Các thành viên trong gia đình quây quần bên mộ phần của ông để chia sẻ về thông tin vụ án của ông được tái thẩm, cũng là điều ông hằng mong ước được nghe trong đời sau hàng thập kỷ đấu tranh đòi công lý.
Sakahara qua đời vào năm 2011 khi đang thụ án chung thân vì tội giết quản lý cửa hàng ở thị trấn vùng nông thôn Hino vào năm 1984 – dựa trên lời thú tội mà ông Sakahara sau đó cáo buộc mình đã bị ép cung.
Con trai ông Hiromu là Koji Sakahara chia sẻ với đài CNN: “Tôi rất tiếc vì không thể cứu cha tôi khỏi nhà tù”.
Koji, hiện 64 tuổi với mái tóc đã bạc trắng vì nhiều năm lăn lộn đấu tranh để chứng minh sự vô tội của cha mình, cho biết: “Mặc dù tôi rất vui về quyết định tái thẩm, nhưng điều đó vẫn vô cùng đau đớn”.
Koji Sakahara cho biết vào đầu những năm 80, gia đình ông sống một cuộc sống bình thường ở Hino, một thị trấn nông thôn yên tĩnh nằm cách thành phố Kyoto khoảng một giờ lái xe về phía đông.
Koji Sakhara cầm di ảnh của cha mình - ông Hiromu Sakhara - Ảnh: CNN
“Mọi người trong gia đình chúng tôi đều đi làm; chúng tôi không gặp khó khăn về tài chính và tôi tin rằng chúng tôi đang có một cuộc sống hạnh phúc với cha mình, người rất tận tâm với con cái” - ông nói với CNN.
Nhưng thế giới của họ bị đảo lộn vào tháng 12/1984 sau khi một người quản lý cửa hàng rượu địa phương mất tích. Thi thể của cô được tìm thấy một tháng sau đó trên một cánh đồng.
Sakahara ban đầu bị cảnh sát gọi đến để thẩm vấn vì ông là khách hàng thường xuyên của cửa hàng. Tuy nhiên, ông đã được thả ngay sau khi vợ ông chứng minh được rằng ông đã uống rượu ở một nơi khác vào đêm đó.
Nhưng cảnh sát đã quay lại ba năm sau để thẩm vấn ông, và sau một ngày thẩm vấn, ông đã thú nhận mình là kẻ thủ ác.
Sakahara sau đó nói với con trai rằng ông đã bị đánh, đá và chỉ oằn mình chịu đựng sau khi cảnh sát bắt đầu đe dọa những người xung quanh ông, Koji - người đã chất vấn cha mình về lời thú tội, nói với CNN.
Ngày hôm sau, cảnh sát đưa Sakahara đi. “Ông ấy không bao giờ trở về nhà nữa!” - Koji nhớ lại. Sakahara đã bào chữa rằng mình vô tội trong phiên tòa nhưng sau cùng ông bị kết án dựa trên tuyên bố của cảnh sát rằng lời khai của ông đã dẫn họ đến vị trí của thi thể và vị trí của chiếc két sắt bị đánh cắp từ cửa hàng rượu.
Trong suốt 24 năm Sakahara bị giam, con trai ông và các thành viên khác trong gia đình đã đến thăm ông và bảo ông hãy chờ đợi, khi họ đấu tranh để vụ án của ông được xét xử lại.
Nhưng ông mắc bệnh viêm phổi vào năm 2011 và sau hai thập kỷ ngồi tù, cơ thể ông Sakahara quá yếu để có thể chống chọi lại với căn bệnh.
Koji Sakahara đến thăm mộ cha mình tại thị trấn Hino, tỉnh Shiga vào ngày 18/3/ 2026- Ảnh: AP
Sakahara qua đời vào năm đó. Koji nhớ lại: "Bố không cần phải chiến đấu nữa. Buông tay ra cũng không sao. Cho đến bây giờ bố đã làm việc rất chăm chỉ" - em gái anh nói với bố của họ ngay trước khi tim ông ngừng đập.
Trong suốt những năm qua, sự kỳ thị vẫn tồn tại cho dù gia đình có đấu tranh hết sức để thay đổi phán quyết. “Mọi người coi chúng tôi như một gia đình tội phạm” - Koji nói và cho biết thêm rằng mẹ ông thường nhận được những cuộc gọi quấy rối. Những kẻ gọi đến gọi họ là “kẻ giết người”.
Gia đình đã thắng trong phiên tòa tái thẩm dựa trên phim âm bản được lưu trữ trong hồ sơ bằng chứng mà luật sư của họ lập luận rằng nó cho thấy rằng cảnh sát có thể đã sắp đặt để đưa Sakahara đến vị trí của thi thể.
Sakahara được cho là người thứ hai được xét xử lại sau khi chết ở Nhật Bản kể từ sau Thế chiến thứ hai.
Vụ đầu tiên là vào năm 1985, sáu năm sau khi bà qua đời, Shigeko Fuji được tuyên trắng án vì tội giết chồng mình. Bà đã phải ngồi tù 27 năm vì tội ác mà bằng chứng cuối cùng cho thấy là do một kẻ đột nhập thực hiện.
Hai năm trước, một người đàn ông khác tên là Iwao Hakamata, được tuyên trắng án sau hơn 46 năm ngồi tù vì tội giết người.
Nhật Bản nổi tiếng về tình trạng “công lý con tin”, một thuật ngữ dùng để mô tả việc giam giữ các nghi phạm để thẩm vấn, thường họ không được tiếp cận với cố vấn pháp lý, trong thời gian dài hơn luật pháp cho phép ở các quốc gia khác.
Với tỷ lệ kết án lên tới hơn 99%, các nhóm nhân quyền cho biết những người vô tội đang bị bỏ tù vì những tội ác mà họ không phạm phải.
Sakahara lần đầu tiên nộp đơn xin tái thẩm vào năm 2001. Ngay cả sau khi ông qua đời một thập kỷ sau đó, gia đình ông vẫn tiếp tục thúc đẩy một phiên tái thẩm mới, điều này liên tục bị các công tố viên ở cả ba cấp tòa án phản đối.
Hiromu Sakahara (trái) chụp cùng gia đình - Ảnh: Koji Sakahara
Sự chờ đợi công lý quá lâu của Sakahara đã truyền cảm hứng cho một dự luật mới, nếu được thông qua, có thể khiến các công tố viên gặp khó khăn hơn trong việc kháng cáo các quyết định cho phép tái thẩm.
Các quan chức trong Bộ Tư pháp Nhật Bản lập luận rằng những thay đổi được đề xuất có thể làm suy yếu tính chất cuối cùng của bản án.
Tuy nhiên, Thủ tướng Sanae Takaichi – một người thuộc phe cánh hữu đã ủng hộ đạo luật này, đồng thời phát biểu trước quốc hội vào tháng trước rằng điều quan trọng là đảm bảo hệ thống xét xử lại mang lại công lý nhanh chóng.
Bà tuyên bố: “Việc những người vô tội bị trừng phạt là điều không thể chấp nhận được. Nếu bản án cuối cùng kết tội một người vô tội thì người đó phải được miễn tội ngay lập tức”.
Hiromu Sakahara trên giường bệnh phút cuối đời. Sau khi ông mất 15 năm - vụ án của ông mới được thông báo tái thẩm - Ảnh: Koji Sakahara