Bài 3: Nguồn tin Lê Văn Tám đốt cháy kho xăng Thị Nghè xuất phát từ đâu?

Tôi xin lưu ý với độc giả, trên đây là những tờ báo đưa tin sớm nhất về trận đánh kho xăng Thị Nghè và đã sử dụng nguồn tin của Xứ ủy, Ủy ban Nhân dân Nam Bộ, Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ xuất phát từ tỉnh lỵ Mỹ Tho, do đài VMA (Việt Minh A) phát. Nguồn tin đó là chính thống, chuẩn xác và nhất quán về nội dung.

Khi nghiên cứu trận đánh kho xăng Thị Nghè, có người hỏi: "Vì sao trong báo Cứu quốc phát hành ngày 19/10/1945 (tại Hà Nội) đã ghi trên đầu mẩu tin là "Tin điện từ Mỹ Tho..." và vì sao trong tuần báo La République số phát hành ngày 21/10/1945 (tại Hà Nội) đã ghi trên đầu mẩu tin là "Mỹ Tho - 17/10". Chỉ vì một lẽ giản đơn, do chiến sự diễn ra rất ác liệt ngay trong ngày đầu tại thành phố Sài Gòn. Để bảo đảm sự an toàn, tất cả các thành viên của Xứ ủy Nam Bộ, Ủy ban Nhân dân Nam Bộ và Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ đều di chuyển xuống tỉnh lỵ Mỹ Tho trong ngày 23/9/1945. Khu Đài thu phát vô tuyến điện Đa Kao của Pháp tại Sài Gòn cũng đã bị quân ta phá hủy trong buổi chiều ngày 23/9/1945 và được thay thế bằng Đài Việt Minh A (VMA) đã được chủ động lắp đặt sẵn tại Mỹ Tho. Tỉnh lỵ Mỹ Tho đã trở thành nơi đóng bản doanh của Xứ ủy, Ủy ban Nhân dân Cách mạng và Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ từ ngày 24/9 đến hạ tuần tháng 10/1945 trước khi di chuyển vào chiến khu Đồng Tháp Mười đóng tại vùng Đốc Binh Kiêu và Thiên Hộ.

Chúng ta hãy nghe Luật sư Phạm Văn Bạch - Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Cách mạng Nam Bộ - nói rõ vấn đề này trong những dòng hồi ký đầy cảm xúc: "Lúc 11 giờ trưa ngày 23/9/1945, anh Phạm Ngọc Thạch và tôi rời khỏi Sài Gòn - Chợ Lớn an toàn. Xe hơi sau đó cũng không dùng được vì dọc đường, với khí thế hào hùng, dân quân đã chặt hết các cây to để ngăn giặc. Hành động này tự nó đã thể hiện quyết tâm của mọi người sẵn sàng đón giặc mà đánh. Tối hôm ấy, Ủy ban chúng tôi gặp nhau gần đủ mặt ở Mỹ Tho. Thế là quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập" (1).

Bài báo Một gương hy sinh dũng cảm oanh liệt đăng trên báo Cứu quốc số ra ngày 19/10/1945

Cần nói rõ thêm rằng, lúc Đài VMA và Đài Phát thanh Sài Gòn phát và đưa tin về trận đánh kho xăng Thị Nghè, là lúc Xứ ủy Nam Bộ đã sơ tán xuống tỉnh Mỹ Tho và đang tiến hành cuộc họp toàn thể tại xóm Cầu Vĩ, xã Mỹ Phong, cách tỉnh lỵ Mỹ Tho khoảng 2 km. Nội dung chủ yếu của cuộc hội nghị này là bàn về vấn đề tổ chức và lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp trên chiến trường Nam Bộ. Các đồng chí Lê Duẩn và Tôn Đức Thắng chủ trì cuộc họp. Những cán bộ lãnh đạo hàng đầu của Đảng bộ Nam Bộ đều tham dự: Phạm Hùng, Trần Ngọc Danh, Lê Văn Sĩ, Nguyễn Văn Nguyễn, Nguyễn Văn Kỉnh, Hoàng Dư Khương, Nguyễn Thị Thập, Ung Văn Khiêm, Hà Huy Giáp. Hiện diện tại cuộc họp, còn có đồng chí Hoàng Quốc Việt, đặc phái viên của Ban Thường vụ Trung ương Đảng bên cạnh Xứ ủy, Ủy ban Nhân dân và Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ.

Sở dĩ tôi nói rõ điều này, để xác minh rằng, nguồn tin về việc đánh kho xăng của địch ở Thị Nghè, là do Xứ ủy Nam Bộ, Ủy ban Nhân dân Nam Bộ và Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ chỉ đạo các cơ quan thông tin tổ chức thực thi nhiệm vụ. Hoàn toàn không phải như một số người có động cơ tư tưởng và dụng ý xấu, trong hàng chục năm qua, họ đã nói bừa: "Trận đánh kho xăng Thị Nghè là nguồn tin vịt, là chuyện đặt điều, chẳng hiểu xuất phát từ đâu".

Đồng chí Huỳnh Minh Hiển - công tác trong Ban Tuyên truyền của Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, là một trong những người có công tổ chức tờ báo Kèn gọi lính, trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp tại thành phố Sài Gòn, đã viết như sau: "Ngày 23/9/1945, tôi ra đi kháng chiến trong Ban Tuyên truyền của Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, đứng đầu là anh Trần Bửu Kiếm. Xe chúng tôi chạy qua cầu Bình Điền thì rẽ vào Ba Cụm. Anh em tập hợp ở một ngôi nhà hai tầng khoảng 15 người. Chúng tôi bắt đầu xuất bản báo Kèn gọi lính với máy in chữ chì, xuất bản bằng tiếng Việt và tiếng Pháp. Báo tiếng Pháp, gửi về Sài Gòn.

Ở đây chỉ hơn một tuần, thì nhận được tin quân Pháp đánh rộng ra, chúng tôi di chuyển lên một ghe chài, có chiếc ghe máy kéo đi. Từ ngày anh em làm việc trên ghe chài và ghe máy, báo được xuất bản đều đặn. Chặng dừng đầu tiên là huyện Thủ Thừa, tỉnh Tân An, rồi từ đó đi sâu vào Đồng Tháp Mười. Anh Võ Thế Quang (sau này là Giáo sư phụ trách ngành Răng ở Trường Đại học Y Dược) và tôi in bằng máy Ronéo quyển Du kích chiến tranh và quyển Đánh lâu dài của Đảng Cộng sản Trung Quốc" (2).

Qua những dòng hồi ký trên đây, chúng ta thấy rõ, ngay trong những ngày khởi đầu cuộc kháng chiến chống Pháp trên chiến trường Nam Bộ, Đảng ta rất coi trọng việc tổ chức và lãnh đạo hoạt động của ngành vô tuyến điện và các cơ quan thông tin tuyên truyền.

Đồng chí Hoàng Quốc Việt đã nói rõ chiến tích của Đài VMA của Xứ ủy Nam Bộ và Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ như sau: "Một kỳ công mà sử sách cần ghi lại là các đồng chí (trong đó có vai trò của anh Ngô Tấn Nhơn và anh Phạm Văn Bạch) đã tập trung sức vào việc xây dựng đài vô tuyến điện để liên lạc giữa Nam Bộ với Trung ương. Từ Sài Gòn xa xôi cách xa Hà Nội và Việt Bắc, nếu không có một hệ thống liên lạc bằng vô tuyến điện sẽ gặp khó khăn biết nhường nào giữa Nam Bộ với Bác và Trung ương. Vì vậy, việc xây dựng đài vô tuyến điện là một chiến công to lớn đóng góp vào thắng lợi của cuộc kháng chiến (3).

----------------------------------------------------

(1) "Nam Bộ Thành đồng Tổ quốc đi trước về sau", Nxb. Chính trị quốc gia, HN, 1999, tr. 88.

(2) "Nam Bộ Thành đồng Tổ quốc đi trước về sau", Nxb. Chính trị quốc gia, HN, 1999, tr. 206.

(3) "Con đường theo chân Bác", Hoàng Quốc Việt, Nxb. Quân đội Nhân dân, HN, 2024, tr. 505.

Bài 2: Bác Hồ tuyên dương "hành động phi thường" của "ngọn đuốc sống Lê Văn Tám"

(CATP) Ngày 23/10/1945, 3 ngày sau khi các cơ quan thông tấn, báo chí thông tin về trận đánh kho dầu Thị Nghè, trong bài "Trả lời các nhà báo về thái độ hiện thời của Chính phủ Việt Nam đối với Trung Hoa và Pháp" đăng trên báo Cứu quốc, số 74, ngày 23/10/1945, Bác Hồ nói: "Đối với bọn thực dân Pháp cố tâm dùng vũ lực lập lại chủ quyền của chúng ở đây, chúng ta nhất định chống lại chúng kỳ cùng, và nhất định chúng ta sẽ phải thắng lợi. Sự hy sinh của đồng bào ta trong cuộc chiến đấu oanh liệt trong Nam Bộ bấy giờ, cái cử chỉ phi thường của một chiến sĩ tự tẩm dầu xăng vào mình để vào đốt kho dầu của bên địch tỏ ra rằng một dân tộc đã có tinh thần cao thượng bậc ấy thì không có sức mạnh nào có thể đè bẹp được".