Năm 2026: Thu ngân sách nhà nước ước vượt 20,8% so với dự toán, mức cao nhất từ trước đến nay

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, năm 2026, ngân sách nhà nước đã thu ước vượt 20,8% so với dự toán, tăng 14% so với thực hiện năm 2025, tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước đạt khoảng 20,8% GDP. Về chi ngân sách nhà nước bằng 116,4% dự toán, đảm bảo thực hiện các chủ trương của Đảng, các nhiệm vụ quan trọng, chi trả nợ, viện trợ….

Quang cảnh phiên họp

Đối với kế hoạch đầu tư công, tính đến hết tháng 9/2026, đã giải ngân 62,9%, cao hơn cùng kỳ các năm trước cả về số tuyệt đối và tỷ lệ phần trăm. Chính phủ quyết tâm phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công đã giao. Bội chi ngân sách nhà nước khoảng 4,1% GDP…

Về dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương và kế hoạch đầu tư công năm 2027, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, dự kiến dự toán thu tăng khoảng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026, tỷ lệ huy động thu ngân sách nhà nước khoảng 20,2% GDP, là mức phân bổ cao so với các năm gần đây trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực còn tiềm ẩn nhiều khó khăn, thách thức.

Về phân cấp ngân sách, Chính phủ đã trình Quốc hội phương án phân chia bốn khoản thuế gồm: thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường theo bốn nhóm các địa phương để thực hiện phân cấp đầy đủ theo Kết luận số 18 của Trung ương và Luật Ngân sách nhà nước, đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương trong việc thực hiện các nhiệm vụ chiến lược quốc gia, đảm bảo chủ động của ngân sách địa phương trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội theo phân cấp trên địa bàn…

Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ, dự toán ngân sách nhà nước đã bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm 2026-2030, dự toán thu chi ngân sách nhà nước ở mức cao nhất từ trước đến nay, tiếp tục cơ cấu lại ngân sách nhà nước, tỷ trọng chi đầu tư phát triển đạt khoảng 43% tổng chi, dự toán năm 2026 là 35,5%.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tóm tắt Tờ trình

Tạo nguồn lực quan trọng để thực hiện các mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, tỷ trọng chi thường xuyên còn 50,6%, dự toán 2026 là 57,3%, đồng thời yêu cầu bố trí chi thường xuyên hợp lý, triệt để tiết kiệm, lũy kế 2 năm 2026-2027 đảm bảo tiến độ thực hiện kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm.

Tại phiên họp, Chính phủ cũng đã trình Quốc hội thông qua nội dung kiến nghị và số liệu dự toán ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách trung ương năm 2027, dự kiến tỷ lệ phân chia bốn khoản thu giữa trung ương và địa phương, quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025, trong đó có các kiến nghị về chuyển nguồn kinh phí xây dựng các trường nội trú của xã biên giới, phương án sử dụng nguồn tiết kiệm chi thường xuyên năm 2026, thực hiện tiết kiệm 5% chi đầu tư công và 10% chi thường xuyên năm 2027, giao Chính phủ chỉ đạo đánh giá tổng thể các quy định về tỷ lệ phần trăm bố trí chi ngân sách một số ngành, lĩnh vực.

Triệt để tiết kiệm các khoản chi thường xuyên trong năm 2027

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, thu ngân sách nhà nước ước vượt 20,8% so với dự toán cho thấy sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ trong điều hành ngân sách nhà nước; cơ cấu thu ngân sách nhà nước chuyển biến tích cực, bền vững hơn. Tuy nhiên, thu ngân sách trung ương vẫn chiếm dưới 50% tổng thu ngân sách nhà nước, chưa cải thiện so với giai đoạn 2021 - 2025.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày tóm tắt báo cáo thẩm tra

Thu tiền sử dụng đất ước cả năm tăng khoảng 35% so với dự toán, góp phần quan trọng bảo đảm nhiệm vụ chi của các địa phương. Tuy nhiên, thị trường bất động sản đang có dấu hiệu trầm lắng, đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát kỹ ước thực hiện khoản thu này cho phù hợp với tình hình thực tiễn.

Về tổng chi ngân sách nhà nước tăng 16,4% so với dự toán, Chính phủ đã nỗ lực trong việc bảo đảm các nhiệm vụ chi theo dự toán đã được Quốc hội quyết định. Bên cạnh đó, kinh phí ngân sách trung ương chưa phân bổ chi tiết và chưa giao còn khá lớn. Chính phủ cần làm rõ nguyên nhân và có giải pháp khắc phục. Chi ngân sách nhà nước 9 tháng thực hiện đạt 59,3% dự toán, cả năm ước là sẽ thực hiện vượt 16,4%, cho thấy số kinh phí còn lại cần phải giải ngân trong các tháng cuối năm là rất lớn.

Về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027, báo cáo thẩm tra nêu rõ, dự toán tổng thu tăng khoảng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026, tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước khoảng 20,2% GDP. Cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát tính toán phương án xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2027 sát thực tế, phù hợp với dự báo tình hình phát triển kinh tế và bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước.

Về dự toán chi ngân sách nhà nước, đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, địa phương triệt để tiết kiệm các khoản chi thường xuyên, điều hành chi chặt chẽ trong phạm vi dự toán và khả năng thu ngân sách nhà nước, bảo đảm hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.

Thẩm tra nội dung về phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ căn cứ, tiêu chí áp dụng tỷ lệ phân chia đối với từng nhóm địa phương, đồng thời đánh giá rõ tác động so với giai đoạn 2021 - 2025 về mức điều tiết và bổ sung cân đối cho ngân sách địa phương.

Về danh mục các dự án đầu tư công, Chính phủ cần tiếp tục rà soát danh mục dự án bố trí vốn năm 2027, bảo đảm phù hợp với định hướng chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tuân thủ nguyên tắc, tiêu chí, thứ tự ưu tiên theo quy định của pháp luật, chỉ phân bổ vốn cho các dự án đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn.

Về thẩm tra báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025, Ủy ban Kinh tế - Tài chính thống nhất với báo cáo số liệu Chính phủ trình đã được Kiểm toán nhà nước xác nhận và trình Quốc hội xem xét phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025. Chính phủ và Kiểm toán nhà nước chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của số liệu quyết toán ngân sách nhà nước.