Không hợp pháp hóa sai phạm
Hiện nay, Khánh Hòa đã thống kê, "điểm danh" có tổng cộng 133 dự án vi phạm pháp luật về đất đai, xảy ra trước ngày 01/8/2024 trên địa bàn tỉnh, sẽ được rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo cơ chế, chính sách đặc thù của Quốc hội (tại Nghị quyết số 29/2026/QH16), Nghị định hướng dẫn thực hiện của Chính phủ (số 147/2026/NĐ-CP) và kế hoạch mới của tỉnh vừa ban hành (thay thế kế hoạch trước đó).
Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, kế hoạch vừa ban hành quy định trình tự, cơ chế phối hợp rà soát, tháo gỡ đối với nhóm các dự án tồn đọng, kéo dài trên địa bàn tỉnh, đã được Trung ương cho cơ chế tháo gỡ theo Nghị quyết của Quốc hội (số 29/2026/QH16). Đó là cơ sở để các sở, ban, ngành, địa phương liên quan xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện, tháo gỡ cho các dự án trên địa bàn, theo thẩm quyền, công việc được giao.
Các dự án vướng mắc, vi phạm sẽ được tháo gỡ theo hình thức "cuốn chiếu", thực hiện theo kế hoạch từ ngày ban hành cho đến hết ngày 31/5/2031. Tuy nhiên, những việc tháo gỡ giao cho các cơ quan, đơn vị thực hiện, tỉnh Khánh Hòa đều quy định thời hạn hoàn thành trước hoặc vào tháng 12/2026.
Dự án Chợ Đầm Nha Trang thuộc nhóm dự án vi phạm (nhóm 2) sẽ được rà soát. Ảnh: PHAN SÔNG NGÂN
Theo các quy định của Trung ương, tỉnh chỉ xem xét, xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc dự án trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án mà nguyên nhân dẫn đến vi phạm, sai phạm do lỗi của cơ quan quản lý nhà nước hoặc do lỗi của cả cơ quan quản lý nhà nước và nhà đầu tư, chủ đầu tư; đồng thời hành vi vi phạm đã được cơ quan có thẩm quyền xác định xảy ra trước ngày 01/8/2024.
Dự án vi phạm được tháo gỡ phải bảo đảm nhiều nguyên tắc, trong đó có "bảo đảm phù hợp với thực tiễn khách quan, hoàn cảnh lịch sử cụ thể; bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan, lợi ích chính đáng của bên thứ ba ngay tình; bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội" và "bảo đảm nguyên tắc nhà đầu tư, chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, không ảnh hưởng tới an ninh, quốc phòng; bảo đảm năng lực, điều kiện thực hiện dự án theo quy định của pháp luật". Việc tháo gỡ vướng mắc cho các dự án hạn chế tối đa các khiếu kiện, nhất là các dự án có yếu tố nước ngoài; bảo đảm quyền lợi hợp pháp của bên thứ ba ngay tình.
Kế hoạch rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các nhóm dự án tồn đọng, kéo dài trên địa bàn của tỉnh Khánh Hòa cũng nêu rõ các quy định của Quốc hội và Chính phủ khi thực hiện. Đó là phải "bảo đảm không hợp pháp hóa sai phạm, không để phát sinh sai phạm mới". Đồng thời, phải kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân có hành vi lợi dụng việc thực hiện kế hoạch đó "để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bao che hành vi vi phạm".
Bốn nhóm dự án vi phạm
Tất cả 133 dự án vướng mắc, tồn đọng tại Khánh Hòa được phân theo các nhóm dự án vi phạm pháp luật về đất đai cụ thể để xử lý, tháo gỡ theo các bước khác nhau và đều phải rà soát theo trình tự, thủ tục quy định tại nghị quyết và nghị định kể trên.
Cụ thể, đối với nhóm 15 dự án (nhóm 1) vi phạm đã được cấp giấy chứng nhận "đất ở không hình thành đơn vị ở" trái pháp luật thì đều phải tiến hành thanh tra. Đến nay, Thanh tra tỉnh đã có kết luận thanh tra 14/15 dự án, chỉ còn dự án Khu du lịch và giải trí Nha Trang (tại Sông Lô) do Thanh tra Chính phủ chủ trì thanh tra, theo kế hoạch sẽ hoàn thành trong tháng 10/2026.
Sau khi có kết luận thanh tra, Sở Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan rà soát sự phù hợp của từng dự án với các quy hoạch; tổng hợp kết quả đánh giá điều kiện, lập hồ sơ trình UBND tỉnh xem xét, quyết định cho phép điều chỉnh mục đích sử dụng đất hoặc điều chỉnh giấy chứng nhận đã cấp.
Dự án Khu dân cư Cồn Tân Lập chuẩn bị được xem xét rà soát. Ảnh: PHAN SÔNG NGÂN
Sau đó, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND tỉnh xác định giá đất, chuyển cơ quan Thuế để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp bổ sung theo quy định (nếu có).
Nhà đầu tư, chủ đầu tư dự án phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước và bảo đảm năng lực tiếp tục triển khai dự án theo quy định thì mới được cấp mới giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản sở hữu gắn liền với đất dự án hoặc xác nhận thay đổi vào giấy chứng nhận đã cấp, để tiếp tục thực hiện dự án.
Theo kế hoạch rà soát của tỉnh Khánh Hòa, trong nhóm 2, có 94 dự án vi phạm đã lựa chọn nhà đầu tư không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, không thông qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, đã được cơ quan nhà nước ban hành quyết định giao đất, cho thuê đất đối với một phần hoặc toàn bộ khu đất thực hiện dự án.
Trong đó, 92 dự án đã có kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án thì giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp các sở, ban, ngành, địa phương liên quan rà soát các điều kiện quy định đối với từng dự án về sự phù hợp với các loại quy hoạch; điều kiện năng lực thực hiện dự án của nhà đầu tư. Sau đó, tổng hợp kết quả đánh giá, lập hồ sơ trình UBND tỉnh xem xét, quyết định cho phép giao đất, cho thuê đất để tiếp tục thực hiện dự án.
Còn 2 dự án thuộc nhóm vi phạm kể trên nhưng phải thanh trả bổ sung (dự án Khu nhà ở Phước Đồng và dự án Tổ hợp nhà ở chung cư và văn phòng cho thuê - Hud Building chung cư) thì giao Thanh tra tỉnh Khánh Hòa thanh tra; có kết luận thì mới giao Sở Tài chính chủ trì thực hiện rà soát các bước tiếp theo như 92 dự án đã nêu.
Còn nhóm 3, gồm 24 dự án vi phạm đã lựa chọn nhà đầu tư không thông qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, nhưng chưa được cơ quan Nhà nước ban hành quyết định giao đất, cho thuê đất. Nhóm dự án này cũng giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp rà soát, đánh giá và trình UBND tỉnh phê duyệt danh sách các dự án thuộc trường hợp quy định tại nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội. Sau đó, mới tiếp tục rà soát, đánh giá các điều kiện của từng dự án và năng lực của nhà đầu tư; trình UBND tỉnh xem xét, quyết định cho phép tiếp tục giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư.
Ngoài 133 dự án vi phạm kể trên, kế hoạch của tỉnh Khánh Hòa còn quy định rà soát đối với "nhóm các dự án đầu tư trên khu đất mà Nhà nước đã thu hồi đất không thuộc trường hợp thu hồi đất theo quy định của pháp luật" (nhóm 4). Nhóm này cũng giao Thanh tra tỉnh thanh tra từng dự án rồi mới thực hiện các bước tiếp theo.
Cả 3 dự án vi phạm của Phúc Sơn đều "chưa được giao đất, cho thuê đất"
Có 3 dự án vi phạm của Công ty cổ phần Tập đoàn Phúc Sơn, trong kế hoạch rà soát, tháo gỡ của tỉnh Khánh Hòa đều xác định thuộc nhóm 3 là nhóm "các dự án vi phạm đã lựa chọn nhà đầu tư không thông qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, nhưng chưa được cơ quan Nhà nước ban hành quyết định giao đất, cho thuê đất".
Trong đó, có các dự án vi phạm trong vụ án hình sự đã bị xét xử, xảy ra tại khu vực sân bay Nha Trang cũ, gây nhiều dư luận và đang được quan tâm là dự án Khu trung tâm đô thị - thương mại - dịch vụ - tài chính - du lịch Nha Trang và dự án Khu biệt thự phức hợp Phúc Sơn. Dự án vi phạm còn lại là "Khu đô thị mới Phúc Khánh" (tại khu vực xã Vĩnh Trung, TP.Nha Trang cũ). Công ty cổ phần Tập đoàn Phúc Sơn đã tách pháp nhân lập doanh nghiệp, chuyển chủ đầu tư dự án này là Công ty cổ phần Đầu tư Phúc An - Nha Trang nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận.