Vào nghề…
Tốt nghiệp Cử nhân Văn chương của Đại học Tổng hợp TPHCM năm 1992, tôi không viết văn, làm báo như bạn bè mà trải nghiệm công việc “mới lạ”. Qua cuộc phỏng vấn nhanh, tôi trở thành cán bộ của “Chương trình phòng, chống HIV/AIDS” do một tổ chức phi chính phủ tài trợ, triển khai tại TPHCM - nơi phát hiện ca nhiễm đầu tiên. Hơn 5 năm gắn bó, tôi đã học hỏi, đúc kết được nhiều kinh nghiệm quý báu từ các chuyên gia nước ngoài, đồng thời hiểu sâu hơn về tệ nạn xã hội (ma túy, mại dâm…) cùng hoàn cảnh những người lao động nghèo, điều rất có ích cho việc làm báo sau này.
Dự án kết thúc cũng là lúc tôi nhận được thông tin Báo CATP tuyển PV. Kinh nghiệm 5 năm làm công tác xã hội đã giúp tôi vượt qua kỳ thi tuyển, trở thành PV của báo giữa năm 1998. Tôi được phân công về Ban PV3, nơi có những cây bút dày dạn kinh nghiệm như các nhà báo: Thanh Liêm - Trưởng ban PV3 (sau lên Trưởng ban Thư ký Tòa soạn), Kiều Phong, Xuân Hồng, Phương Mai, Bùi Văn Nghiệp, Phan Long… Bên cạnh đó, tôi còn học hỏi từ các nhà báo “lão làng”: Tuấn Hải, Nam Bình, Trương Tuấn, Hồng Ánh, Thiên Hà, Trọng Đạt, Lan Anh, Trường Giang…
Tác giả trong chuyến “Về nguồn” năm 2025 do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM tổ chức nhân kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam
Đặc biệt, hai nhà báo “gạo cội” Trần Tử Văn - Phó Tổng biên tập (TBT) và Từ Kế Tường - Thư ký Tòa soạn - đã cho tôi nhiều kinh nghiệm quý về cách viết vụ án, phóng sự hay điều tra sao cho lôi cuốn, giúp tôi hiểu một bài báo hay không chỉ ở nội dung mà còn tạo điểm nhấn ở tựa đề và tít phụ, dù chỉ 5 - 10 chữ nhưng có thể quyết định cho sự thành công của bài viết nên phải đặc biệt chú trọng. Ngoài niềm đam mê, người làm báo phải ham học hỏi, đi nhiều, viết nhiều, tích lũy kinh nghiệm thực tế để hình thành phong cách riêng.
Mới vào nghề, tôi thường viết mảng phóng sự xã hội và Chuyên mục “Điều tra theo yêu cầu bạn đọc” nổi tiếng một thời của Báo CATP. Được xem là PV chịu “cày”, tôi không ngại đến những vùng quê nghèo ở miền Tây Nam bộ, “ăn dầm nằm dề” để thực hiện nhiều phóng sự về nông thôn. Đáng nhớ nhất là hai loạt bài “Nông thôn ký sự” và “Nông thôn kỳ án” dài hơn chục kỳ theo chỉ đạo của Phó TBT Trần Tử Văn, mỗi kỳ gồm 2 - 3 câu chuyện vui, lạ đến không thể ngờ ở các vùng quê Nam Bộ. Thời điểm đó, nhuận bút 800.000 đồng/kỳ là nguồn động viên rất lớn đối với một PV trẻ như tôi.
Kỷ niệm 30 năm thành lập Báo CATP (năm 2006), tôi được chọn là “Phóng viên viết về nông thôn nhiều nhất” với gần 150 bài sau 8 năm làm báo. Trong đó, nhiều bài điều tra đã làm “bay chức” không ít cán bộ cấp xã, huyện…
Bài báo được nhận nhuận bút 3,5 triệu đồng vào năm 2002
Nhuận bút bài báo sắm được… vàng!
Đã gần 1/4 thế kỷ trôi qua, tôi vẫn “ấn tượng khó phai” với bài báo được xem là “đắt giá” nhất trong cuộc đời cầm bút! Sáng thứ hai, 08/4/2002 tôi được anh Thanh Liêm truyền đạt ý kiến của “sếp” Tử Văn giao thực hiện gấp đề tài “xe ben gây tai nạn”, hoàn thành trong 2 ngày để kịp cho số báo thứ bảy. Đây là tờ đặc san cải tiến, mới phát hành những số đầu tiên nhưng đã tạo tiếng vang, mang lại thành công lớn.
Tôi cấp tốc rời tòa soạn, trong đầu lên kế hoạch đến 3 huyện: Bình Chánh, Hóc Môn, Củ Chi và Quận 12 - nơi có tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 22 chạy qua với lượng xe tải khủng khiếp. Được Ban chỉ huy Công an 4 địa phương trên quan tâm chỉ đạo cùng sự hỗ trợ tích cực của các Đội CSGT với những số liệu được cung cấp đầy đủ đồng thời đưa PV đi thực địa, tôi đã thu thập xong thông tin, hình ảnh.
Sau 2 ngày đêm khẩn trương, tôi đã hoàn thành bài viết gần 1.800 chữ kèm nhiều ảnh và nộp đúng hạn, được đăng trên Đặc san thứ bảy 13/4/2002 với tựa đề “Xe ben - hung thần trên từng cây số” ở trang nhất và trang 9.
Bài viết được sếp Tử Văn khen và chấm nhuận bút đến 2,5 triệu đồng, thưởng thêm 1 triệu cho PV năng nổ, viết bài chất lượng. Tôi ngỡ ngàng khi nhận 3,5 triệu đồng cho một bài báo. Còn nhớ thời điểm đó vàng SJC giá từ 540.000 đến 570.000 đồng/chỉ, nên với 3,5 triệu đồng sẽ mua được hơn 6 chỉ vàng SJC! Thực tế tôi đã mua 2 chỉ vàng từ khoản tiền thưởng và để dành đến nay, trở thành một trong những kỷ niệm đẹp trong cuộc đời cầm bút.
Tác giả và PV Hải Văn nhận Giải Báo chí TPHCM năm 2025
Bạn đọc tin yêu - phần thưởng lớn nhất!
Nhận xét tôi là PV “tác chiến” nhanh, Phó TBT Trần Tử Văn và Ban Biên tập quyết định chuyển tôi sang Ban Phóng viên Chuyên đề (PVCĐ) thành lập ngày 17/01/2002 nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của tờ báo trong giai đoạn mới. Ngoài thực hiện những chuyên đề lớn theo chỉ đạo của Ban Biên tập, Ban PVCĐ còn tham gia các chuyên án lớn, khởi đầu là vụ án về Năm Cam. Như vậy, sau bài báo “sắm vàng”, tôi được gắn “mác” PVCĐ, sát cánh cùng nhà báo kỳ cựu Lại Văn Long - Trưởng ban - từ tháng 5/2002 đến nay.
Xuất phát từ Chuyên mục “Điều tra theo yêu cầu bạn đọc”, Báo CATP đã nuôi dưỡng, tạo mọi điều kiện để tôi đến với mảng đề tài điều tra tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, nhất là lĩnh vực đất đai, rồi kết chặt suốt gần 1/4 thế kỷ với biết bao kỷ niệm.
Trong đó, ấn tượng nhất là hai loạt bài điều tra sai phạm về đất đai tại quận Gò Vấp năm 2005 và huyện Hóc Môn năm 2007 gây chấn động dư luận, dẫn đến nhiều cán bộ và đối tượng liên quan sa lưới pháp luật, sau đó hầu tòa, nhận mức án nghiêm khắc: Chủ tịch UBND quận Gò Vấp lãnh 30 năm tù về các tội “Nhận hối lộ”, “Đưa hối lộ” và “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi”; còn Chủ tịch UBND huyện Hóc Môn N.V.K lãnh 26 năm tù về các tội “Nhận hối lộ”, “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” và “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi”.
Dấu ấn khó phai trong vụ điều tra tiêu cực tại quận Gò Vấp là tôi và nhà báo Lại Văn Long vinh dự được gặp Thủ tướng Phan Văn Khải trình bày tóm tắt vụ việc mà Báo CATP đã phanh phui. Lắng nghe và trao đổi với chúng tôi một cách cởi mở, trách nhiệm, Thủ tướng cho biết sẽ xem xét, chỉ đạo xử lý.
Đại diện Hội Cựu chiến binh - Hưu trí phường Bình Trị Đông, Q.Bình Tân (cũ) tặng bức trướng nhân kỷ niệm 30 năm thành lập Báo CATP năm 2006
Có nằm mơ tôi cũng không nghĩ mình được gặp và trình bày với Thủ tướng Chính phủ! Cuộc gặp như một thông điệp cổ vũ mạnh mẽ cho tôi trên mặt trận nóng bỏng, đầy thử thách này. Việc xử lý nghiêm các lãnh đạo chủ chốt sai phạm thể hiện sự quyết tâm chống tham nhũng của Đảng và Nhà nước cũng như của lãnh đạo TPHCM, được Nhân dân đồng tình ủng hộ.
Tác giả lắng nghe người dân huyện Hóc Môn trình bày bức xúc liên quan đến ông N.V.K năm 2007
Hai loạt bài điều tra trên được Hội đồng Giải Báo chí Quốc gia trao Giải B và C vào các năm 2005, 2007. Đây là hai trong số hơn 20 giải báo chí mà tôi vinh dự nhận được sau 28 năm làm báo. Mới nhất là loạt bài “Điểm mặt lãng phí, sai phạm trong sử dụng vốn ngân sách tại Cần Giờ” (thực hiện cùng PV Phan Văn Chính - bút danh Hải Văn và tác giả Huỳnh Thị Đan Quỳnh) đoạt Giải 3 Giải Báo chí viết về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực TPHCM năm 2024 - 2025…
Tròn 28 năm dưới mái nhà chung Báo CATP, điều quý giá nhất tôi nhận được không chỉ là dấu ấn nghề nghiệp hay những giải thưởng, mà còn là niềm tin yêu của bạn đọc và cơ hội được góp phần nhỏ bé vào hành trình đấu tranh vì công lý, lẽ phải của tờ báo mà tôi luôn tự hào được gắn bó…