(CATP) Quốc hội vừa ban hành Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú với 12 chương, 74 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.
Theo đó, các trại tạm giam, nhà tạm giữ sẽ phân loại và bố trí giam giữ riêng đối với từng đối tượng, gồm: người bị tạm giữ; người bị tạm giam; người dưới 18 tuổi; phụ nữ; người nước ngoài; người mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A; người thực hiện hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng; tái phạm nguy hiểm; người phạm tội xâm phạm an ninh quốc gia; người bị kết án tử hình; người đang chờ chấp hành án phạt tù; người thường xuyên vi phạm nội quy của cơ sở giam giữ; người có dấu hiệu mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình nhưng chưa được giám định, đang chờ kết quả giám định hoặc đang chờ đưa đi cơ sở bắt buộc chữa bệnh; phạm nhân phục vụ việc tạm giữ, tạm giam; phạm nhân được trích xuất để phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.
Luật quy định không giam giữ chung buồng những người trong cùng một vụ án đang trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử. Trong trường hợp đặc biệt, do điều kiện thực tế mà cơ sở giam giữ không thể đáp ứng được yêu cầu giam giữ riêng hoặc để bảo đảm yêu cầu điều tra, truy tố, xét xử, bảo đảm an toàn cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân, thì Thủ trưởng cơ sở giam giữ phối hợp với cơ quan đang thụ lý vụ án quyết định bằng văn bản những người được giam giữ chung. Việc giam giữ chung người dưới 18 tuổi với người từ đủ 18 tuổi trở lên chỉ trong trường hợp để bảo đảm an toàn cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam là người dưới 18 tuổi. Người đồng tính, người chuyển giới hoặc trường hợp vì lý do giới tính khác; phụ nữ có thai hoặc có con dưới 36 tháng tuổi ở cùng có thể được bố trí giam giữ ở buồng riêng. Trường hợp vì lý do bất khả kháng thì Thủ trưởng cơ sở giam giữ quyết định bố trí giam giữ và phải bảo đảm không để thông cung, gây khó khăn cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử.

Theo quy định mới, Công an đặc khu, Đồn biên phòng ở vùng sâu, vùng xa, Vùng Cảnh sát biển được tổ chức buồng tạm giữ (ảnh minh họa)
Đặc biệt, người dưới 18 tuổi bị tạm giữ, tạm giam có chế độ ăn, ở và quản lý riêng. Cụ thể, ngoài tiêu chuẩn định lượng ăn như người bị tạm giữ, người bị tạm giam đã thành niên, người dưới 18 tuổi được tăng thêm về thịt, cá so với tiêu chuẩn định lượng ăn theo quy định của Chính phủ và được bố trí giam giữ riêng, trừ một số trường hợp theo quy định tại luật này.
Luật cũng quy định rõ quyền và nghĩa vụ của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú. Theo đó, người bị cấm đi khỏi nơi cư trú được đi khỏi nơi cư trú vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan; trường hợp đi khỏi nơi cư trú vì lý do chính đáng khác thì phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép; được thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc ra ngoài phạm vi nơi cư trú khi được cơ quan có thẩm quyền cho phép; trường hợp thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc trong phạm vi nơi cư trú thì phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền; được khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật; được hưởng các quyền khác theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, người bị cấm đi khỏi nơi cư trú có nghĩa vụ phải trình diện Trưởng Công an cấp xã nơi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đang cư trú, đơn vị quân đội đang quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú; chấp hành nghiêm chỉnh cam kết tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân, nội quy, quy chế của nơi cư trú, nơi làm việc; chịu sự giám sát của Trưởng Công an cấp xã nơi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đang cư trú, đơn vị quân đội đang quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú; không đi khỏi phạm vi địa bàn cấp xã hoặc phạm vi địa bàn do đơn vị quân đội quản lý theo lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú của cơ quan có thẩm quyền; có mặt theo yêu cầu của Trưởng Công an cấp xã nơi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đang cư trú hoặc người đứng đầu đơn vị quân đội đang quản lý, theo dõi; phải làm giấy cam đoan và thực hiện các nghĩa vụ đã cam đoan theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự; không thực hiện hành vi vi phạm pháp luật theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và pháp luật về hình sự.
Cũng theo quy định của Luật, từ ngày 01/7/2026, Công an đặc khu được tổ chức buồng tạm giữ để quản lý, thực hiện chế độ tạm giữ đối với người bị tạm giữ theo quyết định của Trưởng Công an đặc khu hoặc Phó trưởng Công an đặc khu là Điều tra viên trung cấp, Điều tra viên cao cấp hoặc của người có thẩm quyền khác theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Đồn biên phòng đóng ở vùng sâu, vùng xa hoặc ở nơi xa các cơ sở giam giữ, Biên phòng cửa khẩu cảng được tổ chức buồng tạm giữ để quản lý, thực hiện chế độ tạm giữ đối với người bị tạm giữ theo quyết định của Đồn trưởng đồn Biên phòng, Chỉ huy trưởng Biên phòng cửa khẩu cảng hoặc của người có thẩm quyền khác theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Vùng Cảnh sát biển được tổ chức buồng tạm giữ để quản lý, thực hiện chế độ tạm giữ đối với người bị tạm giữ theo quyết định của Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển hoặc của người có thẩm quyền khác theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.