(CATP) Bỏ ra hàng chục, hàng trăm triệu đồng tiền mặt nhưng thứ người dân cầm về không phải là những chỉ vàng lấp lánh mà chỉ là một mảnh "giấy hẹn" mỏng manh. Tại các "đế chế" kinh doanh vàng như Bảo Tín Minh Châu, một kịch bản giao dịch ngược đời đang đẩy người mua vào thế "nắm dao bằng lưỡi", trong khi cơ quan chức năng bắt đầu ráo riết vào cuộc bóc tách các rủi ro pháp lý tiềm ẩn sau những tờ giấy lộn.
Chuyện thật như đùa
Thị trường vàng trong nước những ngày qua liên tục chứng kiến những cơn "địa chấn" chưa từng có tiền lệ khi giá cả liên tục phá đỉnh, xô đổ mọi kỷ lục và tạo ra một "cơn khát kim tiền" vô tiền khoáng hậu trong lịch sử giao dịch dân sự. Dọc theo các tuyến "phố vàng" sầm uất tại thủ đô Hà Nội, hình ảnh dòng người xếp hàng rồng rắn, chầu chực mua vàng tích trữ đã trở thành một hiện tượng xã hội nổi bật.
Trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm, các cửa hàng, doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc đá quý đã nhanh chóng chớp thời cơ, tung ra một chiêu thức giao dịch đầy tính "đột phá” nhưng cũng chứa đựng mầm mống hiểm họa khôn lường: bán vàng bằng "giấy hẹn". Khách hàng bị buộc phải chồng đủ 100% tiền mặt hoặc chuyển khoản ngay lập tức theo mức giá niêm yết chót vót tại thời điểm giao dịch. Thế nhưng, thứ tài sản họ cầm về nhà nâng niu không phải là những chiếc nhẫn tròn trơn hay các thỏi vàng miếng lấp lánh, mà chỉ là một mảnh giấy mỏng dính ghi ngày hẹn trả vàng.
Chiêu thức "tiền trao, cháo... hẹn" này thoạt nhìn qua lăng kính của những người bán hàng, có vẻ như là một giải pháp tình thế tuyệt vời để giải tỏa sức nóng của thị trường. Tuy nhiên, dưới góc nhìn pháp lý, đây thực chất là một biến tướng giao dịch vô cùng nguy hiểm, một sản phẩm "quái thai" sinh ra từ sự lỏng lẻo của cơ chế giám sát và tâm lý bầy đàn mù quáng của người tiêu dùng.
Bằng việc phát hành hàng loạt "giấy hẹn", các tiệm vàng lớn nhỏ đã vô hình trung thực hiện một cú tráo trở ngoạn mục: Đẩy toàn bộ rủi ro biến động giá cả và rủi ro thanh khoản về phía khách hàng, đồng thời đường hoàng chiếm dụng một lượng vốn bằng tiền mặt khổng lồ không hề mất một đồng lãi suất. Khách hàng, trong cơn "say" vàng chếnh choáng, đã tự nguyện từ chối quyền lợi căn bản nhất của người mua hàng: quyền được nhận và xác lập quyền sở hữu tài sản ngay lập tức.
Người dân chờ mua vàng lúc rạng sáng tại TPHCM. Ảnh: T.C
Sự xuất hiện ồ ạt và được chấp nhận một cách dễ dãi của "vàng giấy" không chỉ phản ánh tâm lý FOMO (hội chứng sợ bị bỏ lỡ) đang thao túng đám đông, mà còn vạch trần sự "nhờn luật", lách luật một cách cực kỳ tinh vi của một bộ phận cơ sở kinh doanh. Họ đã triệt để lợi dụng lòng tin ngây thơ, sự thiếu hiểu biết về hệ thống pháp luật dân sự của người dân để thiết lập những giao kết mua bán mang tính chất bất bình đẳng. Khi tờ "giấy hẹn" có chữ ký của nhân viên bán hàng được trao tay, người mua vàng đã tự đặt mình vào thế "nắm dao đằng lưỡi", phó mặc toàn bộ khối tài sản tích cóp bằng mồ hôi nước mắt cả đời cho sự "tử tế" mong manh và khả năng thanh khoản của các tiệm vàng.
Trong kịch bản tồi tệ nhất, nếu doanh nghiệp kinh doanh kim loại quý bất ngờ tuyên bố phá sản, vỡ nợ mất khả năng thanh toán, hoặc người đại diện pháp luật vướng vòng lao lý, bị phong tỏa tài sản, những tờ "giấy hẹn" có giá trị hàng chục, hàng trăm triệu đồng kia sẽ lập tức hóa thành những mảnh giấy lộn vô tri. Sự sụp đổ tài chính là viễn cảnh hiện hữu, đang chực chờ giáng xuống bất cứ lúc nào.
Khởi tố chủ tiệm vàng, khách hàng hoảng loạn
Câu chuyện trớ trêu về việc mua vàng bằng "giấy hẹn" đã không dừng lại ở những lời đồn đoán râm ran, mà chính thức trở thành tâm điểm chú ý khi ông chủ hệ thống kinh doanh vàng bạc đá quý đình đám - Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu - vướng vòng lao lý. Dư luận xã hội và hàng nghìn khách hàng đang nắm giữ những tờ "vàng giấy" của hệ thống này bỗng rơi vào viễn cảnh tài sản bị đóng băng để phục vụ điều tra.
Vàng miếng SJC
Trước sự lo lắng, tràn ngập hoài nghi của cộng đồng, cơ quan chức năng đã phải lên tiếng để ổn định tình hình an ninh trật tự, đồng thời vạch rõ ranh giới pháp lý giữa quan hệ dân sự thông thường và các hành vi vi phạm hình sự. Trả lời các cơ quan báo chí về vấn đề bảo đảm quyền lợi của người dân mua vàng bằng giấy hẹn tại các cơ sở của Bảo Tín Minh Châu, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng (Giám đốc Công an TP.Hà Nội) cho biết: "Đến thời điểm hiện tại, Công an TP.Hà Nội chưa nhận được bất kỳ đơn thư khiếu nại, tố cáo nào của người dân về việc mua vàng bằng giấy hẹn tại Bảo Tín Minh Châu mà không nhận được vàng".
Điều này đồng nghĩa với việc cho đến thời khắc hiện tại, những tờ "giấy hẹn" giao vàng kia vẫn đang được pháp luật định hình nằm gọn trong khuôn khổ của những bản hợp đồng dân sự về mua bán tài sản, và quan trọng nhất là các thỏa thuận này vẫn chưa bị phá vỡ trên thực tế.
Dẫu vậy, Giám đốc Công an TP.Hà Nội cũng đưa ra lời cảnh báo. Ông nhấn mạnh: "Nếu người dân phát hiện doanh nghiệp có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản, hoặc cơ sở kinh doanh cố tình không thực hiện đúng cam kết trả vàng trong giao dịch đã ký thì cần nhanh chóng thu thập toàn bộ tài liệu, chứng cứ liên quan và khẩn trương trình báo với cơ quan Công an nơi gần nhất để được thụ lý, giải quyết theo đúng trình tự, quy định của pháp luật".
Từ những phát ngôn của lãnh đạo Công an TP.Hà Nội, có thể thấy rõ bản chất của giao dịch mua bán "vàng giấy" hiện nay không khác gì một cuộc đánh cược tài sản. Khách hàng đang tự đẩy chính mình vào thế "thả gà ra đuổi", khi dùng "tiền tươi thóc thật" để đổi lấy một lời hứa hẹn trên một tờ giấy vô tri.
Ông Vũ Minh Châu (X) nhà sáng lập và sở hữu thương hiệu vàng Bảo Tín Minh Châu, bị khởi tố
Theo phân tích chuyên sâu của các chuyên gia, tờ "giấy hẹn" mà các tiệm vàng dùng để giao dịch thực chất là một dạng hợp đồng mua bán tài sản hình thành trong tương lai, hoặc một tờ biên nhận nhận tiền đặt trước trong giao dịch dân sự. Khi rủi ro xảy ra, theo nguyên tắc pháp luật, giao dịch "giấy hẹn" ban đầu sẽ chỉ được cơ quan chức năng xem xét, thụ lý dưới góc độ là một tranh chấp hợp đồng dân sự đơn thuần. Điều này đồng nghĩa, để đòi lại quyền lợi của mình, người mua phải tiến hành các thủ tục khởi kiện doanh nghiệp ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền, yêu cầu hoàn trả tiền hoặc buộc thực hiện nghĩa vụ giao vàng. Trường hợp doanh nghiệp đã âm thầm tẩu tán hết tài sản hoặc mất khả năng thanh toán, từ vị thế những "thượng đế” vung tiền mua vàng, khách hàng bỗng chốc hóa thành chủ nợ bất đắc dĩ.
Ranh giới để khởi tố hình sự về tội "lừa đảo" hay "lạm dụng tín nhiệm" cực kỳ gian nan, đòi hỏi cơ quan điều tra chứng minh được "ý thức chiếm đoạt" của tiệm vàng. Trong lúc ròng rã chờ công lý, người dân đã phải trả giá đắt cho sự liều lĩnh của chính mình. Để những tờ "giấy hẹn" vô tri không còn là nỗi ám ảnh, thiết nghĩ cần có ngay một chiến dịch "thanh lọc" triệt để từ phía các cơ quan quản lý vĩ mô, đi kèm với đó là sự thức tỉnh, nâng cao cảnh giác của chính những người mua vàng. Đừng để đồng tiền của chính mình biến thành miếng mồi ngon béo bở cho những thủ đoạn kinh doanh "nhờn luật".
(CATP) Bùng nổ như một hiện tượng tài chính "made in Vietnam", ONUS thực chất được ví như một "vòi bạch tuộc" công nghệ tinh vi, vươn dài những xúc tu để khai thác triệt để mồ hôi, nước mắt của hàng triệu nhà đầu tư nhẹ dạ. Với sự tiếp tay đắc lực của một bộ phận KOL đình đám trên mạng xã hội, "ông trùm" đứng sau hệ sinh thái này đã vẽ ra một viễn cảnh giàu sang đầy ảo mộng, qua đó từng bước dẫn dụ các nạn nhân rơi vào chiếc bẫy được giăng sẵn. Đây không đơn thuần là một dự án tài chính, mà là một kịch bản "lùa gà” được thiết kế quy mô lớn, nơi tiền thật bị đánh đổi lấy những con số ảo. Những con số ấy ban đầu tăng trưởng đầy hấp dẫn, nhưng thực chất chỉ chờ đến thời điểm thích hợp để "bốc hơi" dưới sự điều khiển của những "nhà ảo thuật" tài chính đứng sau màn hình.