Bến Vàm Lũng và một kỷ niệm buồn

Trong tâm thế những người trẻ tuổi, chắc nhiều người cũng giống tôi, để cùng gặp nhau ở câu hỏi: "Ở tuổi còn quá nhỏ như vậy, chị làm gì được cho bến?". Chị cười bao dung kể: "Hồi mới về bến Vàm Lũng công tác, chú Bông Văn Dĩa - người đi chiếc tàu gỗ đầu tiên ra gặp Bác Hồ, xin vũ khí cho chiến trường miền Nam thấy tôi ở Trạm Quân y, hỏi chế Biên Thùy: "Đoàn 962 dư gạo hay sao mà lấy con nít". Chế Biên Thùy bênh tôi: "Nó chưa đủ tuổi quân, còn nhỏ nhưng nhiệt tình lắm. Anh yên tâm, cơm gạo bộ đội nuôi con nít mau lớn lắm".

Tôi được vào đơn vị, phục vụ Trạm Quân y, học y tá nhưng khi tàu cập bến khẩn cấp, cùng các anh chị bên hậu cần ra bốc vác hàng. Phụ nữ ở rừng rất vất vả. Cô nào mới vô cũng da trắng, tóc dài nhưng ít lâu sau, tắm nước mặn, tóc rụng hết, ghẻ nổi lên như giề cơm cháy. Chúng tôi không khóc vì hiểm nguy, gian khổ mà khóc mỗi khi thấy tóc rụng. Tôi nhớ chú Ba Đà - Chính ủy đơn vị rầy chúng tôi: "Đi bộ đội là dám hy sinh xương máu. Tụi con chỉ mới rụng mấy sợi tóc mà đã khóc như mưa, làm mấy chú rầu quá!". Vậy là chúng tôi không khóc nữa... Tôi thường chèo xuồng cho các chú đi tuần tra trên biển. Các chú nói: "Đứa nào bắn súng giỏi thì không phải chèo xuồng". Tôi bắn súng giỏi, luôn trúng đích nên rất ít khi phải chèo xuồng..".

Một kỷ niệm buồn ở bến Vàm Lũng đi theo suốt cuộc đời chị: "Nói sao hết được niềm vui khi tàu cập bến, sức vóc tôi bé nhỏ, vác nặng mà lòng phơi phới, vì biết số vũ khí này rồi sẽ được chuyển đến các chiến trường đánh Mỹ. Các anh trên tàu rất vui khi được gặp những người chị, người em trên bến. Chúng tôi nấu cho các anh ăn những món miền Nam. Tôm cua cá ở Cà Mau thì dồi dào. Các anh ăn khen tấm tắc. Các anh cũng có đôi lần đưa chúng tôi xuống thăm tàu.

Chị Bùi Thị Hồng Cúc - y tá trạm Quân y, hậu cần, vận chuyển vũ khí ở bến Vàm Lũng (Cà Mau) tham gia giữ bến khi mới 14 tuổi

Chúng tôi được các anh tặng nào là chỉ thêu, viết Hồng Hà. Chúng tôi đã dùng những cuộn chỉ thêu đó thêu khăn tặng các anh... Có một kỷ niệm không bao giờ quên. Đó là một buổi chiều tối năm 1972. Tôi đang ở Trạm Quân y thì có lệnh công tác khẩn. Có một điều lạ là chiếc ghe điều tôi đi không là những xuồng nhỏ bình thường như mọi ngày để dễ cơ động, mà là chiếc ghe 2 tấn rưỡi. Tôi ngạc nhiên hỏi các anh trên ghe: "Sao mình không đi xuồng nhỏ?". Anh Hai trầm ngâm nói: "Đi thì biết". Chiếc ghe đi ra rạch Dà... Như linh tính một điều gì chẳng lành, rất hệ trọng, tôi im lặng. Một lúc sau, chiếc ghe tấp vào bến. Tôi nhìn thấy một chiếc hòm gỗ màu xám trên sân tạm. Tôi nghe tim mình thắt lại, thảng thốt hỏi: "Anh Hai, ai chết?!".

Anh Hai buồn lặng nói: "Mấy anh đánh tàu chiến hy sinh, xác trôi ngoài biển. Anh em mình vớt được, cho vô hòm, mang lên bờ chôn". Tay tôi run run nắm dây xuồng, cặp chiếc ghe sát bờ. Chúng tôi lấy hai cây dài bắc lên chiếc ghe, đưa chiếc hòm lên chiếc ghe lớn. Chúng tôi không nói thêm điều gì, dùng hết sức vừa đưa chiếc hòm lên ghe, vừa khóc. Chiếc hòm nặng nhưng chúng tôi di chuyển rất gượng nhẹ vì không muốn làm người hy sinh cho Tổ quốc phải đau thêm lần nữa. Chúng tôi đưa các anh về Nghĩa trang Ngọc Hiển, lặng lẽ chôn. Đến giờ sáng, chúng tôi đã làm xong nhiệm vụ. Tham gia bộ đội tôi làm nhiều nhiệm vụ, nhưng nhiệm vụ chôn người chiến sĩ đoàn tàu không số hy sinh năm ấy thì tôi không sao quên được!.

Vâng, những tổn thất hy sinh là không tránh khỏi. Trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển, Đoàn 125 vận tải vũ khí có hơn 100 cảm tử quân hy sinh và ngàn người giữ bến ngã xuống thì cũng ngần ấy những người mẹ, người vợ đón nhận nỗi đau mất mát, nuốt vào lòng những giọt nước mắt khóc người thân. Không chỉ có thế, nơi những bến bờ yêu thương, ngày đêm người thân nhìn ra biển ngóng đợi người thân trở về. Nhưng cuộc chiến tranh đã tạo ra những hoàn cảnh trớ trêu, chia lìa những lứa đôi vĩnh viễn, cho dù họ còn được sống, trở về ngày hòa bình.

Về Cà Mau, tôi được gặp chị Tiết Thị Đào - nữ y tá của Đoàn 962 ở bến Vàm Lũng, từng có một mối tình rất đẹp khi phục vụ những con tàu không số ở mũi Cà Mau. Hôm ấy, có nhiều cựu nữ chiến sĩ cụm bến Cà Mau đến họp mặt. Chị Tiết Thị Đào ngậm ngùi kể: "Phải, ở trạm xá Đoàn 962 ngày ấy có chế Sáu Biên Thùy mổ rất giỏi. Vàm Lũng là cửa sông Rạch Gốc, là bến cảng đón nhận, che chở cho hàng trăm chiếc tàu không số. Năm 1963, sau khi tàu vũ khí cập bến an toàn, có một thủy thủ người Bến Tre, anh tên Huỳnh Phước Hải được đưa về bệnh xá chữa bệnh.

Chị Tiết Thị Đào (bìa trái) cùng các cựu chiến sĩ Đoàn 962 giữ bến

Trong lúc điều trị, anh vô rừng, cùng chị em chặt đước làm củi, dằn lên tàu sau khi đã bóc dỡ hết vũ khí, chuẩn bị cho chuyến tàu quay ra Bắc, chẳng may anh bị té vào gốc đước nhọn. Chế Sáu Biên Thùy đã mổ khâu vết thương ở chỗ kín cho anh. Tôi làm nhiệm vụ chăm sóc vết thương cho anh. Vết mổ đã đưa chúng tôi nên duyên vợ chồng. Rồi anh lại xuống tàu ra Bắc, tôi ở lại bến Vàm Lũng, tiếp tục công tác, sinh con... Anh đi biền biệt. Tôi vừa công tác, vừa nuôi con, đợi chờ... Rồi tôi nhận được tin anh hy sinh. Tin báo tử chính thức chưa về nên tôi vẫn hy vọng. Hòa bình, tôi lặn lội ra Bắc tìm anh, vẫn không gặp. Tôi về quê chồng, để lại địa chỉ của tôi ở Cần Thơ... Bất ngờ một thời gian sau hòa bình anh trở về. Chúng tôi mừng mừng tủi tủi bên nhau, đau lòng khi con gọi anh là chú... Tôi hạnh phúc vô bờ khi có thêm đứa con trai với anh...

Mối tình tuyệt đẹp của chúng tôi rất tiếc đã tan vỡ... Hôm nay, tôi nói lên tâm sự của mình cũng là nhắn nhủ lớp trẻ phải biết trân quý hạnh phúc. Hòa bình, tôi ở Cần Thơ công tác. Anh đã chuyển sang bộ binh, đơn vị đóng ở TPHCM. Bài toán cho vợ chồng đoàn tụ bên nhau dưới một mái nhà tưởng chừng đơn giản mà quá khó khăn trong những ngày hậu chiến, bộn bề công việc. Tôi lại thiếu kinh nghiệm sống, đâu nghĩ những ngày hòa bình, sống ở TPHCM khác xa bến Vàm Lũng năm xưa... Chúng tôi cần phải nỗ lực thay đổi để giữ ấm bến bờ cuộc đời mình. Hiểu ra được điều đó thì rất tiếc chúng tôi đã phải xa nhau. Dẫu vậy, tôi vẫn không trách anh, bởi trong lòng tôi vẫn sống cùng anh những ngày ở bến Vàm Lũng ấm áp tình quân dân, chan chứa yêu thương!".

Chị Tiết Thị Đào, y tá ở bến Vàm Lũng (Cà Mau)

Sự trải lòng rất phụ nữ của chị Tiết Thị Đào khiến lòng tôi chùng xuống, cây bút trên bàn tay tôi cũng bất động trên trang giấy. Vâng, những bến bờ yêu thương vẫn sống mãi trong tâm thức những người đang sống. Cuộc sống dù đổi thay nhưng những bến bờ năm xưa vẫn tồn tại trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển. Chúng ta nói sao cho hết lời để tri ân những người mẹ, người chị nơi những "bến cảng lòng dân" đã giữ sự bình yên cho những con tàu. Sự bảo đảm bí mật tuyết đối vòng trong vòng ngoài ở các bến đã góp phần đưa số vũ khí từ những con tàu không số đến với các chiến trường. Gần 1.000 tấn vũ khí được chuyển lên Quân khu 7, trong đó có 4 quả thủy lôi sừng trạm và hai trong bốn quả thủy lôi đó được bộ đội đặc công rừng Sác đánh chìm tàu Victoria của Mỹ trên sông Lòng Tàu. Từ những kho vũ khí ở các bến, biệt động Sài Gòn đã làm nên những chiến công bất tử...