Trong năm tới, hơn 3 triệu người sẽ đi đến từng nhà, đi qua các thành phố lớn và các ngôi làng hẻo lánh để thống kê số thành viên của mọi hộ gia đình và cư dân của Ấn Độ và thu thập dữ liệu về các đặc điểm kinh tế và xã hội của họ.
Lần đầu tiên sau gần 100 năm, cuộc điều tra sẽ bao gồm cả vấn đề đẳng cấp – một quyết định gây tranh cãi mà một số người cho rằng có thể làm sâu sắc thêm sự chia rẽ trong cộng đồng dân cư.
Cuộc thống kê cho thấy quy mô khổng lồ của một cuộc điều tra dân số nhằm nắm bắt những “đường nét” của một trong những xã hội đa dạng và phức tạp nhất thế giới.
Dưới đây là những điều cần biết.
Ấn Độ tiến hành điều tra dân số bao lâu một lần?
Theo quy định, Ấn Độ phải tiến hành thống kê dân số mỗi thập kỷ một lần, nhưng đây sẽ là lần đầu tiên sau 16 năm, kể từ khi tổng điều tra dân số bị trì hoãn vào năm 2021 do đại dịch Covid-19 và các trở ngại hành chính khác.
Trong cuộc điều tra dân số chính thức gần nhất vào năm 2011, Ấn Độ có hơn 1,2 tỷ người. Hiện nay, Liên Hợp Quốc ước tính Ấn Độ đã vượt qua Trung Quốc để trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới với 1,4 tỷ người.
Cơ cấu dân số của Ấn Độ cũng đã trải qua một sự thay đổi mang tính thời đại. Hiện tại, hơn 40% cư dân Ấn Độ dưới 25 tuổi, và dữ liệu của Liên Hợp Quốc cho thấy độ tuổi trung bình ước tính của nước này vào năm 2023 chỉ là 28, trẻ hơn gần một thập kỷ so với Trung Quốc.
Một khu chợ đông đúc ở Varanasi, Ấn Độ, vào ngày 25/10/ 2025.- Ảnh: Getty
Điều này thể hiện cái mà các nhà kinh tế gọi là “lợi thế nhân khẩu học” – tiềm năng tăng trưởng kinh tế nhanh chóng nhờ sự thay đổi thuận lợi trong cơ cấu độ tuổi của dân số.
Ấn Độ sẽ thống kê dân số như thế nào?
Cuộc điều tra dân số sẽ được tiến hành trong hai giai đoạn và bao gồm tất cả 26 tiểu bang và các vùng lãnh thổ do chính phủ liên bang quản lý của Ấn Độ.
Trước tiên, các quan chức sẽ thu thập thông tin chi tiết về điều kiện sống của các hộ gia đình trên khắp Ấn Độ, tiện nghi trong mỗi hộ và tất cả tài sản mà họ sở hữu.
Giai đoạn thứ hai, dự kiến vào tháng 2/2027, chính quyền sẽ thu thập dữ liệu về nhân khẩu học, tiền lương, giáo dục, tình trạng di cư và tỷ lệ sinh.
Theo một tuyên bố của chính phủ, các nhân viên sẽ đi đến gần 640.000 làng và 10.000 thị trấn để thu thập số liệu.
Cả hai giai đoạn đều yêu cầu các nhân viên – chủ yếu là giáo viên và quan chức chính phủ – đi đến từng nhà để thu thập thông tin. Lần đầu tiên, các quan chức sẽ gửi dữ liệu này bằng điện tử thông qua một ứng dụng di động.
Họ sẽ hỏi những gì?
Mặc dù đang nhanh chóng vươn lên trong bảng xếp hạng kinh tế toàn cầu – với nền kinh tế có quy mô gần 3,5 nghìn tỷ USD, lớn thứ năm thế giới và thuộc hàng tăng trưởng nhanh nhất – nhưng sự thịnh vượng của Ấn Độ lại tập trung cao độ và tình trạng nghèo đói vẫn còn lan rộng.
Trong bối cảnh đó, cuộc điều tra dân số sắp tới sẽ cung cấp những hiểu biết quan trọng về cuộc sống hàng ngày của người dân.
Khi chính quyền thuộc địa Anh lần đầu tiên cố gắng thống kê dân số Ấn Độ vào năm 1872, cuộc khảo sát chỉ hỏi 17 câu hỏi bao gồm các chỉ số cơ bản như tuổi tác, tôn giáo và nghề nghiệp. Năm nay, chỉ riêng trong giai đoạn đầu tiên, người dân sẽ được hỏi 33 câu hỏi.
Các nhà chức trách dự định đánh giá điều kiện sống cơ bản bằng cách thu thập dữ liệu về vật liệu xây nhà, tình trạng sở hữu nhà và khả năng tiếp cận các tiện nghi thiết yếu như nước uống sạch, vệ sinh và nhiên liệu nấu ăn.
Họ cũng muốn biết liệu các hộ gia đình này có kết nối internet, tivi, radio, điện thoại thông minh hay không và họ sở hữu loại phương tiện nào.
Một nhân viên điều tra dân số đánh dấu một ngôi nhà sau khi thu thập thông tin từ một cư dân trong giai đoạn đầu của cuộc điều tra dân số tại làng Hatkhuwapara, gần thành phố Guwahati, phía đông bắc Ấn Độ vào ngày 1/4/2010. Ảnh: Utpal Baruah/Reuters
Vấn đề đẳng cấp
Lần đầu tiên kể từ năm 1931, Ấn Độ sẽ thống kê đẳng cấp trong cuộc điều tra dân số – một hệ thống phân cấp xã hội có từ 1.000 năm trước.
Việc đưa hệ thống đẳng cấp vào thống kê gây tranh cãi và dẫn đến cuộc tranh luận về việc liệu việc tính toán này sẽ nâng cao đời sống của các nhóm yếu thế hay làm sâu sắc thêm sự chia rẽ.
Hệ thống đẳng cấp có nguồn gốc từ kinh sách của đạo Hindu và trong lịch sử đã phân loại dân số vào một hệ thống thứ bậc ngay từ khi sinh ra, quyết định nghề nghiệp, nơi sinh sống và người mà họ có thể kết hôn. Ngày nay, nhiều người không theo đạo Hindu ở Ấn Độ, bao gồm người Hồi giáo, Kitô giáo, đạo Jain và Phật giáo, cũng tự nhận mình thuộc một số đẳng cấp nhất định.