Điểm nhấn mới
Với TPHCM, khu vực Chợ Bến Thành - Công viên 23/9 - ga metro trung tâm cùng hệ thống công trình trọng điểm xung quanh chính là một nơi như vậy: lõi trung tâm của ký ức đô thị, của bản sắc thị giác và của khát vọng hiện đại hóa.
Từ rất lâu, khi người ta nhắc đến Sài Gòn hay TPHCM, hình ảnh đầu tiên thường không phải là một tòa nhà hành chính, cũng không phải những đại lộ rộng lớn, mà là tháp đồng hồ chợ Bến Thành. Không gian ấy tồn tại như một biểu tượng vượt khỏi giá trị kiến trúc. Nó là điểm hẹn, là nơi chia tay và gặp gỡ, là cột mốc phương hướng của người dân Thành phố suốt nhiều thế hệ. Đối với khách phương xa, đó là hình ảnh nhận diện đầu tiên về Sài Gòn. Đối với người sống ở đây, đó là một phần ký ức cá nhân được neo lại trong ký ức tập thể.
Nhưng ký ức đô thị không phải là thứ bất động. Một thành phố nếu chỉ bảo tồn ký ức mà không phát triển thì sẽ trở thành bảo tàng. Ngược lại, nếu phát triển bằng cách phá bỏ ký ức, Thành phố sẽ mất linh hồn. Bài toán lớn nhất của trung tâm TPHCM nhiều thập niên qua chính là làm sao để khu vực Chợ Bến Thành - Công viên 23/9 vừa giữ được vai trò biểu tượng lịch sử, vừa trở thành một hình ảnh trung tâm của đô thị hiện đại thế kỷ XXI.
Chợ Bến Thành
Ở đây, vai trò của không gian đô thị là vô cùng quan trọng. Chợ Bến Thành là ký ức của quá khứ. Công viên 23/9 là khoảng thở của trung tâm. Tuyến Metro số 1 và nhà ga Bến Thành là biểu tượng của tương lai - đánh dấu lần đầu tiên thành phố bước vào thời đại giao thông công cộng khối lượng lớn. Khi những yếu tố ấy hội tụ trong một bán kính ngắn, khu vực này không còn là một cụm công trình riêng lẻ mà trở thành "sân khấu trung tâm" của hình ảnh đô thị TPHCM.
Một đô thị lớn luôn cần một đại cảnh trung tâm mang tính biểu tượng mạnh. Như quảng trường quanh ga trung tâm ở Tokyo, khu vực Times Square của New York hay Marina Bay của Singapore, người ta không chỉ nhìn vào từng công trình riêng lẻ mà nhìn vào tổng thể thị giác - nơi từng tòa nhà, tuyến phố, quảng trường, giao thông công cộng và không gian công cộng phối hợp với nhau để tạo nên một "gương mặt thành phố".
Khu vực chợ Bến Thành - Công viên 23/9 của TPHCM đang đứng trước cơ hội lịch sử để trở thành một đại cảnh như vậy. Trong bức tranh tổng thể đó, vị trí của tòa nhà The One (One Central Saigon) mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều đô thị lớn luôn dành sự quan tâm rất cao đối với những công trình nằm ở vị trí cửa ngõ thị giác hoặc giao điểm không gian trung tâm. Một tòa nhà ở vị trí chiến lược không còn là tài sản riêng của chủ đầu tư. Dù muốn hay không, nó trở thành một phần của hình ảnh đô thị công cộng, một phần của ký ức tập thể trong nhiều thập niên.
Sự hồi sinh của tòa nhà The One, nếu nhìn ở góc độ rộng hơn một dự án bất động sản đơn lẻ, có thể mang ý nghĩa của một tín hiệu tâm lý - kinh tế - đô thị đối với trung tâm TPHCM. Đặc biệt, với một công trình từng được kỳ vọng là biểu tượng tháp đôi của khu vực Bến Thành nhưng trải qua nhiều năm gián đoạn, việc tái khởi động không chỉ là câu chuyện xây dựng tiếp một công trình dang dở, mà còn là câu chuyện về niềm tin của đô thị vào khả năng tự làm mới chính mình.
Dự án One Central Saigon tại Trung tâm TPHCM
Một thành phố lớn không chỉ được định nghĩa bởi những công trình hoàn thành, mà còn bởi cách nó đối diện với những công trình dang dở. Có những dự án khi đình trệ kéo dài đã vô tình trở thành "vết lặng" trong ký ức thị giác của đô thị. Ở vị trí trung tâm như khu vực chợ Bến Thành - Công viên 23/9, một công trình chưa hoàn chỉnh suốt nhiều năm không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan, mà còn tạo cảm giác tiếc nuối: tiếc cho một vị trí vàng chưa phát huy đúng giá trị, tiếc cho một kỳ vọng từng rất lớn của thành phố.
Vì vậy, nếu The One thực sự được hồi sinh với tầm nhìn phù hợp, điều đầu tiên nó đem lại không chỉ là một tòa nhà mới, mà là sự khép lại của một khoảng trống tâm lý đô thị kéo dài nhiều năm.
Cú hích cho du lịch và kinh tế
Người dân Thành phố vốn có một đặc điểm rất riêng: họ luôn yêu sự chuyển động, yêu tinh thần "Sài Gòn không đứng yên". Thành phố này được tạo dựng bởi những lớp cư dân luôn tin rằng ngày mai có thể tốt hơn hôm nay. Một công trình hồi sinh ngay tại lõi trung tâm, ở vị trí chiến lược nhất của Thành phố, sẽ mang theo một thông điệp mạnh mẽ rằng: TPHCM vẫn đang đi lên, vẫn đang làm mới mình, vẫn còn năng lực tái thiết những gì từng dang dở.
Ở khía cạnh cộng đồng, giá trị của The One không nên chỉ được đo bằng diện tích thương mại hay nguồn thu ngân sách, mà phải được nhìn ở năng lực tạo ra giá trị công cộng. Nếu được phát triển với tư duy đô thị hiện đại, The One có thể đóng góp cho cộng đồng ít nhất ở ba phương diện lớn.
Thứ nhất là giá trị không gian công cộng và trải nghiệm đô thị. Một công trình nằm giữa trung tâm không thể chỉ phục vụ người thuê văn phòng hay khách hàng cao cấp. Giá trị thật sự của nó nằm ở việc người dân bình thường có cảm thấy mình thuộc về không gian ấy hay không.Nếu tầng đế công trình được mở ra như một quảng trường bán công cộng, kết nối trực tiếp với metro, với Công viên 23/9 và các tuyến đi bộ; nếu có không gian nghệ thuật, sự kiện cộng đồng, khu sinh hoạt văn hóa, không gian xanh hay những điểm ngắm cảnh dành cho mọi tầng lớp cư dân, thì The One sẽ không chỉ là một biểu tượng thị giác, mà trở thành một phần của đời sống hàng ngày của Thành phố. Những đô thị lớn thành công luôn khiến người dân cảm thấy công trình biểu tượng là "của mình", chứ không phải của một nhóm người giàu.
Giới thiệu kiến trúc của One Central Saigon
Thứ hai là giá trị lan tỏa cho thị trường và niềm tin kinh tế. Trong bối cảnh thị trường bất động sản nhiều năm gặp khó khăn, tâm lý thận trọng bao trùm, sự hồi sinh của một dự án biểu tượng ngay trung tâm có thể tạo ra hiệu ứng tâm lý tích cực rất lớn. Không phải theo nghĩa đầu cơ hay tăng giá ngắn hạn, mà theo nghĩa quan trọng hơn: khôi phục niềm tin. Một dự án từng đình trệ được giải quyết, tái cấu trúc và vận hành hiệu quả sẽ gửi đi tín hiệu rằng những khó khăn của thị trường có thể được tháo gỡ; các tài sản lớn vẫn có khả năng được phục hồi; trung tâm Thành phố vẫn là nơi hấp dẫn đối với dòng vốn, thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế tri thức.
Trong kinh tế, niềm tin nhiều khi còn quan trọng hơn cả tiền. Một công trình biểu tượng vận hành trở lại ở vị trí chiến lược có thể trở thành "điểm khởi sắc tâm lý” cho thị trường, đặc biệt trong bối cảnh thành phố đang bước vào chu kỳ mới với metro, chuyển đổi số và tái cấu trúc trung tâm đô thị.
Thứ ba, có lẽ là điều quan trọng nhất, là giá trị biểu tượng và niềm tự hào đô thị. Người dân TPHCM vốn có tâm lý rất đặc biệt: họ luôn mong trung tâm Thành phố phải xứng tầm với vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước. Trong nhiều năm, khi nhìn sang các đô thị lớn trong khu vực, không ít người đặt câu hỏi: Bao giờ TPHCM có những biểu tượng đô thị thực sự hiện đại, nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng? Nếu The One hồi sinh với hình tượng tháp đôi được thiết kế tinh tế, hài hòa với chợ Bến Thành, metro, Công viên 23/9 và cảnh quan trung tâm, có thể trở thành một phần của "bức ảnh nhận diện mới" của Thành phố.
Biểu tượng đô thị không chỉ dành cho du khách chụp hình, mà tác động đến tâm lý người dân. Một thành phố có những không gian đẹp, những công trình đáng tự hào, sẽ tạo cảm giác tự tin và gắn bó hơn cho cư dân của nó. Khi một người trẻ đứng giữa quảng trường trung tâm và cảm thấy thành phố của mình hiện đại, văn minh, có bản sắc và đáng sống, đó không chỉ là cảm xúc cá nhân - đó là vốn xã hội vô hình của đô thị.
Tuy nhiên, kỳ vọng ấy chỉ thành hiện thực nếu The One được phát triển bằng một tư duy lớn hơn lợi ích ngắn hạn. Một công trình ở vị trí này không nên chỉ hỏi: "Làm sao tối đa hóa diện tích kinh doanh?". Mà phải hỏi: "Làm sao để 50 năm sau, người dân vẫn xem đây là một phần đáng tự hào của Thành phố?". Bởi vị trí cạnh chợ Bến Thành không cho phép sự tầm thường. Nơi ấy không chỉ là trung tâm địa lý. Đó là trung tâm ký ức, trung tâm hình ảnh và trung tâm tinh thần của TPHCM.
Nếu được làm đúng tầm, sự hồi sinh của The One không chỉ đánh dấu sự trở lại của một dự án, có thể trở thành biểu tượng cho khả năng hồi sinh của chính Thành phố: biết vượt qua dang dở, biết tái thiết niềm tin và biết biến những khoảng trống của quá khứ thành động lực cho tương lai.