Sáng 2-6, HĐND TPHCM tổ chức hội thảo “Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm”. Ông Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TPHCM; cùng các lãnh đạo TPHCM chủ trì hội nghị.
Quy hoạch thành phố cần theo tư duy đa cực, tích hợp, kết nối
Quang cảnh hội thảo
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh nhấn mạnh việc xây dựng và triển khai Quy hoạch tổng thể TPHCM có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm xác định các chiến lược phát triển đột phá, tái cấu trúc không gian phát triển, phân bố chức năng kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; tối ưu hóa nguồn lực, tránh mâu thuẫn, xung đột nội vùng, nâng cao hiệu quả đầu tư, chất lượng sống và vị thế của thành phố.
Theo ông Võ Văn Minh, Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới đã đặt ra yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể thành phố với tầm nhìn 100 năm, nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới, ổn định, lâu dài; nâng cao năng lực chống chịu biến đổi khí hậu cho thành phố và vùng TPHCM. Quy hoạch không gian phát triển thành phố cần theo tư duy đa cực, tích hợp, kết nối, vận hành theo mô hình quản trị đa trung tâm; hài hòa giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữa phát triển hiện đại và bảo tồn, lưu giữ các giá trị truyền thống.
Chủ tịch HĐND TPHCM đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận các định hướng lớn nhằm xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho quy hoạch với tầm nhìn dài hạn 100 năm. Trong đó, cần xác định vị thế chiến lược của thành phố trong chuỗi giá trị toàn cầu; hiến kế phát triển 5 trụ cột kinh tế đột phá gồm: công nghiệp công nghệ cao; logistics gắn với cảng biển, hàng không, khu mậu dịch tự do; trung tâm tài chính quốc tế; du lịch và công nghiệp văn hóa; giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ.
Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh phát biểu
Đồng thời, làm rõ định hướng tái cấu trúc không gian sau hợp nhất; tối ưu hóa lợi thế từng khu vực trong mô hình chính quyền 2 cấp, gắn với bảo tồn bản sắc kiến trúc và sinh thái đa dạng; phát triển hệ thống hạ tầng giao thông vùng, tăng cường kết nối Bắc - Nam, kết nối cảng biển và định hướng quy hoạch năng lượng, cấp thoát nước, thông tin liên lạc trên nền tảng khoa học. Thành phố cần phát triển hạ tầng bền vững, ưu tiên tái chế, năng lượng tái tạo, phân vùng rủi ro thiên tai và thích ứng chủ động với biến đổi khí hậu.
Chuyển từ quy hoạch đất sang quy hoạch hệ sinh thái kinh tế
TS Trần Du Lịch, nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TPHCM, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy quy hoạch. Với diện tích hơn 6.700 km² và dân số khoảng 14 triệu người, TPHCM không còn là một đô thị đơn lẻ mà đang tiến gần mô hình vùng đại đô thị (megacity region). Quy hoạch cần chuyển từ tư duy mở rộng đô thị sang tư duy xây dựng một trung tâm kinh tế và đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh toàn cầu, chuyển từ quy hoạch đất sang quy hoạch hệ sinh thái kinh tế.
KTS Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cho rằng để phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới, TPHCM cần được nhìn nhận là một thành phố biển, một siêu đô thị biển có vai trò chiến lược đối với Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
TS Trần Du Lịch, nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TPHCM phát biểu
Với diện tích khoảng 6.700 km² và hơn 300 km bờ biển, TPHCM không thể tách rời khỏi không gian phát triển vùng. Quy hoạch cần làm rõ mối liên kết giữa TPHCM với Đồng bằng sông Cửu Long, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên; đồng thời xác định vai trò kết nối của Thành phố với Biển Đông, Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và các cửa khẩu quốc tế quan trọng. Chúng ta không thể tách rời không gian phát triển của TPHCM khỏi một vùng kinh tế rộng lớn. Trong đó, yếu tố mang tính xương sống chính là hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật.
Bảo tồn quỹ đất chiến lược và gia tăng không gian xanh, chống ngập
KTS. TSKH Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch Ngo Viet Architects & Planners, cho rằng khi bàn về quy hoạch 100 năm, điều quan trọng không phải là thiết kế sẵn một đô thị hoàn chỉnh cho các thế hệ tương lai mà là sử dụng hợp lý các nguồn lực hiện có để thế hệ sau vẫn còn không gian và cơ hội phát triển. TPHCM cần đặc biệt quan tâm đến việc bảo tồn quỹ đất chiến lược và gia tăng không gian xanh. Hiện nay, diện tích cây xanh bình quân tại khu vực nội thành chỉ khoảng 0,55 m²/người, thấp hơn rất nhiều so với mức khuyến nghị từ 10-15 m²/người của nhiều tổ chức quốc tế và các đô thị phát triển trên thế giới.
KTS.TSKH Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch Ngo Viet Architects & Planners phát biểu
Theo KTS Ngô Viết Nam Sơn, một quy hoạch tốt phải giúp các thế hệ tương lai tránh được những cuộc di dời dân cư quy mô lớn do các rủi ro đã được dự báo từ trước. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng ngày càng rõ nét, chiến lược phát triển đô thị mật độ cao cần ưu tiên hướng về các vùng đất cao hơn như Hóc Môn, Củ Chi và khu vực phía bắc Thành phố, thay vì tiếp tục gia tăng áp lực phát triển tại những khu vực có nguy cơ ngập lụt cao.
Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Du lịch Vietravel, cho biết TPHCM có hệ thống sông Sài Gòn, hệ thống sân bay, không gian biển Cần Giờ, hệ thống cảng biển quốc tế. Ông Kỳ đề nghị triết lý quy hoạch của TPHCM là bám sông, vươn biển.
Theo ông Nguyễn Quốc Kỳ, tốc độ lún và tốc độ ngập nước tại TPHCM đang tăng rất nhanh. Cụ thể, đỉnh triều bình quân của TPHCM đã tăng từ 1,32 m lên 1,52 m. Tốc độ lún bình quân hiện nay đạt 0,4 m. Theo tính toán, đến năm 2050, tốc độ lún của TPHCM có thể đạt 0,52 m cho đến 0,7 m. Đây là thảm họa, bởi chi phí để chống ngập cho TPHCM vào năm 2050 sẽ là khổng lồ. TPHCM cần phải quản trị trước vấn đề chống ngập.
Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Du lịch Vietravel phát biểu
Để TPHCM không bị nhấn chìm vào năm 2045-2050, ông Nguyễn Quốc Kỳ cho rằng trước tiên, TPHCM cần quy hoạch cốt nền. Thành phố không thể không có cốt nền cho 100 năm nữa. Từ kết quả nghiên cứu, ông Nguyễn Quốc Kỳ cho rằng vào năm 2045-2050, cốt nền tại khu trung tâm của TPHCM ít nhất phải 3 m. Trong khi đó, dọc sông Sài Gòn khoảng 3,5 m. Khu vực Cần Giờ phải trên 4 m.
Tại khu vực Cần Giờ, nếu chúng ta không tính toán kỹ cốt nền thì sẽ gây ngập. Bởi tất cả những công trình cao tầng xây dựng bằng xi măng cốt thép sẽ tạo thành các đảo, nổi lên làm chắn hết dòng chảy và thoát nước. Điều này khiến cho việc lấn biển đến đâu thì đỉnh triều sẽ cao lên đến đó. Đây là điều cần hết sức cẩn trọng trong xây dựng đại đô thị.
Những ý kiến tại hội thảo cho thấy quy hoạch tổng thể TPHCM không chỉ là bài toán sắp xếp không gian đô thị mà còn là chiến lược định vị vai trò của Thành phố trong thế kỷ tới. Với quy mô của một siêu đô thị hơn 14 triệu dân, sở hữu hệ thống cảng biển, sân bay, trung tâm tài chính và mạng lưới kết nối vùng lớn nhất cả nước, TPHCM đang đứng trước cơ hội lịch sử để tái định vị vai trò trong thế kỷ XXI. Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm vì thế không chỉ quyết định tương lai của Thành phố mà còn tác động trực tiếp đến động lực phát triển của toàn vùng kinh tế phía nam và cả nước.