(CATP) Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan chức năng, việc giữ vững kỷ cương về trật tự xây dựng (TTXD) còn cần sự đồng hành từ chính người dân, bắt đầu từ ý thức chấp hành pháp luật và tinh thần chủ động khắc phục hậu quả khi để xảy ra vi phạm.
Chuyên đề Công an TPHCM (số ra ngày 13/10/2026) có đăng bài "Lật lại hồ sơ cũ, xử lý nhiều trường hợp vi phạm về trật tự xây dựng", phản ánh về việc một số người dân do thiếu hiểu biết pháp luật nên đã mua đất bằng giấy viết tay rồi lén xây nhà không phép trên đất nông nghiệp, thậm chí là đất rừng, tại khu vực ven biển phía Đông tỉnh Đắc Lắc. Nắm được thực tế đó, UBND P.Hòa Hiệp, tỉnh Đắc Lắc đã mở cuộc tổng rà soát, lật lại hồ sơ cũ, xử lý đồng loạt các trường hợp vi phạm tại thời điểm trước ngày 01/7/2025. Song song đó, chính quyền địa phương cũng đặt ra một bài toán vừa lập lại kỷ cương trật tự xây dựng, vừa phải tính đến sinh kế, chỗ ở của những gia đình thực sự khó khăn.
Theo UBND P.Hòa Hiệp, nội dung bài viết đã giúp cho cả chính quyền địa phương lẫn người dân nhìn rõ hơn mặt tồn tại cũng như những khó khăn trong công tác quản lý về TTXD. Phương hướng giải quyết các trường hợp vi phạm, ngày 07/10/2026, UBND P.Hòa Hiệp đã ban hành Kế hoạch tổ chức thi hành các quyết định xử phạt đối với những trường hợp xây nhà tại KP.Phú Hòa.
UBND P.Hòa Hiệp chỉ đạo mặt trận, các đoàn thể, Công an phường, khu phố và bộ phận chuyên môn trực tiếp tuyên truyền, giải thích, vận động các hộ tự nguyện chấp hành. Chỉ khi hết thời hạn mà người vi phạm vẫn không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thì mới chuyển sang các bước xác minh điều kiện thi hành và cưỡng chế theo quy định. Tuy nhiên, cách thức xử lý sẽ được chính quyền địa phương cân nhắc kỹ, để nhận được sự đồng thuận của người dân và đảm bảo quy định pháp luật.
Công trình không phép tại Quốc lộ 29 (đoạn qua KP.Phước Lâm, P.Hòa Hiệp) đã được xử lý dứt điểm nhờ tinh thần chủ động khắc phục vi phạm của người dân
Sau vụ việc tại KP.Phú Hòa, Chủ tịch UBND P.Hòa Hiệp đã có văn bản chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, rà soát toàn diện các diện tích đất rừng trồng trên địa bàn phường, xác định rõ vị trí, diện tích, hiện trạng, quá trình sử dụng, việc chuyển nhượng, cho tặng, xây dựng công trình và những trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích; chấn chỉnh, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý nhà nước về quy hoạch, trật tự xây dựng, đất đai, môi trường, tài nguyên khoáng sản trên địa bàn phường; cương quyết, xử lý nghiêm các hành vi lấn chiếm, sử dụng đất sai mục đích, vi phạm pháp luật về xây dựng, môi trường; tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân liên quan dẫn đến xảy ra những vi phạm kéo dài.
Ủy ban nhân dân P.Hòa Hiệp nhận định, muốn giữ được TTXD lâu dài thì không thể chỉ dựa vào kiểm tra, lập biên bản và cưỡng chế mà còn phụ thuộc không nhỏ vào ý thức tuân thủ, chấp hành pháp luật của người dân. Không ít trường hợp mua đất bằng giấy viết tay, tin vào lời giới thiệu của người môi giới bất động sản rằng đất "sắp lên thổ cư”, "xây trước rồi sau này hợp thức hóa", dẫn đến xây nhà không phép; khi bị cơ quan chức năng phát hiện, tiến hành xử lý vi phạm, thì mọi việc đã quá muộn màng. Trước thực tế đó, UBND P.Hòa Hiệp liên tục khuyến cáo người dân không tham gia mua bán đất bằng giấy viết tay khi chưa kiểm chứng đầy đủ nguồn gốc, hiện trạng pháp lý và quy hoạch sử dụng đất.
Khi vi phạm đã xảy ra, điều chính quyền mong muốn nhất là người dân tự giác chấp hành quyết định xử phạt, nộp phạt và tự nguyện tháo dỡ công trình sai phạm, khắc phục lại tình trạng ban đầu, thay vì để vụ việc kéo dài đến bước cưỡng chế. Trường hợp bà Trần Thị Rung và bà Trần Thị Liễu tại KP.Phước Lâm là một ví dụ điển hình về từ nhận thức đến hành động. Việc làm của bà Rung, bà Liễu rất đáng được cộng đồng ghi nhận, noi theo khi đã xảy ra vi phạm.
Mong muốn lớn nhất của chính quyền địa phương là trật tự, kỷ cương về TTXD được lập lại và thực hiện một cách nghiêm túc, không để xảy những sai phạm. Để đạt được kết quả này, rất cần sự chấp hành pháp luật của người dân, đồng hành với trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước. Khi điều đó trở thành nề nếp thì kỷ cương về TTXD sẽ được giữ vững từ chính ý thức của cộng đồng.