(CAO) Hôm 3/5, Reuters dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã được thông báo ý tưởng về một thỏa thuận với Iran, nhưng đang chờ văn bản chính xác, đồng thời cảnh báo rằng vẫn có khả năng nối lại các cuộc tấn công Iran nếu chính quyền Tehran “cư xử không đúng mực”.
Một quan chức cấp cao của Iran hôm 2/5 cho biết các yêu cầu của Iran, cho đến nay đã bị ông Trump bác bỏ, sẽ mở cửa vận chuyển hàng hải ở eo biển Hormuz và yêu cầu chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran, đồng thời để các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran cho giai đoạn sau này.
Khi được hỏi về các yêu cầu của Iran, ông Trump cho biết: "Họ đã nói với tôi về ý tưởng của thỏa thuận. Bây giờ họ sẽ cung cấp cho tôi văn bản chính xác".
Ông nói thêm trên kênh truyền thông xã hội của mình rằng ông không thể tưởng tượng các đề xuất đó sẽ được chấp nhận và rằng Iran đã không phải trả giá đủ lớn cho những gì họ đã làm. Khi được hỏi liệu ông có thể nối lại các cuộc tấn công nhắm vào Iran hay không, ông Trump cho biết: "Tôi không muốn nói điều đó. Ý tôi là, tôi không thể nói điều đó với một phóng viên. Nếu họ (Iran) cư xử không đúng mực".
Ông Trump đã nhiều lần nói rằng Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân và hôm 1/5 cho biết ông không hài lòng với đề xuất mới nhất của Iran, trong khi ngoại trưởng Iran cho biết Tehran sẵn sàng cho ngoại giao nếu Mỹ thay đổi cách tiếp cận.
Tàu thuyền di chuyển trên eo biển Hormuz - Ảnh: Reuters
Trong khi liên tục nói rằng ông không vội vàng, ông Trump đang chịu áp lực trong nước phải phá vỡ sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz đã làm tắc nghẽn 20% nguồn cung dầu khí của thế giới và đẩy giá xăng ở Mỹ lên cao. Đảng Cộng hòa của ông Trump đối mặt với nguy cơ phản ứng dữ dội của cử tri về giá cả tăng trước thềm cuộc bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội vào tháng 11.
Truyền thông Iran cho biết đề xuất 14 điểm của Tehran bao gồm việc rút quân Mỹ khỏi các khu vực xung quanh Iran, dỡ bỏ lệnh phong tỏa, thả các tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường, dỡ bỏ lệnh trừng phạt và chấm dứt chiến tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Li-băng, cũng như một cơ chế kiểm soát mới cho eo biển.
Iran đã chặn gần như tất cả các tàu vận chuyển từ vùng Vịnh ngoại trừ tàu của chính họ trong hơn hai tháng. Tháng trước, Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa riêng đối với các tàu đến và đi từ các cảng của Iran.
Washington đã nhiều lần tuyên bố sẽ không chấm dứt cuộc chiến nếu không có một thỏa thuận ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, mục tiêu chính mà ông Trump đã viện dẫn khi ông phát động các cuộc tấn công vào tháng 2 giữa lúc các cuộc đàm phán hạt nhân đang diễn ra. Iran nói rằng chương trình hạt nhân của họ là vì mục đích hòa bình.
Phát biểu với điều kiện giấu tên, một quan chức cấp cao của Iran cho biết Tehran tin rằng đề xuất mới nhất của họ về việc hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân sang giai đoạn sau là một sự thay đổi đáng kể nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho một thỏa thuận.
Theo đề xuất này, cuộc chiến sẽ kết thúc với sự đảm bảo rằng Israel và Mỹ sẽ không tấn công Iran nữa. Iran sẽ mở eo biển, và Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa.
Các cuộc đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức về việc hạn chế chương trình hạt nhân của Iran để đổi lấy việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt, trong đó Iran yêu cầu Washington công nhận quyền làm giàu uranium cho mục đích hòa bình, ngay cả khi Iran đồng ý đình chỉ chương trình hạt nhân của mình.
"Trong khuôn khổ này, các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân phức tạp hơn đã được chuyển sang giai đoạn cuối cùng để tạo ra một bầu không khí thuận lợi hơn" - quan chức này cho biết.