các bị cáo tại tòa
Bị cáo Đào Thị Hương Lan (cựu Giám đốc Sở Tài chính TPHCM) 3 năm tù; bị cáo Nguyễn Thị Hồng (cựu Phó Chủ tịch UBND TPHCM) 2 năm tù nhưng cho hưởng án treo, cùng về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.16 bị cáo còn lại cũng phải lãnh từ 2 năm 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo tới 5 năm tù.
Theo cáo trạng, khu đất 39-39B Bến Vân Đồn (Quận 4 cũ), nay là phường Xóm Chiếu, TP.HCM có diện tích hơn 6.200 m2, là công sản do Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Sau nhiều lần chia tách, quyền quản lý thuộc về hai đơn vị thành viên là Cao su Đồng Nai và Cao su Bà Rịa. Trong quá trình thực hiện phương án xử lý, sắp xếp khu đất, các bị cáo tại Tập đoàn Cao su và các đơn vị, tổ chức có liên quan đã thực hiện hành vi vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước, chuyển nhượng tài sản nhà nước nhưng không định giá, đấu giá trái quy định.
Bị cáo Lê Quang Thung với vai trò quyền Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn Cao su, được giao quản lý, sử dụng tài sản của nhà nước là khu đất 39-39B Bến Vân Đồn. Giữa ông Thung và bà Linh đã có thỏa thuận ngầm Linh phải có trách nhiệm "chi lại" cho phía Tập đoàn Cao su 3 triệu USD. Cụ thể, 1,2 triệu USD là tiền chi riêng cho cá nhân bị cáo Thung; còn lại khoảng 1,8 triệu USD được thực hiện dưới hình thức Linh phải bán lại giá gốc 18 suất căn hộ của dự án cho các cá nhân phía Tập đoàn. Nếu họ không mua, Linh phải mua lại các suất này với giá chênh lệch khoảng 100.000 USD/căn.
Các bị cáo tại tòa
Thực hiện thỏa thuận, bị cáo Thung đã nhận của Linh 200.000 SGD (thông qua việc trả viện phí cho con) và 300.000 USD tiền mặt tại nhà hàng Palace.
Sau khi nhận tiền, bị cáo Thung chỉ đạo miệng cho cấp dưới tại Công ty Cao su Đồng Nai và Cao su Bà Rịa ký các thủ tục góp vốn thành lập Công ty Phú Việt Tín, sau đó chuyển nhượng vốn góp cho nhóm của Linh mà không qua đấu giá, thậm chí ký xác nhận khống việc nhận tiền.
Lê Y Linh sau đó đã 'bắt tay' với Đặng Phước Dừa (Chủ tịch Công ty Việt Tín) để thâu tóm dự án và thỏa thuận tỷ lệ ăn chia: Linh hưởng 80% lợi nhuận (lo phía Tập đoàn Cao su), Dừa hưởng 20% lợi nhuận (lo chạy thủ tục với cơ quan chức năng).
Để lo được thủ tục cho việc sở hữu khu đất, Linh và Dừa đã hối lộ một số quan chức TPHCM thời điểm đó. Do có mối quan hệ từ trước, Linh và Dừa đã gặp gỡ và nhờ bị can Đào Thị Lan Hương (khi đó là Ủy viên thường trực Ban chỉ đạo 09 sắp xếp tài sản thuộc sở hữu Nhà nước) để nhờ sắp xếp khu đất nói trên cho Công ty Phú Việt Tín.
Đồng thời, Dừa cũng tiếp cận bị cáo Nguyễn Thị Hồng thông qua chồng bà này để đặt vấn đề. Từ văn bản đề xuất do bà Lan ký, bà Hồng đã đồng ý chủ trương giao khu đất này cho Công ty Phú Việt Tín.
Dừa sau đó đã đưa cho bà Hồng 10.000 USD trong túi quà và 50.000 USD dịp tân gia để "cảm ơn" việc ký văn bản giao đất. Riêng bà Lan không nhận tiền nhưng được Dừa hứa cho một căn hộ sau khi dự án hoàn thành.
Năm 2013, dự án đình trệ do nhóm Linh - Dừa mâu thuẫn và cạn vốn, bà Loan bắt đầu tham gia. Theo đề nghị của Linh và Dừa, bà Loan chuyển trước 50 tỷ đồng để Dừa đi "chi ngoại giao" cho phía Tập đoàn Cao su (lúc này là Tổng giám đốc Trần Ngọc Thuận) nhằm hoàn tất thủ tục.
Cáo trạng cũng xác định, Nguyễn Thị Như Loan dù nhận thức rõ khu đất trên là tài sản nhà nước nhưng vẫn tạo điều kiện, chuyển tiền giúp sức cho Lê Ý Linh, Đặng Phước Dừa mua khu đất này không qua định giá, đấu giá, trái quy định của pháp luật để sau đó chuyển nhượng lại cho mình. Sau khi nhận chuyển nhượng 100% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín (được thành lập theo chỉ đạo của bị cáo Thung) với giá 460,9 tỷ đồng đã bao gồm tiền sử dụng đất.
Tháng 8/2014, Quốc Cường Gia Lai mới chính thức được ghi nhận sở hữu 99% vốn điều lệ Phú Việt Tín trên giấy phép kinh doanh. Song, ngay từ ngày 5/9/2014, trước khi thâu tóm nốt 1% còn lại, bị cáo Loan đã ký thỏa thuận cam kết bán lại toàn bộ dự án cho Công ty CP Bất động sản Thịnh Vượng (thuộc Tập đoàn Novaland). Đến khi, hợp đồng chuyển nhượng chính thức được ký kết (ngày 17/11/2014), tổng giá trị chuyển nhượng có giá hơn 846 tỷ đồng. Hành vi của bị cáo Loan và các đồng phạm được xác định gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 542 tỷ đồng. Trong đó, cá nhân bị cáo Loan được xác định hưởng lợi và chịu trách nhiệm đối với số tiền hơn 297,8 tỷ đồng.