Bên cạnh những chuyển biến tích cực về công tác sáp nhập các đơn vị hành chính, vẫn có những vấn đề còn tồn tại, phát sinh, trong đó có việc cập nhật hệ thống biển báo giao thông, cột mốc km trên các tuyến Quốc lộ (QL), cao tốc. Ngành giao thông cũng đã sớm chỉ đạo triển khai công tác này, nhưng thực tế trên các tuyến đường cho thấy chưa thật sự tương xứng.
Vẫn tên cũ khi không còn cấp huyện
Ghi nhận của nhóm PV Chuyên đề Công an TP.Hồ Chí Minh tại nhiều tuyến giao thông trọng điểm khu vực miền Trung - Tây Nguyên, sau khi địa giới hành chính thay đổi, nhiều biển báo I.419 ("Chỉ dẫn địa giới"), cột mốc vẫn sử dụng địa danh cũ, tên gọi không còn tồn tại hoặc viết tắt gây khó hiểu cho người tham gia giao thông. Tình trạng này xuất hiện trên các tuyến giao thông huyết mạch đi qua nhiều địa phương và tại các nút giao lớn, nơi mật độ phương tiện lưu thông cao và cả những tuyến đường tỉnh, xã, phường.
Nhóm PV ghi nhận ở các tỉnh, thành: Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, TP.Huế, TP.Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Gia Lai và Đắk Lắk.
Biển báo cũ chỉ dẫn về TP.Đông Hà (cũ), tỉnh Quảng Trị, địa danh đã được sáp nhập, không còn là thành phố thuộc tỉnh
Trên tuyến tránh TP.Huế tại km32, có cột mốc ghi "P.Điền 48km". Người am hiểu lắm mới biết 48km nữa đến trung tâm huyện Phong Điền (cũ). Ở mặt đối diện của cột mốc là "Phú Lộc 25km", được hiểu là 25km nữa đến trung tâm huyện Phú Lộc (cũ). Tại km28 có cột mốc "Đ.Hới 176Km", nghĩ là còn 176km nữa đến TP.Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình (cũ), nay là tỉnh Quảng Trị. Ở mặt đối diện của cột mốc thể hiện "N. Trang 615km", được hiểu là TP.Nha Trang (cũ), tỉnh Khánh Hòa còn cách 615km. Tại km852 QL1, có cột mốc ghi "Đ.Hà 97km", tạm hiểu là 97km nữa đến trung tâm TP.Đông Hà (cũ), tỉnh Quảng Trị...
Có những biển báo viết tắt rất khó hiểu như "CVĐS" (tạm hiểu là cầu vượt đường sắt). Có những biển báo với thông tin rất... cẩu thả như biển báo ghi "ĐƯỜNG VÀO NHÀ ANH TRỖI" và "TAM KỲ 53KM". Trên biển báo đã bị những người khác gắn các số điện thoại quảng cáo "rút hầm cầu". Trong khi ở phía đối diện, bên lề đường QL1 có biển báo của đơn vị quản lý di tích ghi rõ thông tin là "Di tích lịch sử nhà thờ AHLS Nguyễn Văn Trỗi", kèm chỉ dẫn 60m.
Có nhiều biển báo đã mất thông tin như biển báo hết cấm giới hạn tốc độ trên tuyến tránh TP.Huế, trên QL1 thuộc TP.Đà Nẵng. Thậm chí, nhiều biển báo bị mất tấm biển, chỉ còn trơ khung cột, như biển báo tại cầu vượt đường sắt qua QL1 (xã Chân Mây Lăng Cô, TP.Huế). Nhiều cột mốc, biển báo vẫn để thông tin địa giới hành chính cũ, như trên QL1 tại ngã tư Trà Bồng (xã Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) chỉ hướng đến tỉnh Quảng Ngãi, cảng Dung Quất và huyện Trà Bồng (cũ). Cột mốc tại km 955 QL1 (TP.Đà Nẵng) ghi "Phan Thiết 749km", được hiểu là TP.Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận (cũ), nay là tỉnh Lâm Đồng.
Tại Km28 Quốc lộ 1, tuyến đường tránh TP.Huế có biển báo ghi "Đ.Hới 176Km", tạm hiểu là còn 176km nữa đến TP.Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình (cũ)
Có những cột mốc đã hư hỏng, mất hết thông tin, như tại km957 QL1 (thuộc Đà Nẵng). Bên cạnh đó, cũng có những cột mốc xuống cấp, hư hỏng và chưa được điều chỉnh như tại km957 QL1 ghi "Thăng Bình 15km". Trên lan can cầu Trị Yên có cột mốc ghi "QL1 - Km 958 - Tam Kỳ 36km", tạm hiểu là TP.Tam Kỹ (cũ).
Ngoài những tồn tại bất cập trên thì ngành giao thông cũng đã thay đổi, khắc phục được các biển báo trên một số tuyến đường. Cao tốc La Sơn - Cam Lộ đang được nâng cấp mở rộng có các biển chỉ dẫn địa danh xã, phường mới như tại km19+976 "Địa phận Triệu Phong", được hiểu là xã Triệu Phong nhưng thiếu chữ xã. Trên cao tốc Cam Lộ - Vạn Ninh (CT01, tỉnh Quảng Trị) có cập nhật tên địa danh mới như tại Trạm thu phí Bến Quan (xã Bến Quan) có biển chỉ dẫn "Lối ra - Bến Quan 2km - Vĩnh Linh", được hiểu là lối ra các xã Bến Quan, xã Vĩnh Linh... QL1 tại km1049 (Quảng Ngãi) có cột mốc ghi "Tam Quan 82Km", được hiểu là 82km nữa đến phường Tam Quan, tỉnh Gia Lai (mới). Tuy nhiên, các cột mốc, biển báo này thiếu địa danh: xã/ phường.
Người đi đường không tránh khỏi lúng túng
Khu Quản lý đường bộ III (Khu QLDB III - thuộc Cục Đường bộ Việt Nam - Bộ Xây dựng) đã yêu cầu các đơn vị rà soát và điều chỉnh thông tin chỉ dẫn địa giới hành chính. Cụ thể, trên QL1: điều chỉnh thông tin địa giới giữa Quảng Ngãi và Đà Nẵng; Gia Lai và Đắk Lắk; Đắk Lắk và Khánh Hòa; tháo dỡ biển không còn phù hợp ranh giới giữa Đà Nẵng (cũ) và Quảng Nam (cũ); Khánh Hòa (cũ) và Ninh Thuận (cũ). Đường Hồ Chí Minh: điều chỉnh thông tin địa giới giữa Đà Nẵng và Quảng Ngãi, Quảng Ngãi và Gia Lai. Cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi: điều chỉnh giữa Quảng Ngãi và Đà Nẵng; tháo dỡ biển không còn phù hợp giữa Đà Nẵng (cũ) và Quảng Nam (cũ).
Biển báo chỉ dẫn về Cảng Dung Quất, Trà Bồng (huyện cũ của tỉnh Quảng Ngãi)
Từ những thực tế trên cho thấy hệ thống biển báo, cột mốc chưa được cập nhật kịp thời. Nhiều ứng dụng bản đồ số đã cập nhật tên địa phương theo quyết định mới, khiến lái xe không khỏi lúng túng khi đối chiếu thông tin. Theo một số tài xế, nhiều khi phải dừng xe hỏi người dân địa phương, người đi đường hoặc tra cứu lại trên thiết bị điện tử để tránh đi nhầm hướng.
Vào ban đêm, điều kiện thời tiết xấu, việc biển báo thiếu rõ ràng, chưa cập nhật thông tin dễ làm tăng áp lực, thời gian cho lái xe. Anh Lê Văn M. (ngụ TP.Hồ Chí Minh) - tài xế xe tải cho biết: "Trên các đoạn đường có lưu lượng xe lớn hoặc tại các điểm giao lộ, ngã rẽ, chỉ cần chậm vài giây để đọc, hiểu biển báo cũng có thể dẫn đến xử lý tình huống không kịp thời, dẫn đến nguy cơ mất an toàn".
Cột mốc tại km 955 QL1 (TP.Đà Nẵng) ghi "Phan Thiết 749km", được hiểu là TP.Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận (cũ), nay là tỉnh Lâm Đồng
Cột mốc tại Km28 tuyến đường tránh Quốc lộ 1 TP.Huế thể hiện "N.Trang 615km", tạm hiểu là TP.Nha Trang (cũ), tỉnh Khánh Hòa còn cách 615km
Tại một số khu vực đô thị, nơi có các tuyến quốc lộ đi qua, biển báo chỉ dẫn vào trung tâm hành chính mới chưa được lắp đặt đầy đủ. Trong khi đó, biển báo cũ dẫn về trung tâm hành chính trước đây vẫn tồn tại. Điều này gây khó khăn cho người dân, du khách, làm giảm hiệu quả của công tác quản lý, điều hành giao thông. Có nơi, mốc km vẫn ghi theo tên địa phương cũ; có nơi lại dùng tên gọi mới nhưng chưa được phổ biến rộng rãi hoặc thiếu tên phường/xã. Sự không đồng bộ này khiến việc xác định vị trí, khoảng cách giữa các địa điểm sẽ khó khăn, ảnh hưởng đến công tác cứu nạn, cứu hộ, xử lý các tình huống phát sinh trên đường.
Việc sử dụng cả địa danh cũ và mới trên cùng một tuyến đường dễ tạo ra sự nhầm lẫn, đặc biệt đối với lái xe không quen địa bàn. Trong khi đó, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, việc điều chỉnh hệ thống biển báo giao thông tuy đã được đưa vào kế hoạch, văn bản chỉ đạo nhưng thực tế hành động, triển khai trên diện rộng vẫn còn... ì ạch, mất nhiều thời gian rà soát, thống nhất.
Những bất cập này là điều dễ nhận thấy và tác động trực tiếp đến việc đi lại, sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh hàng ngày của những người tham gia giao thông. Đặc biệt, trong bối cảnh nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa ngày càng tăng, yêu cầu về hệ thống báo hiệu giao thông rõ ràng, thống nhất càng trở nên cấp thiết.
Hệ thống chỉ dẫn, báo hiệu giao thông là hành lang pháp lý quan trọng, là công cụ chỉ dẫn và là yếu tố quan trọng bảo đảm trật tự, ATGT và hiệu quả quản lý Nhà nước. Việc chậm điều chỉnh, cập nhật biển báo, cột mốc km theo địa giới hành chính mới cần sớm được khắc phục.
(Còn tiếp...)
HOÀNG QUÂN - CHÍ DŨNG - NGỌC HUY