Đoàn đại biểu Bộ Công an Việt Nam do Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, làm Trưởng đoàn. Cùng tham dự và phát biểu tham luận tại hội nghị còn có đại diện các nước khởi xướng khác như Lào, Campuchia, Kenya, Pakistan và Nga.
Dày đặc hoạt động đối ngoại an ninh mạng
Tại hội nghị, Bộ trưởng Lương Tam Quang kiến nghị các nước thành viên lấy việc thực hiện Công ước Liên Hợp Quốc về phòng, chống tội phạm có tổ chức và Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng làm hình mẫu trong thực thi luật pháp quốc tế. Đồng thời, Bộ trưởng đề nghị các nước tạo bước ngoặt trong phối hợp hành động, từng bước chuyển từ ứng phó sang phòng ngừa, tập trung triển khai các hoạt động điều tra chung nhằm triệt phá các đường dây tội phạm xuyên quốc gia và các trung tâm lừa đảo trực tuyến. Tại hội nghị, các nước thành viên đã thông qua tuyên bố chung, trong đó mô tả tình trạng lừa đảo qua mạng viễn thông và Internet là "hiểm họa chung của thế giới", đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải thành lập một tổ chức liên chính phủ có tính tập trung, chuyên nghiệp, hiệu quả, được hỗ trợ bởi một công ước quốc tế.
Nhìn lại năm 2026, hoạt động đối ngoại của Bộ Công an xoay quanh chủ đề phòng, chống lừa đảo trực tuyến diễn ra gần như liên tục, với nhiều hoạt động hợp tác song phương, đa phương và phối hợp liên ngành.
Mở đầu là ngày 06/2/2026, tại Phnom Penh (Campuchia), nhân dịp tháp tùng Tổng Bí thư Tô Lâm thăm cấp Nhà nước Campuchia, Bộ trưởng Lương Tam Quang có cuộc gặp song phương với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Campuchia Sar Sokha. Hai bên thống nhất triển khai hiệu quả kế hoạch hợp tác năm 2026 giữa hai Bộ, trong đó sớm thành lập Nhóm công tác chung đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, nhất là tội phạm lừa đảo trực tuyến và ma túy.
Tiếp đó, ngày 08/5/2026, bên lề Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu (Philippines), Thủ tướng Lê Minh Hưng có cuộc gặp làm việc ba bên với Thủ tướng Campuchia Hun Manet và Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone. Tại cuộc gặp, ba nước thống nhất đẩy mạnh hợp tác quốc phòng, an ninh, chia sẻ thông tin và hỗ trợ lẫn nhau trong đấu tranh phòng, chống tội phạm lừa đảo trực tuyến.
Bộ trưởng Lương Tam Quang phát biểu tại Hội nghị thành lập Liên minh quốc tế về phòng, chống lừa đảo qua mạng viễn thông, mạng Internet tại Trung Quốc ngày 10/9
Trong nước, ngày 23/6/2026, tại Hà Nội, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước tổ chức hội nghị ký kết, triển khai Kế hoạch thực hiện Quy chế phối hợp trong công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến, với sự tham gia trực tuyến của 34 tỉnh, thành phố. Tại hội nghị, Bộ Công an công bố quyết định thành lập Tổ Công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến, do Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, làm Tổ trưởng.
Sang tháng 7, chiều 07/7/2026, tại Hà Nội, Bộ Công an phối hợp với Đại sứ quán Nhật Bản và Văn phòng UNODC Việt Nam tổ chức lễ tiếp nhận viện trợ của Chính phủ Nhật Bản dành cho Dự án "Tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm lừa đảo có tổ chức và xuyên quốc gia". Buổi lễ do Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Thứ trưởng Bộ Công an, và Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki đồng chủ trì.
Cũng trong tháng 7, từ ngày 05 đến 11/7/2026, bên lề Hội nghị Thượng đỉnh người đứng đầu lực lượng Cảnh sát Liên Hợp Quốc lần thứ V (UNCOPS 2026) tại New York (Hoa Kỳ), Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an, đã có các buổi làm việc với Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc phụ trách gìn giữ hòa bình Jean-Pierre Lacroix, Tư lệnh Cảnh sát Liên Hợp Quốc Faisal Shahkar, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Bangladesh, Thứ trưởng Bộ Công an Trung Quốc và quyền Tư lệnh Cảnh sát Samoa.
Trước đó, việc Việt Nam tổ chức thành công Lễ mở ký Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) vào cuối tháng 10/2025 được các đối tác ghi nhận là một dấu mốc quan trọng. Các đối tác đồng thời đánh giá cao hiệu quả phối hợp giữa Công an Việt Nam và cơ quan thực thi pháp luật các nước trong phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.
Tiếp nối những nỗ lực đó, ngày 10/9/2026, Liên minh quốc tế về phòng, chống lừa đảo qua mạng viễn thông và mạng Internet được thành lập với sự tham gia của 46 quốc gia sáng lập. Gần đây nhất, ngày 14/9/2026, tại Hà Nội, Bộ trưởng Lương Tam Quang tiếp và làm việc với ông Jon Meade Huntsman Jr., Phó Chủ tịch phụ trách Tăng trưởng Chiến lược của Tập đoàn Mastercard (Hoa Kỳ). Hai bên thống nhất thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực chuyển đổi số, định danh số và phòng, chống tội phạm mạng. Phía Mastercard xác định bảo đảm an ninh, phòng, chống gian lận và lừa đảo trong thanh toán là một trọng tâm hợp tác, đồng thời sẵn sàng chia sẻ năng lực phân tích dữ liệu và dự báo nguy cơ.
Bộ Công an và Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Văn phòng UNODC Việt Nam tổ chức Lễ tiếp nhận viện trợ Dự án "Tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm lừa đảo có tổ chức và xuyên quốc gia" của Chính phủ Nhật Bản cho Bộ Công an Việt Nam ngày 07/7
Siết dòng tiền, hoàn thiện khung pháp lý
Song song với các hoạt động đối ngoại, Việt Nam cũng đang củng cố các công cụ trong nước nhằm ngăn chặn dòng tiền gian lận. Theo công bố của Bộ Công an ngày 21/8/2026, Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) do Ngân hàng Nhà nước triển khai hiện đã kết nối với 149 đơn vị, gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 trung gian thanh toán; lưu trữ hơn 688.000 bản ghi về tài khoản, thẻ và ví điện tử có dấu hiệu vi phạm. Hệ thống đã phát cảnh báo tới 3,5 triệu lượt khách hàng, giúp hơn 1,1 triệu lượt người dùng hủy hoặc tạm dừng giao dịch chuyển tiền, qua đó bảo vệ an toàn nguồn tiền trị giá hơn 3.990 tỷ đồng.
Từ ngày 01/7/2026, Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu xác thực sinh trắc học đối với người đại diện theo pháp luật khi thực hiện giao dịch trên 50 triệu đồng mỗi lần hoặc tổng giá trị giao dịch trên 100 triệu đồng mỗi ngày đối với tài khoản của doanh nghiệp mới thành lập hoặc có thời gian hoạt động dưới 12 tháng.
Về khung pháp lý, Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể với Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017; Luật An ninh mạng năm 2025 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025. Trong đó, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân lần đầu tiên thiết lập một khuôn khổ pháp lý chuyên biệt cho lĩnh vực này, đồng thời nghiêm cấm hành vi mua bán dữ liệu cá nhân - một trong những nguồn dữ liệu thường bị lợi dụng để phục vụ các hình thức lừa đảo trực tuyến.
Ngày 23/6 Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức Hội nghị ký kết và triển khai kế hoạch thực hiện Quy chế phối hợp giữa hai bên trong công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến
Có thể thấy, hướng đi của Việt Nam trong năm 2026 tập trung vào ba trụ cột: hợp tác điều tra chung, chia sẻ thông tin xuyên biên giới và ngăn chặn dòng tiền ngay từ khâu đầu. Các trụ cột này được triển khai thông qua Công ước Hà Nội, Liên minh quốc tế về phòng, chống lừa đảo qua mạng viễn thông và mạng Internet, các nhóm công tác chung với Lào và Campuchia, cùng hệ thống SIMO trong nước.
Đây không phải là những hướng đi tách biệt, mà xuất phát từ đặc điểm xuyên biên giới của tội phạm lừa đảo trực tuyến. Trong nhiều vụ án, các đường dây tội phạm đặt căn cứ ở ngoài lãnh thổ, trong khi dòng tiền có thể nhanh chóng được chuyển qua nhiều tài khoản trung gian chỉ trong vài giờ. Khi tiền đã bị phân tán qua nhiều lớp tài khoản, việc truy tìm, phong tỏa và thu hồi tài sản trở nên khó khăn hơn đáng kể nếu chỉ dựa vào các biện pháp xử lý trong nước.
Từ thực tế đó, một số khoảng trống pháp lý và nghiệp vụ tiếp tục cần được nghiên cứu, hoàn thiện, như cơ chế phong tỏa tài sản khẩn cấp trong môi trường số; cơ chế xử lý, xử phạt đủ sức răn đe đối với các nền tảng số chậm gỡ bỏ nội dung lừa đảo; cũng như việc chuẩn hóa quy trình thu thập, giám định và sử dụng dữ liệu, chứng cứ điện tử trong tố tụng.
Nhìn tổng thể, năm 2026 cho thấy Việt Nam đang triển khai đồng thời ba tuyến hành động trong phòng, chống lừa đảo trực tuyến. Một là, tăng cường đấu tranh, trấn áp trong nước, đồng thời mở rộng hoạt động truy quét, xử lý các đường dây, trung tâm lừa đảo đặt ngoài lãnh thổ, trong đó có các chuyên án tại Bokeo. Hai là, đẩy mạnh hợp tác song phương với Lào và Campuchia, hai quốc gia láng giềng có chung đường biên giới và cũng là địa bàn xuất hiện nhiều trung tâm lừa đảo nhắm vào người Việt. Ba là, mở rộng hợp tác đa phương ở cấp khu vực và toàn cầu thông qua Công ước Hà Nội, Liên Hợp Quốc và Liên minh quốc tế về phòng, chống lừa đảo qua mạng viễn thông và mạng Internet vừa được thành lập.
(Cập nhật...)