Quốc hội xem xét, cho ý kiến về Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)

Viện trưởng Viện KSND tối cao Nguyễn Huy Tiến nêu rõ, dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) đã được Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất (tháng 8/2026). Sau đó, tiếp tục được Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động không chuyên trách xem xét, cho ý kiến.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp và các Phó Chủ tịch Quốc hội điều hành nội dung phiên họp

Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Viện KSND tối cao đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Bộ Công an cùng các cơ quan liên quan nghiên cứu tiếp thu, chỉnh lý dự thảo, bảo đảm hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ và khả thi.

Dự thảo Bộ luật gồm 527 điều, trong đó bổ sung 34 điều; sửa đổi, bổ sung 246 điều và giữ nguyên 247 điều. Những nội dung lớn đã được tiếp thu, chỉnh lý gồm một số nhóm vấn đề sau đây:

Một là, về tố tụng điện tử, các đại biểu cơ bản tán thành bổ sung chế định tố tụng điện tử, đề nghị làm rõ giá trị pháp lý, phạm vi, điều kiện thực hiện, bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn, bảo mật an ninh dữ liệu và xử lý sự cố kỹ thuật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia tố tụng.

Tiếp thu ý kiến các đại biểu, dự thảo đã chỉnh lý Điều 18, khẳng định giá trị pháp lý của hoạt động tố tụng điện tử phải tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục luật định, bảo đảm tính hợp pháp, tính xác thực, tính toàn vẹn và khả năng truy xuất, bảo mật và an ninh dữ liệu gắn với việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.

Văn bản, biên bản và tài liệu tố tụng điện tử được lập, cập nhật, chuyển giao trên hệ thống quản lý án hình sự trong quy định. Các điều khoản có liên quan cũng được rà soát, hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý cho việc đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát trong hoạt động tố tụng.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)

Hai là, về chế định bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị. Nhiều đại biểu tán thành cơ chế này, nhưng đề nghị làm rõ khái niệm, phạm vi áp dụng, chính sách khoan hồng, phân biệt với các tình tiết giảm nhẹ hiện hành và bảo đảm nghĩa vụ chứng minh tội phạm và nguyên tắc độc lập xét xử.

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, dự thảo đã bổ sung khái niệm tại Điều 4 và quy định thủ tục riêng tại Chương 31. Đồng thời dự thảo thiết lập các cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm việc nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị phải hoàn toàn tự nguyện, có căn cứ và phù hợp với các chứng cứ đã được thu thập, kiểm tra và không thay thế nghĩa vụ chứng minh tội phạm.

Ba là, về thủ tục rút gọn, đa số các đại biểu tán thành hoàn thiện thủ tục rút gọn, đề nghị quy định áp dụng bắt buộc khi đủ điều kiện, mở rộng phạm vi và rút ngắn thời gian giải quyết đối với trường hợp tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị.

Tiếp thu ý kiến các đại biểu, dự thảo đã phân định rõ hai loại thủ tục rút gọn: thủ tục rút gọn bắt buộc đối với những vụ án đã đáp ứng đủ điều kiện luật định và thủ tục rút gọn áp dụng đối với trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị.

Viện trưởng Viện KSND tối cao Nguyễn Huy Tiến nhấn mạnh, quy định này nhằm đẩy nhanh việc giải quyết các vụ án đủ điều kiện, tiết kiệm chi phí tố tụng nhưng vẫn bảo đảm thận trọng, chặt chẽ, không ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết vụ án.

Toàn cảnh phiên họp toàn thể tại Hội trường

Báo cáo tóm tắt ý kiến về Báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) ngay sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (UBPLTP) Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành với nhiều nội dung trong Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Bộ luật và nhận thấy các nội dung trên đã tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các nghị quyết, kết luận của Đảng, nhất là Kết luận của Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật. Đồng thời, đã tiếp thu nhiều ý kiến của các Uỷ ban thuộc Quốc hội, các vị ĐBQH, các cơ quan, tổ chức, hữu quan, các chuyên gia, nhà khoa học để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Bộ luật.

Tuy nhiên, qua rà soát, Thường trực UBPLTP nhận thấy, một số nội dung của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) chưa thống nhất với quy định của dự thảo luật khác, đề nghị Viện KSND tối cao tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành liên quan để bảo đảm thống nhất giữa các dự thảo luật.