Ngày 3-7, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM tổ chức Hội nghị trực tuyến phản biện xã hội đối với dự thảo Quyết định của UBND thành phố quy định chuẩn nghèo đa chiều TPHCM giai đoạn 2027-2030. Chủ trì Hội nghị có bà Trương Thị Bích Hạnh - Phó chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM; ông Phạm Minh Tuấn - Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM; ông Nguyễn Văn Đa - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM.
Quang cảnh hội nghị
Ông Phạm Minh Tuấn- Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM, thông tin công tác giảm nghèo luôn được Đảng và Nhà nước xác định là công tác quan trọng, xuyên suốt và lâu dài. Việc ban hành chuẩn nghèo đa chiều không chỉ là cơ sở pháp lý để xác định đúng đối tượng mà còn là thước đo để TPHCM triển khai đồng bộ, hiệu quả các chính sách hướng tới mục tiêu cao cả, không để ai bị bỏ lại phía sau. Giai đoạn 2021-2025, công tác giảm nghèo trên địa bàn của các địa phương cũ TPHCM, Bình Dương, Vũng Tàu đã đạt được những kết quả đáng khích lệ.
Dự thảo đề xuất chuẩn nghèo đa chiều mới của TPHCM dựa vào thu nhập và chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản. Cụ thể: mức thu nhập theo chuẩn nghèo mới là 3,5 triệu đồng/người/tháng cho 66 xã, phường thuộc nhóm 1; nhóm 2 với 102 đơn vị còn lại, mức thu nhập theo chuẩn nghèo là 4,3 triệu đồng. 6 chỉ số thiếu hụt bao gồm: việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở, thông tin, nước sạch và dịch vụ môi trường; cứ thiếu hụt từ 3 chỉ số này thì sẽ là hộ nghèo, dưới 3 chỉ số sẽ là hộ cận nghèo.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tính đến hết năm 2025, thành phố còn lại 16.448 hộ nghèo, hộ cận nghèo, chiếm tỷ lệ 0,44%/tổng số hộ dân thành phố, trong đó 3.610 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 0,1% (có 1.121 hộ nghèo chuẩn quốc gia và 2.489 hộ nghèo chuẩn khu vực) và 12.838 hộ cận nghèo, chiếm tỷ lệ 0,34% (có 40 hộ cận nghèo chuẩn quốc gia và 12.798 hộ cận nghèo chuẩn khu vực).
Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc - Chủ tịch Hội Bảo trợ Người khuyết tật và Trẻ mồ côi TPHCM phát biểu
Nhằm phản ánh đúng với điều kiện phát triển, mức chi phí sinh hoạt và yêu cầu không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân thành phố, UBND thành phố ban hành quyết định quy định chuẩn nghèo đa chiều TPHCM giai đoạn 2027-2030 là điều tất yếu. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện.
Tại hội nghị, nhiều đại biểu cho rằng chuẩn nghèo, cận nghèo của thành phố không thể chỉ dựa vào một mức thu nhập cứng. Các tiêu chí cần phản ánh đúng chi phí sinh hoạt, điều kiện nhà ở, việc làm, y tế, giáo dục, thông tin và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.
Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc - Chủ tịch Hội Bảo trợ Người khuyết tật và Trẻ mồ côi TPHCM, chia sẻ đây là một trong những bước tiến để giúp các đối tượng người nghèo, người khuyết tật giảm bớt khó khăn. Về tiêu chí thu nhập, bà Ngọc nói cần khảo sát về sinh hoạt tối thiểu của một người trong một tháng dựa trên các số liệu đã có, từ đó điều chỉnh mức thu nhập sát với chi phí sinh hoạt tại thành phố, mức thu nhập hiện tại vẫn còn đang hơi thấp. Đồng thời bảo đảm khoảng cách hợp lý giữa nghèo và cận nghèo để tránh tình trạng hộ vừa thoát nghèo lại rơi vào hộ cận nghèo.
Về tiêu chí mức độ thiếu hụt và những dịch vụ cơ bản, cần nghiên cứu lại các nội dung đưa ra như việc làm, nhà ở, giáo dục... để hoàn thiện hơn. Về đối tượng áp dụng và phương pháp thực hiện, dự thảo phải bao phủ được nhóm lao động nhập cư, tạm trú, ứng dụng dữ liệu số trong cơ chế rà soát để tránh tái nghèo.
PGS.TS Phan Thanh Bình - nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội phát biểu
PGS.TS Phan Thanh Bình - nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, cho rằng cần làm rõ hơn các quy chuẩn được thể hiện trong dự thảo để đảm bảo người dân ai cũng được tiếp cận với sự phát triển của thành phố. Cụ thể, cần đảm bảo mức sống tối thiểu cho người dân thành phố, giúp người dân tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, nâng cao chất lượng cuộc sống, hạn chế vấn đề tái nghèo. Để có thể thực hiện những điều này, TPHCM cần cân đối 2 vấn đề: độ chênh lệch mức sống tối thiểu và năng lực tài chính của thành phố.
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, cho rằng giá cả và chi phí sinh hoạt tại thành phố thường cao hơn bình quân cả nước từ 25 - 35%. Luật sư Hậu đề xuất nâng tiêu chí thu nhập lên 4 triệu đồng/người/tháng đối với nhóm 1 (hiện nay 3,5 triệu đồng) và 4,8 triệu đồng/người/tháng đối với nhóm 2 (hiện nay 4,3 triệu đồng). Luật sư Hậu đề nghị làm rõ nguyên tắc xác định các chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản, trong đó có việc làm và dinh dưỡng trong chiều thiếu hụt về y tế. Nếu tiêu chí không rõ, quá trình rà soát ở cơ sở dễ thiếu thống nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân.
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM phát biểu
Tại điểm cầu xã Long Hải, ông Lê Công Hải - Phó chủ tịch UBND xã, nhận định dự thảo cần làm rõ hơn cơ sở, tiêu chí dữ liệu nhìn chung để xếp phường xã vào các nhóm, đồng thời bổ sung cơ chế đánh giá các kỳ trong giai đoạn 2027-2030. Về phương pháp xác định thu nhập, ông Hải đề nghị cần có hướng dẫn riêng đối với các hộ có thu nhập không ổn định để đánh giá đúng. Về chỉ số việc làm và người phục vụ, đối với người dân biển, có những trường hợp làm công ăn lương, không có hợp đồng lao động, vậy nên chưa thống nhất với các tiêu chí đưa ra.Với các nhóm dễ tổn thương, đề nghị thành phố có cơ chế phù hợp hơn với nhóm đối tượng này...
Phát biểu kết luận, Phó chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM Trương Thị Bích Hạnh cho rằng các đóng góp của các đại biểu rất sâu sắc về mặt lý luận, sâu sát với thực tiễn, giúp hoàn thiện dự thảo. Trong đó, thông qua các văn bản và các ý kiến phát biểu tại hội nghị, Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM đã tổng hợp thành 5 vấn đề chính.
Thứ nhất, đa số đại biểu đều đồng ý dự thảo đảm bảo cơ sở pháp lý, đúng thẩm quyền nhưng cần rà soát kỹ lưỡng để bổ sung đầy đủ các cơ sở chính trị, pháp lý nếu có.Thứ hai, đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung điều khoản chuyển tiếp về áp dụng chuẩn nghèo và các chính sách trong năm 2026 đối với hai khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương cũ.
Thứ ba, về cơ sở thiết lập, các đại biểu thống nhất nâng mức chuẩn thu nhập để tiệm cận với chi phí sinh hoạt cao của thanh phố. Nhưng cần có lộ trình phù hợp để xác định chuẩn về nghèo tại TPHCM. Đồng thời, xác định rõ tiêu chí phân nhóm giữa nông thôn và thành thị; cần lưu ý đến trường hợp di dân giữa các khu vực để hưởng chính sách; không loại bỏ chỉ số bảo hiểm xã hội và đề xuất bổ sung các chỉ số đo lường về kỹ năng số...
Phó chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM Trương Thị Bích Hạnh phát biểu
Thứ tư, về khoảng trống chính sách, với những hộ nghèo không có khả năng lao động, không thể thoát nghèo, đề nghị cơ quan soạn thảo kiểm tra kỹ để không bỏ sót ai. Từ đó, mặt trận có một hệ thống bảo trợ xã hội đặc thù cho những người này.
Thứ năm, công tác triển khai được quan tâm nhiều, và phải được triển khai một cách nhanh và công bằng; không để đánh giá hộ nghèo bằng cảm tính và các chỉ số cần đối chiếu với dữ liệu quốc gia.