Kẻ chủ mưu đóng vai nạn nhân
Mâu thuẫn thứ nhất là kẻ vận hành vừa là người tạo ra hàng hóa, vừa là người bán hàng, vừa là người định giá - ba vai trò lẽ ra phải tách biệt nghiêm ngặt trên mọi thị trường tài chính có kiểm soát. Thứ hai, nền tảng hoạt động trong vùng xám pháp lý nhưng trông như đang tuân thủ pháp luật, thường bằng cách đặt trụ sở ở nước ngoài để né ràng buộc pháp lý trong nước, trong khi vẫn dùng công ty niêm yết để tạo uy tín.
Thứ ba, quy mô huy động vốn phình to không tương xứng với bất kỳ giá trị kinh tế thực nào được tạo ra. Thứ tư, hành vi thao túng giá thông qua các giao dịch ảo giữa những tài khoản do chính nhóm vận hành kiểm soát, tạo cung cầu giả để đẩy giá theo kịch bản định sẵn. Thứ năm, mâu thuẫn cuối cùng nằm ở chỗ chính việc dày công xây dựng hình ảnh hợp pháp lại trở thành bằng chứng cho ý thức phạm tội.
Quảng cáo "có cánh" của AntEx và ONUS
Các sàn lừa đảo đơn giản thường không đầu tư tạo lý lịch sạch cho người đứng đầu, không thuê kiểm toán, không niêm yết chứng khoán vì chúng không cần tồn tại lâu, trong khi những mô hình núp bóng "doanh nhân công nghệ" lại đầu tư rất lớn vào từng lớp vỏ bọc nhằm mục tiêu là vận hành và huy động tiền trong thời gian dài nhất có thể.
Chính 5 mâu thuẫn ấy khiến các mô hình núp bóng "doanh nhân công nghệ" tồn tại lâu hơn, gây thiệt hại lớn hơn bất kỳ sàn lừa đảo "thô” nào. Điều này thể hiện rõ nhất qua 2 vụ án AntEx của Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) và ONUS của Vương Lê Vĩnh Nhân.
Một dòng trạng thái trên trang Facebook cá nhân của Shark Bình từng gây xôn xao dư luận. Đối tượng cho rằng chính mình cũng là nạn nhân, bị lừa mất 2,5 triệu USD đã đầu tư vào dự án tiền ảo AntEx. Đáp lại, một người từng ở trong đội kỹ thuật dự án lên tiếng phủ nhận, cho rằng bản thân chỉ được hưởng 300.000USD, còn khoản coin AntExtrị giá tương đương 4 triệu USD đã được rút ra dưới sự chỉ đạo trực tiếp của chính Bình, khiến dự án sập và nhà đầu tư mất tiền.
Giữa hai lời kể trái ngược ấy, một đơn vị phân tích dữ liệu độc lập mang tên 52Hz Database công bố báo cáo "truy vết" cho rằng, phần lớn dòng tiền của dự án đã chảy về một địa chỉ ví mà họ cho là có liên quan đến Nguyễn Hòa Bình. Tháng 10/2025, Công an Hà Nội khởi tố, tạm giam Shark Bình về tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" và "vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng".
AntEx ra mắt tháng 9/2021, được giới thiệu là hệ sinh thái tài chính phi tập trung (DeFi) "all-in-one", với kế hoạch xây dựng stablecoin VNDT neo theo tiền đồng, ví điện tử, sàn giao dịch và blockchain riêng. Shark Bình công bố rót 2,5 triệu USD qua quỹ Next100 Blockchain và giữ vai trò cố vấn chiến lược cho dự án. Nhóm phát hành đã bán 33,2 tỷ token AntEx cho khoảng 30.000 nhà đầu tư, thu về 4,5 - 7,3 triệu USD. Chỉ 5 tháng sau khi niêm yết, token ANTEX mất 99% giá trị.
Tiền và vàng bị Công an thu giữ trong vụ án Mr Pips
Tháng 3/2023, dự án đổi tên thành Rabbit (RAB) với tỷ lệ quy đổi 1.000:1, nhưng tiếp tục lao dốc thêm 95% (theo tài liệu nội bộ báo, "Shark Bình"). Website và các kênh mạng xã hội của dự án ngừng hoạt động, còn Shark Bình đã không còn nhắc đến AntEx từ cuối năm 2021.
Nhiều lớp vỏ bọc tạo niềm tin
Nếu AntEx sụp đổ trong một năm thì hệ sinh thái ONUS của Vương Lê Vĩnh Nhân tồn tại liên tục suốt 8 năm (từ 2018 đến 2026), trước khi bị cơ quan điều tra kết luận là chiếm đoạt tài sản. Đây là kết quả có được từ cách hệ sinh thái này xây dựng niềm tin một cách bài bản, qua nhiều lớp vỏ bọc chồng lên nhau.
Lớp đầu tiên là một người sáng lập có lịch sử thật. Vương Lê Vĩnh Nhân là doanh nhân từng thành lập TrustPay năm 2009, có mặt tại nhiều sự kiện công nghệ uy tín, được truyền thông kinh tế nhắc đến với danh hiệu "người tiên phong fintech Việt Nam". Lớp thứ hai là một pháp nhân niêm yết trên sàn chứng khoán: HVA Group, công ty mẹ đứng sau ONUS, niêm yết trên UPCoM với mã HVA, có báo cáo tài chính kiểm toán và đại hội cổ đông thường niên.
Lớp thứ ba là trụ sở đặt tại Singapore cùng 4 giấy phép hoạt động quốc tế được công bố cuối năm 2025. Lớp thứ tư nằm ở công nghệ: ứng dụng di động vận hành ổn định, blockchain riêng mang tên ONUSChain được công bố năng lực xử lý 300.000 giao dịch mỗi giây, đầy đủ tính năng staking, swap, giao dịch phái sinh, do Trần Quang Chiến - người sáng lập công ty an ninh mạng CyStack - dẫn dắt đội kỹ thuật.
Lớp thứ năm là quy mô người dùng tạo hiệu ứng đám đông: cuối năm 2021, một cuộc tấn công mạng vô tình "xác nhận" ONUS có 1,92 triệu tài khoản thực, con số được truyền thông dẫn lại rộng rãi như bằng chứng uy tín; đến năm 2025, con số công bố đã lên tới 7 triệu người dùng toàn cầu. Lớp thứ sáu là việc tích cực vận động chính sách, trước khi bị bắt, Nhân còn giữ chức Phó Chủ tịch Liên minh tài sản số Việt Nam, tham gia các tọa đàm pháp lý và tháng 9/2025 lập Công ty DNEX để xin tham gia chương trình thí điểm sàn tài sản số của Chính phủ.
Lớp thứ bảy là đa dạng hóa sang tài sản vật lý, với sản phẩm vàng gắn công nghệ NFC và NFT mang tên HanaGold, cùng thỏa thuận hợp tác năm 2024 có 40 tỷ đồng từ HVA Group rót vào, khiến ranh giới giữa "đầu tư tài sản số" và "đầu tư tài sản thực" trở nên mờ nhạt trong mắt nhà đầu tư.
So với những sàn lừa đảo "thô” như Toptrade1 (do Nguyễn Duy Thoại, 30 tuổi, điều hành qua Telegram và TikTok, khoe của bằng nhẫn kim cương và siêu xe) hay Matrix Chain (chỉ vận hành khoảng một năm rồi bị triệt phá), ONUS không hứa lợi nhuận cố định, không phát triển đa cấp lộ liễu mà thay bằng staking lãi suất "hợp lý” và giao dịch có đòn bẩy được công khai rủi ro - trông không khác gì các sàn quốc tế hợp pháp.
Từ AntEx đến ONUS, điểm chung cuối cùng vẫn không đổi. Dù vỏ bọc tinh vi đến đâu, khi dòng tiền mới đổ vào không còn đủ nuôi hệ thống, nhà đầu tư vẫn là người lãnh đủ hậu quả.
Tại Hội nghị Vietnam RWA Summit (ngày 18/7/2026), Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng, Phó trưởng phòng 2, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu - Bộ Công an cảnh báo về các hành vi vi phạm pháp luật có thể phát sinh trên thị trường tài sản mã hóa. Những hành vi này thường được thực hiện thông qua 3 hoạt động điển hình: Huy động vốn đầu tư dự án không có thật; sử dụng hệ thống các tài khoản ma (bot) can thiệp, thao túng giá; phát tán mã độc và tấn công hệ thống công nghệ để đòi tiền chuộc. Trong đó, các đối tượng lừa đảo thông qua sử dụng mô hình đa cấp núp bóng doanh nghiệp quốc tế để dẫn dụ nạn nhân đầu tư vào các dự án kinh doanh tài sản mã hóa ảo. Để tạo lòng tin, kẻ lừa đảo tạo token, xây dựng website, ứng dụng, quảng bá lợi nhuận "khủng", hứa hẹn lãi suất cao và hoa hồng tuyến dưới, kết hợp cùng các KOL (người có sức ảnh hưởng) để quảng bá... Ngoài ra, còn có các tổ chức, cá nhân lợi dụng tài sản mã hóa để "rửa tiền" và trốn thuế.
Tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao. Thị trường này được thí điểm tại Việt Nam trong 5 năm, tính từ tháng 9/2025. Việc chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa được thực hiện bằng VND. Trước khi có chính sách thuế riêng, hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa chịu thuế như chứng khoán.
Chính phủ định hướng tối đa 5 doanh nghiệp được thí điểm lập sàn giao dịch trong giai đoạn đầu, nhằm kiểm soát rủi ro và đánh giá tác động trước khi mở rộng. Các doanh nghiệp cần có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, cao gấp 3 lần vốn điều lệ tối thiểu của một ngân hàng thương mại và khoảng 33 lần nếu so với công ty vận tải hàng không. Nhà đầu tư nước ngoài được nắm tối đa 49% vốn.
(CATP) Luật Công nghiệp Công nghệ số - văn bản luật đầu tiên của Việt Nam định nghĩa rõ khái niệm "tài sản số" và "tài sản mã hóa" ra đời, đã tạo nền tảng pháp lý nhằm ngăn chặn các dự án công nghệ lợi dụng khoảng trống pháp lý để biến tướng thành bẫy tài chính lừa đảo.