Chuyển ngay hình phạt tử hình đã tuyên nhưng chưa thi hành án xuống chung thân đối với 6 tội danh

Thứ Sáu, 20/11/2026 19:22

|

(CAO) Nghị quyết quy định áp dụng ngay một số chính sách khoan hồng kể từ ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố.

Chiều 20/11, với 466/469 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Theo Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết theo hướng quy định đầy đủ nguyên tắc áp dụng quy định có lợi, không hồi tố quy định bất lợi và một số nội dung quan trọng khác nhằm bảo đảm tính thống nhất, nhân đạo và khả thi trong quá trình triển khai thi hành Bộ luật Hình sự năm 2026.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an

Nghị quyết này gồm 04 Điều. Nghị quyết quy định, Bộ luật Hình sự năm 2026 sẽ được áp dụng đối với hành vi phạm tội thực hiện từ 0 giờ 00 phút ngày 01/3/2027. Riêng Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật Hình sự năm 2026 có hiệu lực thi hành sớm hơn, kể từ ngày 03/12/2026, đồng thời chấm dứt hiệu lực của Nghị quyết số 41/2017/QH14 của Quốc hội.

Quán triệt sâu sắc nguyên tắc nhân đạo của pháp luật hình sự, Nghị quyết quy định rõ việc áp dụng hồi tố đối với các quy định có lợi cho người phạm tội hoặc pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự. Cụ thể, các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2026 về xóa bỏ một tội phạm, một hành vi phạm tội, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng hoặc tình tiết định khung tăng nặng; thu hẹp phạm vi chịu trách nhiệm hình sự; nâng mức định lượng làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự; quy định hình phạt nhẹ hơn, tình tiết giảm nhẹ mới; tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự; mở rộng phạm vi được tha tù trước thời hạn có điều kiện; mở rộng trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt, xóa án tích và các quy định khác có lợi sẽ được áp dụng đối với cả hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01/3/2027 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang được giải quyết trong giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử hoặc đối với người được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích.

Đặc biệt, Nghị quyết quy định áp dụng ngay một số chính sách khoan hồng kể từ ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố. Theo đó, không áp dụng hình phạt tử hình khi xét xử người phạm tội mà Bộ luật Hình sự năm 2026 đã bỏ hình phạt tử hình. Đối với hình phạt tử hình đã tuyên trước ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố về các tội mà Bộ luật mới đã bỏ hình phạt tử hình nhưng chưa thi hành án, cơ quan chức năng sẽ không thi hành án và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ra quyết định chuyển hình phạt tử hình thành hình phạt tù chung thân.

Quốc hội thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ hai, Quốc khoá XVI

Bên cạnh đó, kể từ ngày công bố Bộ luật mới, không xử lý về hình sự đối với người, pháp nhân thương mại thực hiện hành vi mà Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định là tội phạm nhưng Bộ luật Hình sự năm 2026 không quy định là tội phạm hoặc thuộc trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự. Nếu vụ việc đang giải quyết nguồn tin về tội phạm thì ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự; nếu đã khởi tố, đang điều tra, truy tố, xét xử thì phải đình chỉ. Người, pháp nhân thương mại bị kết án đang chấp hành hình phạt hoặc đang tạm đình chỉ thi hành án sẽ được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại; trường hợp chưa chấp hành hoặc đang được hoãn thi hành án thì được miễn chấp hành toàn bộ hình phạt và được coi là không có án tích đối với hành vi đó.

Song song với việc mở rộng áp dụng quy định có lợi, Nghị quyết thể hiện chặt chẽ nguyên tắc không hồi tố quy định bất lợi. Các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2026 về tội phạm mới, hành vi phạm tội mới, hình phạt nặng hơn, tình tiết tăng nặng mới; mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự; tăng mức hình phạt; thu hẹp phạm vi được miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt hoặc giảm hình phạt và các quy định khác không có lợi thì không áp dụng đối với hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01/3/2027 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện hoặc đang được giải quyết ở các giai đoạn tố tụng. Trong các trường hợp này, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn áp dụng quy định của văn bản quy phạm pháp luật về hình sự có hiệu lực trước 0 giờ 00 phút ngày 01/3/2027 để giải quyết.

Đối với hành vi phạm tội liên tục, kéo dài từ trước đến sau thời điểm 0 giờ 00 phút ngày 01/3/2027, nguyên tắc chung là áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2026; tuy nhiên, nếu quy định của Bộ luật mới không có lợi cho người phạm tội hoặc pháp nhân thương mại thì vẫn áp dụng quy định của pháp luật hình sự có hiệu lực trước thời điểm này. Tương tự, đối với những hành vi phạm tội đã có bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật trước 0 giờ 00 phút ngày 01/3/2027, không được căn cứ vào những quy định có nội dung khác của Bộ luật Hình sự năm 2026 để kháng nghị giám đốc thẩm.

Các đại biểu tại Hội trường

Nghị quyết cũng xử lý cụ thể các điều khoản chuyển tiếp đối với một số nhóm tội danh và cơ chế đặc thù như: hành vi khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân; các tội danh cụ thể thuộc các lĩnh vực kinh tế, môi trường, công nghệ thông tin, an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy… Ngoài ra, Nghị quyết cũng quy định lộ trình chuyển tiếp rõ ràng đối với các vụ việc xử lý theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 về đất đai, Nghị quyết số 37/2026/QH16 về kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, cũng như mốc thời gian áp dụng quy định về phòng cháy, chữa cháy đối với các công trình đưa vào sử dụng theo từng giai đoạn.

Để bảo đảm các chính sách nhân đạo sớm đi vào cuộc sống, Quốc hội giao Tòa án nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan rà soát người bị kết án tử hình thuộc diện được chuyển sang tù chung thân để kịp thời quyết định theo thẩm quyền. Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao chỉ đạo rà soát các trường hợp được miễn xử lý hình sự, miễn chấp hành hình phạt, xóa án tích và các quy định có lợi khác để giải quyết kịp thời.

Đáng chú ý, Nghị quyết quy định rõ cơ chế bảo vệ cán bộ trong công tác lập pháp nhằm tạo cơ sở pháp lý quan trọng nhằm khuyến khích tinh thần trách nhiệm, sự chủ động của các cơ quan trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự.

Bình luận (0)

Lên đầu trang