Cuốn sách xuyên tạc lịch sử
Cơ quan An ninh điều tra (CQĐT) Công an Hà Nội vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với ông Nguyễn Thành Nam (65 tuổi, trú phường Giảng Võ, Hà Nội) và Trần Việt Anh (33 tuổi, trú phường Giảng Võ, Hà Nội) để điều tra về tội "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam", quy định tại Điều 117 Bộ luật Hình sự.
Nguyễn Thành Nam và Trần Việt Anh bị khởi tố với cáo buộc đã làm, tàng trữ và phát tán nhiều video clip cùng cuốn sách có tựa đề Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng. Theo CQĐT, các tài liệu này có nội dung xuyên tạc lịch sử các cuộc cách mạng, đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước; xúc phạm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng nhiều lãnh đạo Đảng, Nhà nước khác.
Theo video do VTV phát sóng ngày 7/7, tại CQĐT, Nguyễn Thành Nam thừa nhận cuốn sách có nhiều tình tiết và nhận định sai sự thật, đi ngược đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước. Ông này cũng thừa nhận đã bôi nhọ hình ảnh lãnh đạo, gây hoang mang dư luận và ảnh hưởng đến uy tín của chính quyền Nhân dân. Nam khai tại CQĐT: "Tôi nhận thức được sự nghiêm trọng trong sai lầm của mình. Tôi chân thành xin lỗi.
Bị can Nguyễn Thành Nam làm việc với cơ quan Công an
Tại CQĐT, bị can Trần Việt Anh thừa nhận việc xây dựng podcast nhằm tạo ra các sản phẩm có khả năng thu hút lượt xem, lợi dụng sức ảnh hưởng của Nguyễn Thành Nam để thu hút sự chú ý đối với các nội dung của mình, qua đó tối đa hóa lợi ích kinh tế trên nền tảng Internet.
Cuốn sách Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng sau khi phát hành vào tháng 4/2026, đã khiến dư luận phẫn nộ. Theo cơ quan chức năng, cuốn sách có nhiều nội dung sai sự thật và chứa đựng những quan điểm sai trái.
Ngày 4/6, Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) yêu cầu Nhà xuất bản Hội Nhà văn đình chỉ phát hành, thu hồi toàn bộ số sách trên thị trường; đồng thời có văn bản đề nghị các địa phương rà soát, thu hồi và ngăn chặn việc phát hành cuốn sách này. Ngày 15/6, Cục Xuất bản, In và Phát hành ra quyết định xử phạt Nhà xuất bản Hội Nhà văn 100 triệu đồng, đồng thời đình chỉ hoạt động trong thời hạn 2 tháng để rà soát, chấn chỉnh toàn diện hoạt động chuyên môn.
Nguyễn Thành Nam là một trong 13 thành viên sáng lập Tập đoàn FPT và từng giữ chức Tổng Giám đốc FPT. Nguyễn Thành Nam được xem là một trong những thủ lĩnh tinh thần, góp phần hình thành bản sắc văn hóa doanh nghiệp sáng tạo, hài hước của FPT (văn hóa STCo). Sau khi rời cương vị Tổng Giám đốc, Nam tiếp tục đảm nhiệm vai trò cố vấn sáng tạo của Chủ tịch Hội đồng quản trị FPT. Năm 2015, ông này giữ chức Hiệu trưởng FUNiX - mô hình đại học trực tuyến "3 không" tại Việt Nam (không giảng đường, không thầy giáo, không sách giáo khoa truyền thống), tập trung vào việc tự học và kết nối với các cố vấn (mentor) công nghệ.
Sự nguy hiểm của cái gọi là "văn hóa STCo"
Cuốn sách cùng các video clip lan truyền của Nguyễn Thành Nam đã gây phản ứng mạnh mẽ trên mạng xã hội. Dù được che đậy dưới các khái niệm như "tự do học thuật", "giáo dục khai phóng", song thực chất đây bị cho là sự ngụy biện, sử dụng cách cắt ghép tư liệu, suy diễn chủ quan, đánh tráo khái niệm để từng bước dẫn dắt người đọc, người xem đến những kết luận sai lệch, xuyên tạc lịch sử dân tộc và xúc phạm cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Việc sử dụng cái gọi là "văn hóa STCo" để cợt nhả, xuyên tạc và tuyên truyền tư tưởng "xét lại lịch sử" được đánh giá là hết sức nguy hại. Thông qua các chiêu bài như "đối thoại", "phản biện", "giải mật lịch sử", "lật lại sự thật", hay "giáo dục bằng con đường khác", các nội dung này bị cho là nhằm gieo rắc sự hoài nghi về lịch sử cách mạng, về Chủ tịch Hồ Chí Minh và nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trần Việt Anh tại CQĐT
Cũng bằng cách diễn đạt mang tính giễu cợt, Nguyễn Thành Nam đã xuyên tạc hành trình bôn ba tìm đường cứu nước đầy gian khổ, hy sinh của người thanh niên Nguyễn Tất Thành. Đó là sự xúc phạm nghiêm trọng đối với giá trị lịch sử và sự tôn kính dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời là hành vi bịa tạc, hạ thấp, tầm thường hóa lý tưởng vĩ đại và sự nghiệp giải phóng dân tộc của Người.
Khi đề cập đến Chính phủ lâm thời do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu và Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, cuốn sách tiếp tục có nội dung bôi nhọ Chính phủ Cách mạng, xuyên tạc lịch sử và phủ nhận tính chính danh của chính quyền cách mạng.
Nguyễn Thành Nam còn xuyên tạc Hiệp định Genève, phủ nhận cuộc kháng chiến giải phóng miền Nam, phủ nhận thắng lợi được đánh đổi bằng máu xương và sự hy sinh của biết bao thế hệ cha ông, đồng bào cả nước để giành độc lập, thống nhất và hòa bình cho đất nước.
Theo quan điểm của bài viết, cuốn sách đã lợi dụng các khái niệm "khai phóng" và "tự do học thuật" để xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ danh nhân và nhạo báng những giá trị thiêng liêng của cuộc cách mạng do Đảng lãnh đạo.
Quan điểm của Đảng là xây dựng nền giáo dục Việt Nam hiện đại, nhân văn và hội nhập. Tổng Bí thư Tô Lâm đã định hướng hệ thống giáo dục Việt Nam cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phát triển giáo dục; chú trọng triết lý giáo dục hiện đại, xây dựng môi trường học thuật trung thực, sáng tạo nhằm phát hiện và bồi dưỡng nhân tài.
Đó là quan điểm nhất quán về xây dựng môi trường học thuật tự do, sáng tạo và trung thực. Tuy nhiên, theo quan điểm của bài viết, không thể lợi dụng các khái niệm "khai phóng", "tự do học thuật" để xuyên tạc lịch sử, xuyên tạc sự thật, bởi đó không phải là tinh thần của khoa học và học thuật chân chính.
Nguyễn Thành Nam và những sai lầm chết người
Trong hơn 270 trang của cuốn sách, có gần 30 trang được cho là sao chép từ cuốn Ho Chi Minh: A Life (Hồ Chí Minh: Một cuộc đời) của sử gia người Mỹ William J. Duiker. Xét dưới góc độ học thuật, đây không còn là việc trích dẫn thông thường. Tuy nhiên, độc giả rất khó kiểm chứng mức độ chính xác của các nội dung này so với nguyên bản, bởi những đoạn sao chép đều không ghi chú số trang hoặc nguồn trích dẫn cụ thể.
Nguyễn Thành Nam được cho là chưa hiểu đầy đủ quan điểm và thái độ của William J. Duiker khi viết cuốn sách này, nhưng lại để cách tiếp cận của sử gia người Mỹ dẫn dắt các nhận định của mình.
Thực tế, trong Ho Chi Minh: A Life, William J. Duiker đánh giá Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những nhân vật kiệt xuất của thế kỷ XX. Ông khẳng định Chủ tịch Hồ Chí Minh là kiến trúc sư của thắng lợi cách mạng Việt Nam; sự hiện diện và vai trò của Người đã làm thay đổi dòng chảy lịch sử. Duiker cho rằng rất khó hình dung cuộc cách mạng Việt Nam có thể giành thắng lợi nếu thiếu sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Là một sử gia phương Tây, William J. Duiker tiếp cận nhân vật với góc nhìn đa chiều. Một trong những nhận định nổi tiếng nhất của ông là: Chủ tịch Hồ Chí Minh là "một nửa Lenin, một nửa Gandhi".
Với hình ảnh "một nửa Lenin", William J. Duiker nhìn nhận Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà chiến lược cách mạng sắc sảo, một nhà tổ chức xuất sắc, có ý chí kiên cường và tầm nhìn chính trị để tập hợp, lãnh đạo lực lượng cách mạng.
Ở phương diện "một nửa Gandhi", Duiker cho rằng Chủ tịch Hồ Chí Minh sở hữu phong cách lãnh đạo đặc biệt, chinh phục con người bằng sự thuyết phục, lòng khoan dung và tinh thần đồng thuận, thay vì áp đặt quyền lực hay sử dụng bạo lực chuyên chế.
William J. Duiker kết luận rằng, trên hết, Hồ Chí Minh là một con người hết sức thực tiễn, luôn tập trung toàn bộ suy nghĩ và hành động vào mục tiêu giải phóng dân tộc và các dân tộc bị áp bức, thay vì sa vào những cuộc tranh luận mang tính giáo điều.
Ở phần kết của cuốn sách, Duiker dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh sự đánh giá rất cao khi viết: "Hồ Chí Minh đã giành được vị trí trang trọng trong ngôi đền tưởng niệm các Anh hùng Cách mạng, những người đã từng tranh đấu quyết liệt để gióng lên tiếng nói trung thực của những con người cùng khổ trên toàn thế giới và đòi lại cho họ quyền tự do, nhân phẩm".
Nguyễn Thành Nam đã không hiểu đầy đủ tư tưởng và cách tiếp cận của William J. Duiker, nhưng lại sử dụng những tư liệu và nhận định chưa được kiểm chứng đầy đủ để phục vụ cho hành vi sai trái của mình.
Sử dụng cái gọi là "văn hóa STCo" để cợt nhả, xuyên tạc, tuyên truyền tư tưởng "xét lại lịch sử" là hết sức nguy hại. Đây cũng được xem là những nguyên nhân khiến Nguyễn Thành Nam và Trần Việt Anh phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.