(CAO) Dọc theo ven biển Thiên Cầm, những con tàu cá được lắp động cơ mạnh, gắn vòi lớn thả xuống biển neo lênh đênh trên mặt nước. Đây là những con tàu đánh bắt ngao tím bằng vòi xịt áp lực cao. Việc đánh bắt bằng hình thức này khiến ngao tím bị chết trôi dạt vào bờ biển nằm thành lớp dày, mùi thối nồng nặng khắp nơi.
Theo phản ánh của người dân, một ngày cuối tháng 8/2026, chúng tôi có mặt tại khu vực biển Thiên Cầm (xã Thiên Cầm, tỉnh Hà Tĩnh), nơi đang diễn ra tình trạng dùng vòi xịt áp lực cao để đánh bắt ngao tím trên biển.
Được sự giúp đỡ của ngư dân địa phương, chúng tôi được thuyền chở ra biển. Di chuyển dọc theo ven biển, ngoài các thuyền đánh bắt bằng hình thức truyền thống như buông câu hoặc thả lưới còn có những chiếc thuyền được lắp động cơ cỡ lớn phía trước khoang. Từ động cơ này, một chiếc vòi lớn được gắn vào và buông thả xuống sâu dưới biển.
Thuyền được lắp động cơ cỡ lớn trước khoang và gắn vòi thả xuống biển để xịt áp lực cao bắt ngao tím trên biển Thiên Cầm
Anh T., người dẫn chúng tôi đi cho biết: “Đó là những chiếc vòi xịt có áp lực cao được thả xuống biển để đánh bắt ngao tím. Khi vòi xịt di chuyển đến đâu, thủy sinh dưới biển bị hủy diệt đến đó. Đánh bắt kiểu này ảnh hưởng rất lớn đến môi trường và sự phát của các loài hải sản dưới biển”.
Phát hiện người lạ xuất hiện ở khu vực đánh bắt, một số ngư dân lên tiếng, dùng biểu hiện xua đuổi, không cho chụp ảnh
Phát hiện có thuyền lạ xuất hiện bất thường, những ngư dân đánh bắt bằng vòi xịt đã đưa tay chỉ về phía chúng tôi, đưa tay biểu hiện đe dọa để ngăn cản, không cho chụp hình. Theo anh T., đa số những người đánh bắt theo hình thức này đều đến từ các xã khác.
“Cứ sau mỗi lần tàu của họ đánh bắt xong rút đi, rất lâu các loài thủy sinh mới phục hồi được để ngư dân địa phương chúng tôi mới có nguồn lợi để khai thác lại. Chúng tôi rất muốn ngăn cản nhưng không thể vì họ rất hung dữ” – anh T. lý giải.
Để chứng minh cho sự tàn phá môi trường này, anh T. đưa chúng tôi vào bờ biển, nơi giáp ranh giữa xã Thiên Cầm và xã Yên Hòa (tỉnh Hà Tĩnh). Khi thuyền vào gần đến bờ, một mùi hôi thối xộc lên mũi. Trên bờ biển, ngao tím chết thành lớp dày trải dài hút tầm mắt. “Đây là những con ngao bị chết do bị xịt nước nhưng những người kia không bắt được hết nên bị trôi dạt vào bờ” – anh T. giải thích.
Trao đổi với phóng viên, Thiếu tá Nguyễn Văn Long – Đồn phó Đồn Biên phòng Thiên Cầm cho biết, việc sử dụng vòi xịt để đánh bắt hải sản đó là vi phạm. Đồn Biên phòng Thiên Cầm thường xuyên tổ chức tuần tra nhưng cũng có một số bộ phận người dân lén lút lặn bắt hoặc sử dụng vòi xịt đánh bắt. Thời gian qua, Đồn đã phát hiện, xử lý 6 vụ đánh bắt vi phạm trên biển. Để ngăn chặn, ngoài việc tuần tra, Đồn cũng đã phối hợp với các địa phương, nơi có tàu thuyền đánh bắt vi phạm để tuyên truyền, đặc biệt là đánh bắt sai nghề.
Ông Võ Tá Nhân - Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm cho biết, nguyên nhân khiến ngao chết hàng loạt ngoài việc ngư dân dùng vòi xịt đánh bắt còn có thời tiết bất thường như trời nắng nóng nhưng đột ngột mưa lớn kéo dài
Ông Võ Tá Nhân – Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm cho biết, ngao chết chủ yếu là vùng biển xã Yên Hòa, còn Thiên Cầm là một phần nhỏ. Sau khi nhận được tin báo, chính quyền xã có họp với Đồn Biên phòng Thiên Cầm, đồng thời báo cáo lên Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh. Theo đánh giá ban đầu, nguyên nhân khiến ngao chết hàng loạt ngoài việc ngư dân dùng vòi xịt đánh bắt còn có thời tiết bất thường như trời đang nắng nhưng đột ngột mưa lớn kéo dài. “Xã Thiên Cầm đã thành lập “Hội đồng quản lý cộng đồng nghề cá”. Khi tổ chức này đi vào hoạt động sẽ tích cực giám sát để ngăn chặn được việc đánh bắt vi phạm trên biển chặt chẽ hơn.
Ngao tím chết dạt vào bờ biển kéo dài giữa vùng giáp ranh xã Thiên Cầm và xã Yên Hòa
Ông Bùi Tuấn Sơn – Chi Cục trưởng Chi Cục thủy sản Hà Tĩnh (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh) cho hay, cùng với nghề lặn biển, việc đánh bắt hải sản bằng vòi xịt là hủy hoại môi trường. Nghề lặn hoặc dùng vòi sục xuống biển để xịt được gọi là sai nghề. Khi vòi xịt được đưa xuống biển, di chuyển đến đâu các loài thủy sinh sống dưới biển đều bị tiêu diệt đến đó. Chúng tôi cũng đã nhận được thông tin về tình trạng đánh bắt này và đưa ra các hướng xử lý.