(CATP) Mặc dù đứng "chót bảng" về mật độ công viên cây xanh (CVCX) với khoảng 0,55m²/người, thấp hơn từ 3 - 4 lần so với mức trung bình tại các đô thị lớn trên cả nước (2m²/người), thì TPHCM đang tồn tại một nghịch lý: nhiều khu đất tọa lạc tại các vị trí đắc địa lại bị bỏ hoang một cách phung phí suốt nhiều năm, gây hệ lụy về kinh tế, xã hội và quy hoạch đô thị.
Để "giải cứu" những khu "đất vàng" này, thời gian gần đây lãnh đạo TP đã đưa ra nhiều giải pháp đột phá nhằm "hồi sinh" thành các CVCX, không gian văn hóa cộng đồng hoặc tạm thời trưng dụng làm vườn hoa. Những bước đi đúng đắn ấy đã "thổi" một làn gió mới vào quy hoạch, góp phần thay đổi bộ mặt TP, khiến người dân rất phấn khởi về một "siêu đô thị” xanh - sạch - đẹp, hiện đại, đáng sống.
Trước bối cảnh các dự án nhà ở liên tục được mở rộng, trong khi mảng xanh đô thị ngày càng "teo tóp", người dân thiếu chỗ sinh hoạt, nghỉ ngơi, vui chơi giải trí, lãnh đạo TP đã có các giải pháp linh hoạt khi trưng dụng các khu "đất vàng" bị bỏ hoang làm vườn hoa, CVCX. Không ít nơi đã trở thành "khu rừng sinh thái" giữa lòng đô thị và điểm đến văn hóa đặc sắc, giúp người dân tìm thấy sự bình yên, cũng như niềm tự hào.
"Hồi sinh lá phổi" xanh
Tối 12/02/2026, Thành ủy, UBND TPHCM khánh thành Công viên số 1 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài. Đây là dấu mốc quan trọng đối với người dân TPHCM nói riêng và bạn bè trong nước lẫn quốc tế nói chung sau 5 năm kể từ ngày xảy ra đại dịch Covid-19.
Công viên số 1 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài
Khu đất rộng 4,3ha, tọa lạc giữa ba mặt tiền Lý Thái Tổ - Hùng Vương - Trần Bình Trọng vốn thuộc sở hữu của gia đình chú Hỏa - một "vua nhà đất" Sài Gòn xưa. Sau năm 1975, khu đất được sử dụng làm Nhà khách Chính phủ, trước khi được bàn giao lại cho TPHCM tiếp quản, rồi "đắp chiếu" suốt 10 năm.
Để tránh lãng phí tài nguyên đất đai, tại Hội nghị tổng kết 50 năm văn học nghệ thuật TPHCM diễn ra ngày 18/10/2025, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho biết: Thường trực Thành ủy quyết định trưng dụng khu đất số 1 Lý Thái Tổ cùng dự án khu phức hợp Nhà Rồng - Khánh Hội (cảng Sài Gòn cũ) làm công viên và không gian văn hóa cộng đồng.
Tháng 10/2025, dự án Công viên số 1 Lý Thái Tổ được triển khai để tưởng nhớ những người đã mất trong đại dịch Covid-19, với mức đầu tư hơn 263 tỷ đồng. Sau 90 ngày thi công khẩn trương, công viên đã hoàn thành. Đến công viên, người dân không chỉ có cơ hội tận hưởng không gian yên bình mà còn có thể lắng mình, nhìn lại những ngày tháng đau buồn tưởng như không thể vượt qua.
Điểm nhấn ấn tượng tại công viên là tượng đài hình giọt nước đặt ở trung tâm. Giọt nước không chỉ đại diện cho sự sống mà còn biểu trưng cho những giọt nước mắt mất mát, đau thương. Giọt nước rơi xuống hình thành nên một "hố ký ức", như vết sẹo hằn sâu vào lòng đất mẹ. Khi vỡ ra, giọt nước ấy tạo thành các gợn sóng lan tỏa xung quanh, chuyển hóa nỗi buồn thành nguồn năng lượng tích cực giúp con người vượt qua nghịch cảnh. Ẩn bên trong giọt nước là hình ảnh một trái tim, tượng trưng cho sự sẻ chia trong đại dịch. Không chỉ là nơi để hoài niệm và hồi sinh, công viên còn là lời tri ân sâu sắc đến lực lượng tuyến đầu chống dịch: những chiến sĩ Công an, Bộ đội, các bác sĩ, y tá, tình nguyện viên... cùng những người dân bình thường đã sẵn sàng giúp đỡ nhau trong thời khắc khó khăn.
Phát biểu tại buổi lễ khánh thành, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được xúc động: "Đứng giữa không gian tĩnh lặng, chúng ta hãy cùng nhau dành những giây phút lắng đọng nhất để tưởng nhớ hàng ngàn đồng bào, đồng chí đã vĩnh viễn ra đi trong đại dịch Covid-19 hết sức khốc liệt". Thay mặt lãnh đạo TPHCM, ông bày tỏ lòng tri ân sâu sắc trước sự hy sinh của hàng trăm y, bác sĩ - những người ở tuyến đầu chống dịch. Chủ tịch UBND TP nhấn mạnh, Công viên số 1 Lý Thái Tổ là công trình đặc biệt, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nơi mọi người có thể tìm về để nhớ, để thương và để sống chậm lại giữa dòng đời hối hả.
Sự thành công của công viên này sẽ là cơ sở để TP tiếp tục triển khai dự án khu phức hợp rộng hơn 31ha tại cảng Nhà Rồng - Khánh Hội thành không gian văn hóa cộng đồng. Dự án dự kiến khởi công vào dịp 02/9/2026.
Khu đất nhà thi đấu Phan Đình Phùng "lột xác" thành khu "rừng sinh thái"
Rừng sinh thái trong lòng đô thị
Từ Tết Nguyên đán Giáp Ngọ 2026 đến nay, mỗi lần đi qua khu vực Nhà thi đấu Phan Đình Phùng (cũ) tại số 8 Võ Văn Tần, phường Xuân Hòa, nhiều người dân không khỏi phấn khởi khi khu đất rộng hơn 14.400m² nằm giữa bốn mặt tiền Võ Văn Tần - Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Nguyễn Đình Chiểu - Pasteur, từng bị "trùm mền" suốt nhiều năm, nay đã "lột xác" thành một khu rừng sinh thái.
Dự án Trung tâm TDTT Phan Đình Phùng được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2010. Đến năm 2016, UBND TPHCM phê duyệt dự án với mức đầu tư 1.954 tỷ đồng theo hình thức BT. Tuy nhiên, dù triển khai từ hơn chục năm trước, dự án gần như "đứng hình". Để "giải cứu", cuối năm 2025, lãnh đạo TP quyết định trưng dụng khu đất để cải tạo thành vườn hoa, không gian công cộng. Ngày 08/01/2026, nhà tài trợ là Công ty Cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt đã tháo dỡ rào chắn, huy động lực lượng chỉnh trang, cải tạo khu đất.
Sau khoảng 20 ngày thi công khẩn trương, chiều 25/01/2026, công trình được bàn giao cho UBND phường Xuân Hòa quản lý, phục vụ người dân, góp phần "thổi" làn gió mới vào quy hoạch đô thị TPHCM.
Phát biểu tại lễ bàn giao, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được khẳng định: "Đây là công trình ý nghĩa, thiết thực mừng Đảng, mừng xuân, mừng Đại hội Đảng thành công tốt đẹp, thể hiện được ý Đảng, lòng dân".
Ông cũng đề nghị UBND phường Xuân Hòa tiếp nhận, quản lý tốt công trình, chú trọng chăm sóc cây xanh, giữ gìn cảnh quan để phục vụ người dân lâu dài.
(Còn tiếp...)