Hỏi: Ông D. qua đời không lập di chúc, vậy những người nào được hưởng thừa kế và những người này phải làm thủ tục gì để được nhận? (Bạn đọc TPHCM).
Trả lời: Một người chết không có di chúc thì việc xác nhận người thừa kế (TK) căn cứ theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, hàng TK thứ nhất gồm vợ/chồng; con đẻ, con nuôi hợp pháp; bố, mẹ đẻ; bố, mẹ nuôi. Trường hợp hàng TK thứ nhất này không còn người nào thì xét đến hàng TK thứ 2 gồm ông, bà nội, ông, bà ngoại; anh, chị, em ruột; cháu ruột của người để lại di sản là ông, bà nội/ngoại. Các đồng TK theo pháp luật được hưởng phần di sản bằng nhau.
Thời điểm người có tài sản chết là thời điểm mở TK. Việc khai nhận di sản TK thực hiện tại văn phòng công chứng nơi cư trú cuối cùng của người có di sản, nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì nơi khai nhận di sản thừa kế là nơi có toàn bộ hoặc nơi có nhiều di sản TK nhất.
* Hồ sơ thủ tục khai nhận di sản TK thực hiện theo quy định tại Điều 57 Luật Công chứng 2014 gồm:
- Phiếu yêu cầu công chứng - chứng thực;
- Giấy chứng tử của người để lại di sản;
- Các giấy tờ chứng minh về tài sản của người để lại di sản bao gồm: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, sổ tiết kiệm, giấy đăng ký xe, giấy chứng nhận cổ phần...;
- Giấy tờ về nhân thân của người thừa kế (CCCD, hộ chiếu);
- Giấy tờ pháp lý chứng minh mối quan hệ giữa người chết và người TK (giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn...);
- Tờ tường trình và cam kết về quan hệ nhân thân.
* Trình tự tiến hành thủ tục khai nhận di sản TK: Sau khi kiểm tra hồ sơ đầy đủ, phù hợp quy định pháp luật, cơ quan công chứng thụ lý công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản, văn bản khai nhận di sản. Việc thụ lý phải được niêm yết trong thời hạn 15 ngày (kể từ ngày niêm yết) tại trụ sở Ủy ban Nhân dân cấp xã/ phường nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản hoặc nơi có bất động sản.
Sau 15 ngày niêm yết, nếu không có khiếu nại tố cáo thì cơ quan công chứng chứng nhận văn bản TK. Các đồng TK có thể lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản TK hoặc Văn bản khai nhận di sản TK. Sau khi công chứng văn bản TK, người được hưởng di sản thực hiện thủ tục đăng ký sang tên tài sản tại cơ quan có thẩm quyền. Kể từ khi hoàn tất các thủ tục nêu trên, người được hưởng TK mới có quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản là di sản TK.