Sáng 17/7/2026, Tổ công tác của Công an (CA) xã này nhận được tin báo 2 người dân ở bản Chít đang bị kẹt giữa dòng lũ dữ trên suối Nậm Vai. Lập tức, CA Lai Châu khẩn trương tiếp cận hiện trường và đến khoảng 11 giờ cùng ngày đã đưa được cả hai vào bờ an toàn. Đây chỉ mới là ca cứu nạn đầu tiên trong những ngày CA tỉnh Lai Châu phải căng mình chống chọi khi thiên tai đã biến nhiều bản làng vùng cao thành tâm điểm của mất mát, đau thương.
Thiệt hại nặng nề, nhiều bản làng bị cô lập
Nguyên nhân đợt lũ hung hãn lần này được các chuyên gia khí tượng chỉ ra là do mưa lớn kéo dài bất thường. Theo dõi tại khu vực (KV) Tây Bắc gồm Lai Châu, Điện Biên, Sơn La cho thấy suốt 45 ngày từ đầu tháng 6 đến giữa tháng 7, chỉ có 5 ngày không mưa; riêng từ ngày 04/7 đến giữa tháng, gần như ngày nào ở Lai Châu cũng có mưa rào và dông, phổ biến 20-40mm, xảy ra 12/14 ngày. Tại Trạm đo Phúc Than của xã Mường Than, lượng mưa đo được từ đầu tháng 7 đến hết ngày 17/7 lên tới gần 800 mm khiến đất đá trên các sườn dốc bão hòa nước, giảm khả năng liên kết và trở thành nguyên nhân trực tiếp dẫn đến lũ quét, sạt lở. Trận lũ ống, lũ quét xảy ra sáng 17/7 quét qua các bản Chít, Che Bó, Nậm Sáng, Sắp Ngụa, Ngà Phát của xã Mường Than gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản (TS) và hạ tầng giao thông (GT) chỉ trong vài tiếng đồng hồ. Quốc lộ (QL) 32 đoạn qua bản Che Bó và bản Chít bị đất đá, bùn đất, cây cối vùi lấp khoảng 800 m, trong khi QL279 qua bản Sắp Ngụa ngập sâu khoảng 50 m khiến GT tê liệt hoàn toàn.
Cảnh sát PCCC và CNCH cùng lực lượng phối hợp sơ tán, giải cứu nhiều người dân bị kẹt giữa dòng lũ tại xã Mường Than. Ảnh: CAND
Con số thương vong biến động liên tục theo từng giờ khi công tác tìm kiếm được triển khai. Tính đến chiều 18/7, theo báo cáo của UBND tỉnh Lai Châu với Ban chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, thiên tai làm 5 người tử vong, trong đó có 4 nạn nhân của đợt lũ quét ngày 16-17/7 tại xã Mường Than và 1 trường hợp chưa rõ danh tính được phát hiện trong quá trình tìm kiếm, cứu nạn; 4 người vẫn đang mất tích, 9 người bị thương. Về TS, thiệt hại ban đầu tại Lai Châu ước tính khoảng 190 tỷ đồng, riêng ở xã Mường Than lũ đã cuốn trôi số TS, hoa màu trị giá khoảng 120 tỷ đồng. Cũng ở xã này có 14 hộ dân bị lũ quét dẫn đến sập nhà hoàn toàn, 15 căn khác hỏng một phần, 17 hộ có nguy cơ sạt lở; tại các xã Than Uyên, Pa Ủ, Nậm Cuổi, Pắc Ta, Lê Lợi có 33 nhà bị ảnh hưởng, sạt lở hoặc nguy cơ này rất cao; 20 cột điện đổ gãy làm mất điện trên diện rộng, 200 ha cây trồng ngập úng và bị vùi lấp. Đến 19 giờ ngày 17/7, mưa lũ làm 4 đường dây trung áp, 31 trạm biến áp bị ảnh hưởng khiến 2.276 khách hàng mất điện. Tại xã Mường Than có tới 80 hộ với 385 nhân khẩu ở các bản Noong Thăng, Nậm Ngùa, Nà Phái, Nà Xa, Nậm Sáng, Sam Sẩu, Sắp Ngụa, Chít đã phải di chuyển đến nơi an toàn hoặc ở nhờ nhà người thân...
Huy động lực lượng cứu người
Ngay khi nhận tin báo đầu tiên vào sáng 17/7, CA tỉnh Lai Châu đã huy động hơn 200 cán bộ, chiến sĩ (CBCS) cùng nhiều phương tiện, trang thiết bị chuyên dụng đến những nơi bị ảnh hưởng; trong đó gồm 60 CBCS Phòng Cảnh sát cơ động (CSCĐ), 30 CBCS Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (CSPCCC&CNCH), 20 CBCS Cảnh sát giao thông (CSGT) phối hợp với CA các xã và lực lượng tại chỗ. Riêng tại xã Mường Than còn có 3 ôtô, 50 phao tròn, 70 áo phao và 1 máy bay không người lái tải trọng lớn cùng nhiều thiết bị cứu hộ chuyên dụng khác. Đội CSGT số 3 thuộc Phòng CSGT - CA tỉnh phối hợp với CA các xã và đơn vị quản lý đường bộ điều tiết GT tại những điểm sạt lở trên QL32, đoạn qua các xã Pắc Ta, Mường Than.
Chiều cùng ngày, sau hơn 2 tiếng triển khai cứu hộ trong điều kiện mưa lũ phức tạp, CA xã Mường Than tiếp tục giải cứu thành công thêm 2 người dân bị kẹt giữa dòng lũ. Sáng 18/7, giữa lúc QL279 qua bản Sắp Ngụa ngập sâu khoảng 50 m và tuyến đường liên bản Ngà Phát - Mường Mít sạt lở 300 m khiến phương tiện chưa thể lưu thông, lực lượng CSPCCC&CNCH - CA tỉnh Lai Châu đã tiếp cận, giải cứu an toàn thêm 4 người dân bị kẹt do lũ ống, lũ quét tại xã Mường Than. Đến chiều 18/7, CSCĐ - CA tỉnh cùng các đơn vị đưa thêm 2 bà cháu bị kẹt ra khỏi KV nguy hiểm ở xã này.
Tham gia giải cứu nhiều người dân xã Mường Than bị kẹt giữa dòng lũ dữ. Ảnh: CAND
Thống kê cho thấy, trước tình hình mưa lũ diễn biến phức tạp, tỉnh Lai Châu đã huy động hơn 500 CBCS CA cùng lực lượng Quân sự, Dân quân và chính quyền địa phương khẩn trương triển khai công tác CNCH, tìm kiếm người mất tích và hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả. Trong 2 ngày cao điểm cuối tuần qua, khoảng 800 lượt người cùng 50 lượt phương tiện, máy móc được huy động để tìm kiếm nạn nhân, di dời người dân, san gạt đất đá và mở các tuyến đường phục vụ cứu hộ.
Ngoài ra, tại KV hồ thủy điện Nậm Sì Lường, CBCS Biên phòng Lai Châu đã cùng các lực lượng chức năng căng dây từ 2 bên bờ sông, vượt dòng nước lũ chảy xiết để cứu 3 người dân bị kẹt lại. Tại xã Bum Nưa, Đồn Biên phòng Pa Vệ Sử phối hợp với CA xã và chính quyền địa phương cứu thêm 3 người dân kẹt giữa dòng nước lũ.
Giúp dân khắc phục hậu quả, ổn định cuộc sống
Sau khi nước lũ rút dần, công tác CNCH tại Lai Châu tiếp tục chuyển sang giai đoạn tìm kiếm người mất tích kết hợp khắc phục hậu quả. Phòng CSPCCC &CNCH - CA tỉnh duy trì chế độ trực 24/24 giờ, sẵn sàng huy động tối đa lực lượng, phương tiện khi có tình huống phát sinh, trong khi CBCS tiếp tục bám trụ hiện trường, rà soát địa bàn để tìm kiếm nạn nhân còn mất tích và hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả. Bên cạnh việc tìm người, các đơn vị CA còn hỗ trợ người dân sơ tán khỏi KV nguy hiểm, khơi thông các điểm sạt lở, bảo đảm an toàn GT đồng thời tuyên truyền, cảnh báo người dân không đi qua ngầm tràn, KV ven sông suối hoặc trở lại những nơi đã được cảnh báo có nguy cơ lũ quét, sạt lở. Tại các bản Sắp Ngụa và Đội 9, 13 hộ 74 nhân khẩu nằm trong KV có nguy cơ sạt lở tiếp tục được lực lượng chức năng theo dõi, sẵn sàng di dời khẩn cấp.
Cảnh tan hoang sau cơn lũ dữ ở Mường Than. Ảnh: TTXVN
Trong khi lực lượng tại chỗ vẫn ngày đêm bám địa bàn, dự báo cho thấy đến ngày 20/7, các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Cao Bằng, Tuyên Quang, Phú Thọ, Lào Cai, Lai Châu, Sơn La, Điện Biên khả năng tiếp tục có mưa to đến rất to. UBND tỉnh Lai Châu cảnh báo nước trên các sông, suối vẫn duy trì ở mức cao, nhiều KV miền núi tiếp tục có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt là những nơi vừa xảy ra thiên tai và các sườn dốc có nền đất bão hòa nước. Giữa những tin tức cảnh báo về cơn thịnh nộ của thiên nhiên, hình ảnh các CBCS CA và lực lượng phối hợp lội qua dòng nước xiết, cõng người già, bế trẻ nhỏ, vận chuyển TS và những vật dụng thiết yếu ra khỏi vùng nguy hiểm... tiếp tục trở thành điểm tựa cho người dân vùng cao Lai Châu trong những ngày mưa lũ chưa có dấu hiệu chấm dứt này.