(CAO) Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị xác định rõ các đối tượng được ưu tiên thụ hưởng chính sách nhà ở cho thuê, sử dụng nhà ở thuộc tài sản công, nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp...
Sáng 19/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, trình bày Tờ trình tóm tắt định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc sửa đổi Luật Nhà ở là nhằm tiếp tục thể chế hóa đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, gần nhất là Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương về hoàn thiện môi trường pháp lý về phát triển nhà ở.
Theo đó, các quan điểm sửa đổi chủ yếu bao gồm: phát triển nhà ở hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở ổn định, bảo đảm an sinh xã hội; Phát triển đa dạng các loại nhà ở, trong đó nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược dài hạn phục vụ đông đảo người dân; luật hóa các nghị quyết liên quan đến nhà ở đã được kiểm chứng trong thực tiễn; thực hiện phân cấp, phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính; tháo gỡ các điểm nghẽn, vướng mắc thực tiễn hướng tới kiến tạo phát triển; luật quy định các vấn đề khung thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
Toàn cảnh phiên họp
Về nội dung phân cấp, phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính: rà soát và phân quyền, phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương, trong đó có 20/21 thủ tục sẽ thuộc thẩm quyền của địa phương. Cắt giảm 3/4 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa các thành phần thủ tục hồ sơ hành chính.
Về nội dung, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) bổ sung nhiều định hướng mới quan trọng, cụ thể: Bổ sung định hướng phát triển 4 nhóm nhà ở và chính sách áp dụng tương ứng đối với từng nhóm bao gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Bổ sung chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, trong đó quy định về đối tượng được thuê và hình thức phát triển thông qua vốn nhà nước, vốn ngoài nhà nước; Yêu cầu đối với dự án và thủ tục đầu tư dự án; Chính sách ưu đãi cho chủ đầu tư, giá nhà ở cho thuê và công tác quản lý nhà ở cho thuê. Đồng thời bổ sung mới quy định mới về nhà lưu trú cho chuyên gia và người lao động ngoài khu công nghiệp để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Luật hóa nội dung của Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết 66.15/2026/NQ-CP của Chính phủ về phát triển nhà ở xã hội. Bổ sung hình thức BT trong việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư để huy động thêm nguồn lực.
Bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của Ban quản trị nhà chung cư nhằm nâng cao chất lượng quản lý.
Sửa đổi, bổ sung quy định để tháo gỡ khó khăn về sở hữu nhà, phát triển nhà ở xã hội, nhà phục vụ tái định cư, nhà ở riêng lẻ của cá nhân, cải tạo xây dựng lại nhà chung cư, tài chính cho phát triển nhà ở và các giao dịch nhà ở… nhằm đảm bảo tính thống nhất với các luật mới ban hành.
Các đại biểu Quốc hội tại hội trường
Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi) và nhận thấy 06 nhóm chính sách và nội dung của dự thảo Luật về cơ bản đã thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan; đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh và yêu cầu đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, cải cách thủ tục hành chính…
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cũng cho biết còn những ý kiến khác nhau về một số nội dung cụ thể của dự thảo luật. Về khái niệm “thời hạn sử dụng nhà chung cư” và các chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, dự thảo luật về cơ bản kế thừa các quy định tại Luật Nhà ở năm 2023. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cân nhắc việc bổ sung khái niệm “chung cư có thời hạn” trong dự thảo luật để tránh có cách hiểu khác nhau liên quan đến thời hạn sử dụng nhà chung cư.
Về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, Điều 7 dự thảo luật quy định về hình thức phát triển nhà ở, dự án đầu tư xây dựng nhà ở bao gồm cả dự án đầu tư xây dựng một công trình nhà ở độc lập hoặc một cụm công trình nhà ở riêng lẻ. Đề nghị tiếp tục nghiên cứu làm rõ trong trường hợp tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở theo dự án tại Việt Nam thì có được sở hữu nhà ở riêng lẻ hay không?
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu
Về nhà ở thương mại (trong nhóm chính sách 3), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu bổ sung các quy định về việc sử dụng các công cụ quản lý về quy hoạch, xác định giá đất, yêu cầu về hạ tầng để xác định việc phát triển nhà ở thương mại theo từng phân khúc (cao cấp, trung cấp, bình dân) với lợi nhuận hợp lý, phù hợp với nhu cầu của người dân để thể chế hóa yêu cầu theo Kết luận số 224- KL/TW của Bộ Chính trị và Thông báo số 64/TB-VPT của Văn phòng Trung ương thông báo ý kiến kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Về chính sách đối với các loại hình nhà ở cho thuê (trong nhóm chính sách 3), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu một số nội dung gồm: xác định rõ các đối tượng được “ưu tiên” thụ hưởng chính sách nhà ở cho thuê; nghiên cứu, rà soát quy định về nguồn vốn của “quỹ nhà ở”; rà soát các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê (được đầu tư xây dựng bằng vốn của nhà nước) và các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở thuộc tài sản công; làm rõ cơ sở của việc đề xuất chính sách về “nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp” và các điều kiện, đối tượng, hình thức hỗ trợ... đối với dự án, chủ đầu tư dự án; nghiên cứu, bổ sung các quy định nhằm “ưu tiên” phát triển loại hình nhà ở cho thuê…
Về nhà ở chính sách (trong nhóm chính sách 3), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách, kiểm soát ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở.