(CAO) Tại dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu đang lấy ý kiến để hoàn thiện, Bộ Công Thương đề xuất doanh nghiệp được tự quyết giá xăng dầu, nhưng phải công bố mức mới trước ít nhất 30 phút, không được tăng sớm hoặc trì hoãn giảm và bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu khỏi danh mục các biện pháp bình ổn.
Công khai giá mới trước tối thiểu 30 phút
Theo dự thảo mới nhất về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ. Thay vào đó, doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối được tự quyết định giá bán, đồng thời thực hiện kê khai, kết nối dữ liệu để cơ quan quản lý kiểm tra, giám sát.
Dự thảo quy định thời điểm áp dụng giá mới phải được doanh nghiệp đầu mối công khai trước tối thiểu 30 phút, trong đó ghi rõ giờ, phút có hiệu lực. Quy định này nhằm tránh tình trạng doanh nghiệp tăng giá sớm hoặc trì hoãn việc giảm giá.
Doanh nghiệp không được lợi dụng việc điều chỉnh giá để ngừng bán hoặc hạn chế bán hàng trái quy định. Các thông báo, dữ liệu về thời điểm công bố, cập nhật giá và các giao dịch liên quan phải được lưu giữ; đồng thời không được chỉnh sửa hoặc xóa. Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ sử dụng dữ liệu kê khai này để theo dõi, giám sát, nhằm ngăn chặn hành vi thông đồng, liên minh độc quyền giữa các thương nhân.
Ảnh minh hoạ
Đối với thương nhân phân phối trong cùng hệ thống, dự thảo cho phép tự quyết định giá bán nhưng không được vượt mức giá do doanh nghiệp đầu mối cung cấp công bố. Trường hợp doanh nghiệp đầu mối tăng giá, đơn vị phân phối không bắt buộc phải tăng tương ứng. Với các địa bàn xa cảng, xa kho đầu mối, giá bán có thể cao hơn nhưng mức chênh lệch không quá 2%.
Về chi phí kinh doanh định mức trong công thức tính giá, Bộ Công Thương sẽ thông báo mức điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng và thời điểm áp dụng, chậm nhất vào ngày 31/1 hằng năm. Doanh nghiệp có trách nhiệm báo cáo chi phí thực tế hằng năm và thực hiện kiểm toán độc lập ba năm một lần.
Dự thảo cũng xác định các dấu hiệu để điều tra hành vi hạn chế cạnh tranh. Trong đó có trường hợp nhóm từ hai doanh nghiệp đầu mối hoặc thương nhân phân phối trở lên trên cùng địa bàn có tổng thị phần từ 30% trở lên có dấu hiệu thông đồng, thỏa thuận giá không xuất phát từ biến động đầu vào.
Theo Bộ Công Thương, cơ chế này nhằm đáp ứng yêu cầu tăng cường giám sát giá, kiểm soát các hành vi hạn chế cạnh tranh trong bối cảnh thương nhân được tự quyết định giá bán xăng dầu.
Chấm dứt trích lập, chi sử dụng quỹ Quỹ bình ổn giá xăng dầu
Một quy định mới trong dự thảo là Bộ Công Thương đề xuất bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu khỏi danh mục các biện pháp bình ổn, đồng thời chấm dứt trích lập, chi sử dụng quỹ từ ngày 1/1/2027. Riêng nguồn tạm ứng ngân sách theo Nghị quyết 69/NQ-CP về triển khai thực hiện chi tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương năm 2025 được xử lý theo phương án hoàn trả.
Để bảo đảm hoàn trả ngân sách, nếu dự tính đến đầu năm 2027, số dư quỹ được tạm ứng tại các doanh nghiệp đầu mối chưa đủ trả lại ngân sách, Bộ Công Thương tiếp tục điều hành trích lập đến khi đủ hoàn trả.
Sau khi hoàn tất việc xử lý quỹ, số dư thặng dư, nếu còn phải được nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi Chính phủ phê duyệt báo cáo quyết toán quỹ.
Dự thảo cũng bổ sung chế tài đối với doanh nghiệp chậm quyết toán. Theo đó, doanh nghiệp đầu mối chậm quá 60 ngày sẽ bị đình chỉ kinh doanh tạm thời; chậm quá 90 ngày bị thu hồi giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu và thực hiện phong tỏa tài khoản quỹ.
Bên cạnh phương án xử lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu, dự thảo bổ sung công cụ bình ổn bằng giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể có thời hạn trong trường hợp cần thiết. Khi hết thời hạn mà không có quyết định gia hạn, biện pháp bình ổn tự động hết hiệu lực; doanh nghiệp quay lại cơ chế tự quyết định, công bố và kê khai giá, trừ trường hợp có quyết định khác của cơ quan có thẩm quyền.