Bằng những cách làm sáng tạo, gần dân, sát dân, gắn công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật với việc hỗ trợ thiết thực cho đời sống, lực lượng Công an cơ sở tỉnh Nghệ An đã từng bước vận động người dân giao nộp, đưa vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo ra khỏi cộng đồng.
Vận động người dân tự giác giao nộp vũ khí
Môn Sơn (tỉnh Nghệ An) là xã có địa bàn rộng, với 36,5 km đường biên giới giáp Lào. Địa hình chủ yếu là đồi núi, khiến giao thông tại một số khu vực gặp nhiều khó khăn. Xã có 13 bản, với 4.182 hộ, 18.836 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, Kinh và Đan Lai. Trước đây, do đời sống còn nhiều khó khăn, người dân nơi đây có thói quen sử dụng súng tự chế, súng săn để vào rừng săn bắn. Hoạt động này tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình an ninh, trật tự. Đây cũng là đặc điểm khiến công tác tuyên truyền, vận động nếu chỉ thực hiện theo phương thức tập trung, chung chung sẽ khó tạo chuyển biến đồng đều trong nhận thức của người dân.
Từ thực tế trên, Công an xã Môn Sơn đã lựa chọn cách làm phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm dân cư. Theo đó, đơn vị tăng cường tuyên truyền trực tiếp, chủ động đến gần người dân, giải thích cụ thể các quy định của pháp luật cũng như những nguy cơ có thể xảy ra từ việc tàng trữ, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Song song với đó, đơn vị triển khai mô hình đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy những vật dụng thiết thực như bình chữa cháy, gạo, mũ bảo hiểm... Cách làm này vừa tạo sự gần gũi, vừa đáp ứng một phần nhu cầu thiết thực của người dân, qua đó khuyến khích bà con tự giác giao nộp.
Công an tỉnh Nghệ An tuyên truyền, vận động người dân giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ
Năm 2026, sau hàng chục buổi tuyên truyền, vận động, người dân đã tự nguyện giao nộp 70 khẩu súng tự chế, 21 dao, kiếm, 50 quả pháo và 27 bộ kích điện.
Lãnh đạo Công an xã Môn Sơn cho biết, với cách làm trên, người dân đã tích cực hưởng ứng, tham gia. Những phần quà tuy có giá trị không lớn nhưng thiết thực, tạo sự gần gũi và thuận lợi nên được bà con nhiệt tình ủng hộ. Qua đó, người dân tự giác giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Ngoài ra, việc đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy bình chữa cháy còn góp phần tuyên truyền, vận động mỗi gia đình chủ động trang bị ít nhất một bình chữa cháy, nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy tại hộ gia đình. Qua đó, mô hình đồng thời thực hiện hiệu quả hai nhiệm vụ: đưa vũ khí, vật dụng nguy hiểm ra khỏi cộng đồng và nâng cao khả năng phòng cháy, chữa cháy ngay từ mỗi gia đình.
Tương tự, xã biên giới Bắc Lý có 12 bản, với 1.034 hộ, 5.086 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Khơ Mú, Mông và Thái sinh sống. Để phòng ngừa nguy cơ mất an toàn, bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở, Công an xã Bắc Lý đã tập trung tuyên truyền, vận động người dân từ bỏ thói quen tàng trữ, sử dụng vũ khí tự chế, tự giác giao nộp cho cơ quan chức năng. Do đặc thù địa bàn và phong tục, tập quán của đồng bào, công tác vận động được Công an xã Bắc Lý triển khai theo hướng kiên trì, gần dân, sát dân, giúp mỗi người dân hiểu rõ những nguy cơ tiềm ẩn và tự nguyện chung tay vì cuộc sống bình yên của bản làng.
Người dân xã Bắc Lý giao nộp vũ khí đổi nhu yếu phẩm
Theo đó, Công an xã Bắc Lý phối hợp với già làng, trưởng bản, người có uy tín đến từng nhà tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật, đồng thời phân tích cụ thể những nguy cơ, hậu quả có thể xảy ra từ việc tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Những vụ việc, tai nạn, sự cố từng xảy ra trong thực tế cũng được đưa ra làm dẫn chứng, giúp bà con hiểu rằng việc giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ không chỉ là chấp hành pháp luật mà còn là cách tự bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.
Anh Moong Văn Keng (SN 1987, trú tại bản Kẻo Nam, xã Bắc Lý, tỉnh Nghệ An) cho biết: "Trước đây, tôi tự chế súng để phòng thân mỗi khi đi nương rẫy hoặc vào rừng hái măng. Vừa qua, sau khi được Công an xã tuyên truyền, giải thích về các quy định của pháp luật và những nguy cơ có thể xảy ra, tôi đã tự nguyện giao nộp súng...".
Cùng với đó, Công an xã Bắc Lý triển khai mô hình đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy gạo, mũ bảo hiểm. Người dân khi mang súng săn, súng tự chế, dao, kiếm, cung, nỏ... đến giao nộp sẽ được nhận những phần quà thiết thực như gạo, dầu ăn, nước mắm, mì tôm và các nhu yếu phẩm khác. Giá trị vật chất của những phần quà không lớn, nhưng đó là sự ghi nhận, động viên, giúp bà con mạnh dạn từ bỏ những vật dụng tiềm ẩn nguy hiểm, góp phần bảo đảm an toàn cho gia đình và bản làng.
Công an xã Môn Sơn đến nhà tuyên truyền, vận động người dân giao nộp khẩu súng tự chế
Với cách làm đó, từ đầu năm 2026 đến nay, người dân xã Bắc Lý đã tự nguyện giao nộp gần 100 khẩu súng săn, súng tự chế cùng nhiều loại vũ khí thô sơ. Đến nay, trên địa bàn không xảy ra vụ việc liên quan đến việc sử dụng súng săn, súng tự chế hoặc hung khí nguy hiểm.
Quyết liệt phòng ngừa tội phạm từ cơ sở
Ngày 16/7/2025, Công an tỉnh Nghệ An ban hành Kế hoạch xây dựng, triển khai mô hình dân vận khéo "Tuyên truyền, vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo" trên địa bàn toàn tỉnh. Sau một năm triển khai, mô hình từng bước được nhân rộng. Đến nay, 130/130 Công an cấp xã đã đăng ký, xây dựng, tổ chức ra mắt mô hình và nhận được sự tham gia tích cực của cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể cùng sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân.
Một trong những điểm nhấn nổi bật của mô hình là việc Công an các đơn vị, địa phương phối hợp với chính quyền, các nhà hảo tâm và doanh nghiệp triển khai hoạt động an sinh xã hội gắn với công tác thu hồi vũ khí, vật liệu nổ. Điển hình là các mô hình đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy gạo, mũ bảo hiểm...
Sau một năm triển khai, toàn tỉnh đã tổ chức 1.588 buổi tuyên truyền trực tiếp và lưu động, thu hút hơn 281.000 lượt người tham gia; đăng tải hơn 800 tin, bài trên các phương tiện thông tin đại chúng và Fanpage; treo, dán hơn 4.200 pa-nô, áp-phích; tổ chức cho hơn 454.000 hộ gia đình, cá nhân ký cam kết chấp hành các quy định về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo.
Người dân tỉnh Nghệ An mang vũ khí giao nộp, đổi bình chữa cháy và mũ bảo hiểm
Không chỉ giúp người dân hiểu rõ các quy định của pháp luật, mỗi hoạt động tuyên truyền còn góp phần nâng cao ý thức tự giác, trách nhiệm của cộng đồng trong công tác phòng ngừa, phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm. Qua đó, từng bước hình thành ý thức nói không với vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo trong Nhân dân.
Cùng với công tác tuyên truyền, Công an tỉnh Nghệ An phối hợp triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, tăng cường tuần tra, kiểm soát, tập trung vào những địa bàn trọng điểm, đối tượng có tiền án, tiền sự hoặc có biểu hiện nghi vấn liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Qua một năm thực hiện mô hình, toàn tỉnh đã thu hồi 2.105 khẩu súng, 5.651 viên đạn, 26 quả bom, mìn, lựu đạn, đầu đạn, 15,7 kg thuốc nổ, 1.843 kíp nổ, 207 m dây cháy chậm, 1.389 vũ khí thô sơ cùng nhiều linh kiện vũ khí, công cụ hỗ trợ và hóa chất, tiền chất thuốc pháo.
Trên lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm, Công an tỉnh Nghệ An đã khởi tố 46 vụ án với 117 bị can liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; thu giữ 62 khẩu súng.
Điển hình, trong tháng 12/2025, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Nghệ An chủ trì, phối hợp với Công an xã Thái Hòa và Công an các đơn vị, địa phương trong và ngoài tỉnh đấu tranh, bắt giữ 42 đối tượng cư trú tại nhiều tỉnh, thành phố; thu giữ 62 khẩu súng quân dụng, 24 khẩu súng công cụ hỗ trợ, 28.720 viên đạn quân dụng và 1.260 viên đạn công cụ hỗ trợ.
Trong lĩnh vực đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật về pháo, qua một năm triển khai, lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ 403 vụ với 507 đối tượng, thu giữ hơn 4.077 kg pháo nổ và 3.300 kg hóa chất, tiền chất thuốc pháo. Trong đó, nhiều vụ án cho thấy sự chủ động của lực lượng Công an trong công tác nắm tình hình, nhất là trên không gian mạng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn từ sớm các hành vi sản xuất, tàng trữ, mua bán pháo nổ.
Với sự chủ động, sáng tạo và quyết liệt trong triển khai thực hiện, Công an tỉnh Nghệ An đã tạo chuyển biến rõ nét, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Đây là tiền đề quan trọng góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, xây dựng môi trường sống an toàn, bình yên cho Nhân dân.