(CATP) Ngày 24/02/2026, tại một con phố yên tĩnh ở Greenacre - một vùng ngoại ô Tây Sydney - Matt Utai bước ra khỏi nhà lúc 6 giờ sáng như mọi ngày, chuẩn bị lái xe đi làm. Ông năm nay đã 44 tuổi, không còn là ngôi sao bóng bầu dục từ lâu nhưng vẫn còn rất nổi tiếng. Ông từng ghi hai bàn thắng quyết định trong trận chung kết giải vô địch NRL năm 2004 khi còn khoác áo Canterbury Bulldogs, rồi giải nghệ sớm và sống lặng lẽ bên gia đình. Bất chợt một chiếc xe chạy chậm qua rồi tiếng súng vang lên và Matt gục xuống ngay trước cửa nhà. Theo điều tra sau đó, hung thủ đã bắn nhầm vì chúng muốn thanh toán con trai ông - Iziah Utai, bị tình nghi có liên hệ với Coconut Cartel. Cả nước Úc bàng hoàng và lần đầu tiên, cái tên Coconut Cartel tràn ngập trên báo chí.
Xã hội đen thích dùng mạng xã hội
Coconut Cartel là băng đảng với thành viên nòng cốt là những thanh niên gốc các đảo Thái Bình Dương như Samoa, Tonga, Fiji và sinh ra hoặc lớn lên tại Australia, tập trung tại vùng ngoại ô Sydney. Họ lớn lên trong cộng đồng nhập cư với thu nhập thấp, ít học, khó tìm việc làm và sớm tiếp xúc với văn hóa đường phố mà các tổ chức tội phạm khéo léo khai thác. Nhiều người trong số họ đã phục vụ mạng lưới tội phạm Alameddine nhiều năm. Nhưng dù cố gắng đến đâu họ cũng chưa bao giờ được ngồi cùng bàn với những ông chủ người Lebanon.
Khi Alameddine bắt đầu suy yếu từ khoảng năm 2021 - 2022 khi vừa phải đối phó với gia tộc Hamzy, vừa chịu áp lực từ đặc nhiệm cảnh sát. Khi khoảng trống quyền lực bắt đầu hé mở, một nhóm thành viên gốc đảo Thái Bình Dương quyết định tách ra để lấp vào khoảng trống đó.
Ngôi sao bóng bầu dục Matt Utai, hiện trường vụ nổ súng và các vụ bắt giữ sau đó. Ảnh: News.com.au
Cảnh sát New South Wales mô tả Coconut Cartel không chỉ buôn ma túy mà họ còn nhận các phi vụ đánh người, bắn vào nhà, thậm chí ám sát cho bất kỳ ai trả "đúng giá”. Đây là mô hình nguy hiểm hơn nhiều so với cấu trúc gia đình truyền thống của Alameddine. Cái tên Coconut Cartel (Băng đảng Dừa) bản thân nó đã là một thông điệp về gốc tích. Trong tiếng lóng ở cộng đồng đảo Thái Bình Dương, "coconut" dùng để chỉ người gốc đảo với hình ảnh trái dừa: bên ngoài nâu (màu da), bên trong trắng (đã hòa nhập vào văn hóa Tây phương). Còn "Cartel" là lời tuyên bố họ không phải một nhóm đường phố "tép riu" mà là một tổ chức lớn.
Một trong những điều phân biệt Coconut Cartel với thế hệ băng đảng trước là việc họ sử dụng mạng xã hội như một vũ khí chiến lược, không chỉ để liên lạc, mà để tạo dựng thanh thế và tiến hành tâm lý chiến. Các video khiêu khích đối thủ được đăng công khai trên Instagram và TikTok. Những cảnh tượng bạo lực được ghi lại và phát tán có chủ ý, trở thành bằng chứng về sức mạnh của tổ chức. Các kênh truyền thông ngầm chuyên đưa tin về thế giới giang hồ Australia, vốn rất phổ biến và được theo dõi rộng rãi, vô tình trở thành bộ máy PR miễn phí cho Coconut Cartel. Nhưng đây cũng là con dao hai lưỡi vì sự hiện diện trực tuyến đó cũng cung cấp cho Cảnh sát một nguồn tin tình báo vô giá: nhận dạng khuôn mặt, theo dõi địa điểm, lập sơ đồ quan hệ giữa các thành viên. Khi Coconut Cartel mạnh lên qua mạng xã hội, họ cũng đang tự vẽ bản đồ bộ máy "biếu" cho lực lượng Cảnh sát.
Cấu trúc phi tập trung: Sức mạnh và điểm yếu
Không giống mô hình tổ chức kim tự tháp của Alameddine, nơi quyền lực tập trung ở đỉnh và lệnh đi xuống từng nấc, Coconut Cartel vận hành theo cấu trúc linh hoạt hơn, gần giống mạng lưới hàng ngang hơn là hệ thống phân cấp cứng nhắc. Điều này có lợi thế rõ ràng, khi một thành viên bị bắt, tổ chức không sụp đổ. Không có "cái đầu" duy nhất mà Cảnh sát có thể nhắm vào để triệt phá toàn bộ. Những tế bào khác nhau tiếp tục hoạt động độc lập. Nhưng mô hình này cũng tạo ra vấn đề về kiểm soát vì không có cấu trúc chỉ huy đồng nghĩa không có kỷ luật chặt chẽ. Các thành viên cấp thấp đôi khi hành động vượt ngoài ý muốn của lãnh đạo. Vụ bắn nhầm Matt Utai có thể là một ví dụ, những kẻ thực thi đã xác định sai mục tiêu, để lại hậu quả mà tổ chức không thể kiểm soát được làn sóng phản ứng dư luận sau đó.
Các thành viên Coconut Cartel. Ảnh: NSW Police
Cái tên Matt Utai gắn liền với ký ức đẹp của người hâm mộ NRL nên việc ông bị bắn khiến công chúng hết sức phẫn nộ. Trong vòng 48 giờ, Cảnh sát New South Wales thông báo thành lập một đặc nhiệm mới chuyên nhắm vào Coconut Cartel với hơn 100 điều tra viên. Đây là phản ứng quy mô nhất từ trước đến nay đối với một tổ chức tội phạm mới nổi. Lệnh kiểm soát tội phạm nghiêm trọng (SCPO) được áp dụng đối với nhiều thành viên và các cuộc lục soát đột kích diễn ra liên tục. Trong vài tuần, Cảnh sát bắt giữ một số thành viên, thu giữ súng, ma túy và tiền mặt. Nhưng giới phân tích tội phạm cảnh báo rằng điều đó chưa đủ. Với cấu trúc phi tập trung và mạng lưới tuyển dụng không biên giới của Coconut Cartel, mỗi vụ bắt giữ thường chỉ là nhổ một chiếc răng trong hàm của một con rắn đang lột xác.
Tuyển dụng xuyên biên giới
Một đặc điểm khiến Coconut Cartel đặc biệt nguy hiểm là mạng lưới tuyển dụng xuyên quốc gia của nó. Nhưng chiêu thức tuyển mộ này cũng được các băng đảng khác áp dụng như một kiểu "gậy ông đập lưng ông" với Coconut.
Hai sát thủ trong vụ ám sát người của băng Coconut ở TPHCM, Vaa Vaa và Tafia Steve, là người Samoa và không phải thành viên lâu năm của băng đảng nào ở Sydney. Họ được tuyển dụng từ bên ngoài, được trả tiền để thực hiện một nhiệm vụ cụ thể kèm theo một kế hoạch tẩu thoát. Mô hình này, thuê người từ nơi khác để tránh để lại dấu vết cho thấy các băng đảng đang mở rộng phạm vi từ Australia đến các đảo Thái Bình Dương rồi sang tận Đông Nam Á khi cần thanh toán nhau. Và khi bạo lực có thể được "đặt hàng" qua ứng dụng mã hóa và "giao hàng" bởi những kẻ không có hồ sơ tội phạm tại quốc gia có sự cố xảy ra, ranh giới giữa tội phạm địa phương và tội phạm xuyên quốc gia không còn rõ ràng như trước đây nữa.
Khi áp lực từ đặc nhiệm Cảnh sát ngày càng tăng, các lãnh đạo cấp cao của Coconut Cartel thực hiện chiến thuật mà Rafat Alameddine đã dùng trước họ: rời khỏi Australia. Hắn tiếp tục điều phối các hoạt động của Coconut Cartel từ Đông Nam Á qua ứng dụng mã hóa. Lorenzo Lemalu (hay "Renzo") - người bị bắn chết tại TPHCM đêm 21/5/2026 - đã rời Australia khoảng bốn năm trước khi xảy vụ án. Có lẽ thời gian dài tung hoành bên ngoài Australia quá thoải mái đã khiến Lorenzo mất dần cảnh giác. Theo các nguồn giang hồ và bài viết của báo chí Australia, Lemalu gần đây sống theo kiểu rất phô trương. Hắn không ngần ngại đưa lên mạng xã hội hàng loạt ảnh chụp tại Dubai khi ăn bít-tết dát vàng hay đang hưởng thụ cuộc sống xa hoa tại Albania chỉ vài tuần trước khi thiệt mạng. Những kẻ muốn triệt hạ "Renzo" có thể dễ dàng theo dõi và định vị hắn qua những bức ảnh này.
Tuy thủ lĩnh bị hạ sát nhưng với mô hình của mình, Coconut Cartel dù mất đi một lãnh đạo, dù chịu áp lực từ đặc nhiệm cảnh sát New South Wales, vẫn tồn tại nhờ cấu trúc phi tập trung. Đây chính là thách thức lớn nhất mà các cơ quan thực thi pháp luật đang đối mặt. Đó là một thế hệ tội phạm có tổ chức không cần trụ sở, không cần văn phòng, không cần ở cùng một quốc gia.
(CATP) Năm 2019, một người đàn ông trung niên tên Rafat Alameddine xuất hiện trong một đám cưới ở Lebanon. Ông ta mặc vest trắng, tóc vuốt ngược, tay cầm ly rượu. Xung quanh, những tờ tiền được ném lên không trung như những cơn mưa. Đó là phong tục rải tiền tại đám cưới Trung Đông, nhưng quy mô hôm đó khiến ngay cả những người dự tiệc cũng phải trầm trồ. Video ghi lại khoảnh khắc đó sau này được tờ Daily Telegraph của Australia đăng tải, và lập tức thu hút hàng chục nghìn lượt xem.