Sáng 25/9, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Thành ủy TPHCM tổ chức Hội thảo khoa học “Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương; lịch sử truyền thống ban, ngành, đoàn thể trong bối cảnh mới”.
Quang cảnh hội thảo
Chủ trì hội thảo có PGS-TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM; PGS-TS Hoàng Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học; PGS-TS Nguyễn Danh Tiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng.
Phát biểu chào mừng hội thảo, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Văn Thị Bạch Tuyết cho biết, sau sáp nhập, TPHCM luôn tăng cường, nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng. Những năm qua, công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống của các địa phương, đơn vị luôn được TPHCM quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện tốt và đạt nhiều kết quả quan trọng.
Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Văn Thị Bạch Tuyết phát biểu
Cụ thể, các ấn phẩm nâng cao cả về số lượng và chất lượng; công tác tuyên truyền giáo dục lịch sử Đảng được triển khai sâu rộng, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ số và lồng ghép giảng dạy học đường đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong Nhân dân, nhất là thế hệ trẻ.
Tuy nhiên, bà Văn Thị Bạch Tuyết nhận thấy công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng trên địa bàn thành phố còn gặp một số khó khăn, như: đội ngũ cán bộ chuyên trách còn mỏng về số lượng, hầu hết là kiêm nhiệm; việc sắp xếp lưu trữ, bàn giao hồ sơ, tác động lớn đến công tác triển khai, tiến độ và chất lượng các công trình, ấn phẩm lịch sử Đảng tại địa phương.
Thực tế này đang đặt ra nhiều vấn đề cấp thiết, cần sự thống nhất giải pháp để nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương; lịch sử truyền thống ban, ngành, đoàn thể của TPHCM, cũng như các địa phương trong thời gian tới. Thành phố mong muốn qua hội thảo tiếp tục đúc kết giải pháp về xử lý các vấn đề lịch sử phát sinh giữa đơn vị cũ và mới; hoàn thiện quy trình nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản các công trình lịch sử Đảng bộ có chất lượng cao.
Đi vào vấn đề cụ thể trong công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ TPHCM, ông Trần Văn Khuyên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM, cho biết ngay từ đầu năm 2026, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố đã chỉ đạo tiếp tục tăng cường, nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng. Đồng thời, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành các kế hoạch nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng năm 2026 và giai đoạn 2026 – 2030. Trong đó, yêu cầu các địa phương, đơn vị tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực Thành ủy triển khai thực hiện các nội dung liên quan đến các công trình, ấn phẩm về lịch sử Đảng bộ, địa giới hành chính sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM Trần Văn Khuyên trình bày tham luận
Theo ông Trần Văn Khuyên, nhằm thống nhất quy trình tổ chức thực hiện, bảo đảm tính Đảng, tính khách quan, tính khoa học trong tổ chức nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản các ấn phẩm lịch sử Đảng thuộc Đảng bộ TPHCM, hiện nay thành phố đã có lãnh đạo, chỉ đạo ban hành hướng dẫn về quy trình tổ chức nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản và dự toán kinh phí thực hiện công trình, ấn phẩm lịch sử Đảng.
Tại hội thảo, đại diện Ban Tuyên giáo và Thường trực các tỉnh, thành ủy của nhiều địa phương trên cả nước cũng phát biểu, trình bày những thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp liên quan đến công tác nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản các ấn phẩm lịch sử Đảng thuộc Đảng bộ địa phương; lịch sử truyền thống các ban, bộ, ngành, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội sau sắp xếp.
Ông Lê Minh Hải - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Bắc Ninh nhìn nhận đơn vị hành chính mới được hình thành từ nhiều xã, phường cũ, mỗi địa bàn có quá trình hình thành, truyền thống cách mạng, đặc điểm kinh tế - xã hội và lịch sử xây dựng Đảng khác nhau. Nếu chỉ đơn thuần ghép nối các công trình sẽ dễ dẫn đến tình trạng cơ học, thiếu sự liên kết và chưa phản ánh được quá trình hình thành, phát triển của đảng bộ mới. Do đó cần xác định phương pháp biên soạn phù hợp, lấy tính liên tục, kế thừa và phát triển lịch sử làm nền tảng.
PGS.TS Hà Minh Hồng, nguyên Trưởng khoa lịch sử Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM) cho rằng cần nêu cao vai trò của đội ngũ khoa học ở các trường đại học, học viện trong phối hợp nghiên cứu biên soạn, thẩm định và trực tiếp tuyên truyền, giáo dục các kết quả nghiên cứu lịch sử đảng bộ địa phương. Tại TPHCM có khoảng 200-250 chuyên gia về lịch sử tham gia giảng dạy, đây có thể xem là lợi thế cho các tỉnh phía Nam, trực tiếp là ở TPHCM, từ đó cần có cơ chế rõ ràng để phát huy, tận dụng khai thác vai trò đội ngũ này.
PGS.TS Hà Minh Hồng, nguyên Trưởng khoa lịch sử Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TPHCM phát biểu
Ban Tổ chức hội thảo khoa học đã tiếp thu các nội dung tham luận, trao đổi và thảo luận tâm huyết tại hội thảo, nhất là các ý kiến, góp ý của lãnh đạo, cán bộ trực tiếp làm công tác lịch sử Đảng; các nhà khoa học và đại biểu tỉnh, thành. Đây là các ý kiến đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, gắn lý luận với thực tiễn, giữa yêu cầu khoa học của công tác lịch sử Đảng với những vấn đề cụ thể đang đặt ra tại các địa phương, cơ quan, đơn vị sau sắp xếp đơn vị.
Qua 46 báo cáo, tham luận và các ý kiến trao đổi tại hội thảo, các đại biểu tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, gắn lý luận với thực tiễn, giữa yêu cầu khoa học của công tác lịch sử Đảng với những vấn đề cụ thể đang đặt ra tại các địa phương, cơ quan, đơn vị sau sắp xếp. Các ý kiến tập trung làm rõ những vấn đề mới về nhận thức, đối tượng, phạm vi, tư liệu, phương pháp nghiên cứu; cách thức tổ chức lực lượng nghiên cứu, biên soạn các công trình lịch sử trong điều kiện mới.
PGS-TS Lê Hải Bình, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, phát biểu tổng kết
Tổng kết hội thảo, PGS-TS Lê Hải Bình cho biết các ý kiến làm rõ bốn vấn đề lớn: nhận thức, cách làm, con người và cơ chế bảo đảm cho công tác lịch sử Đảng trong bối cảnh mới. Theo PGS-TS Lê Hải Bình, sau sắp xếp địa giới hành chính và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử càng có ý nghĩa trong việc hình thành nhận thức, tình cảm và truyền thống chung của các đơn vị mới, qua đó củng cố đoàn kết, đồng thuận.
PGS-TS Lê Hải Bình ghi nhận những khó khăn hiện nay tập trung chủ yếu vào ba nhóm: phương pháp triển khai, nhân lực và cơ chế tài chính. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tiếp tục cụ thể hóa các hướng dẫn theo hướng sát thực tiễn hơn; phối hợp tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ và nghiên cứu, đề xuất tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế tài chính. Đồng thời, tăng cường hướng dẫn, tập huấn, trao đổi nghiệp vụ với các địa phương. Qua đó từng bước thống nhất cách làm nhưng vẫn bảo đảm tính chủ động, linh hoạt của từng cơ quan, đơn vị.
PGS-TS Lê Hải Bình mong muốn các địa phương vận dụng những kinh nghiệm được chia sẻ để nâng cao hơn nữa chất lượng nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng, đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới.