Năm 2018, một tổ chức tội phạm ở Châu Á kiếm được 17,7 tỷ đô-la Mỹ. Để so sánh, có thể thấy con số đó nhiều hơn cả doanh thu của BlackRock - tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới - trong cùng năm đó. Số tiền này gấp 17 lần những gì Joaquin "El Chapo" Guzman kiếm được qua băng buôn ma túy Sinaloa Cartel ở Mexico vào thời đỉnh cao. Tổ chức đó không có trụ sở, các thành viên gọi nó đơn giản là "The Company" (công ty). Cơ quan thực thi pháp luật quốc tế gọi nó là Sam Gor, theo tiếng Quảng Đông có nghĩa là "anh Ba", biệt danh của kẻ bị cho là lãnh đạo tối cao: Tse Chi Lop, sinh năm 1963 tại Quảng Đông, Trung Quốc, mang quốc tịch Canada.
"El Chapo Châu Á” và cuộc truy bắt 10 năm
Ở nơi ba biên giới Myanmar, Lào và Thái Lan gặp nhau, có một vùng đất mà người ta gọi là Tam giác vàng. Đây từng là trung tâm sản xuất thuốc phiện của thế giới trong nhiều thập kỷ. Ngày nay, nó đã chuyển hướng sang thứ sinh lợi hơn và khó kiểm soát hơn nhiều, đó là ma túy đá methamphetamine.
Tại bang Shan ở miền đông Myanmar - vùng đất núi non hiểm trở, dưới sự kiểm soát của các nhóm vũ trang sắc tộc thay vì chính phủ trung ương - Sam Gor vận hành những siêu phòng thí nghiệm sản xuất methamphetamine theo quy mô công nghiệp. Một vụ đột kích vào năm 2018 tại làng Loikan đã thu giữ 200.000 lít hóa chất tiền chất - đủ để sản xuất hàng chục tấn "đá” tinh khiết. Đó chỉ là một trong nhiều địa điểm.
Cảnh sát Thái Lan phát hiện ma túy do đường dây của Tse Chi Lop vận chuyển. Ảnh: The Guardian
Sam Gor được Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC) xác định là cartel (băng đảng ma túy) thống trị thị trường methamphetamine toàn Châu Á - Thái Bình Dương, với sản phẩm phân phối đến ít nhất một chục quốc gia, từ Nhật Bản ở phía Bắc đến New Zealand ở phía Nam. Hóa chất tiền chất chủ yếu chảy vào qua biên giới từ Trung Quốc, nơi các cơ sở hóa chất hợp pháp cung cấp nguyên liệu thô mà sau đó bị chuyển hướng sang mục đích bất hợp pháp. Tse Chi Lop - kẻ bị cho là kiến trúc sư của đế chế này - có xuất thân bình thường đến mức khó tin: con trai một gia đình lao động ở Quảng Đông, di cư sang Canada thời trẻ, lao vào con đường tội phạm qua mạng lưới buôn lậu heroin của Big Circle Boys - một tổ chức tội phạm gốc Hoa. Năm 1998, ông ta bị kết tội âm mưu nhập khẩu heroin vào Mỹ và ngồi tù, ra tù bị trục xuất về Châu Á. Đó là lúc Tse Chi Lop bắt đầu xây dựng đế chế thực sự của mình.
Cảnh sát Liên bang Australia (tiếng Anh: Australian Federal Police, viết tắt: AFP) bắt đầu điều tra Sam Gor từ năm 2011, khi phát hiện một làn sóng methamphetamine ồ ạt tràn vào thị trường nội địa với khối lượng chưa từng thấy. Ban đầu họ không biết ai đứng sau cho đến khi nghe được biệt danh "Sam Gor" từ các nghi phạm bị bắt. Phải mất nhiều năm điều tra, với sự hợp tác của cảnh sát hàng chục quốc gia, AFP mới dần ghép lại được bức tranh đầy đủ. Năm 2019, UNODC chính thức công bố Tse Chi Lop chính là ông trùm Sam Gor. Đây là lần đầu tiên cái tên và khuôn mặt này xuất hiện trước công luận. Hãng thông tấn Reuters so sánh ông ta với El Chapo, trùm ma túy Mexico khét tiếng. Các cơ quan cảnh sát quốc tế đặt ông ta vào danh sách truy nã toàn cầu.
Cảnh sát Australia bắt giữ một số đối tượng trong đường dây ma túy của Tse Chi Lop. Ảnh: Reuters
Đầu năm 2021, Tse Chi Lop bị bắt tại sân bay Schiphol ở Amsterdam (Hà Lan) khi đang quá cảnh từ Đài Loan (Trung Quốc) sang Canada. Cảnh sát Hà Lan hành động theo yêu cầu của AFP. Sau nhiều năm hoàn tất thủ tục dẫn độ, Tse Chi Lop được đưa về Australia để đối mặt với cáo buộc âm mưu vận chuyển 20kg methamphetamine trị giá hơn 4 triệu đô-la vào nước này từ năm 2012 đến 2013. Đây chỉ là một phần cực nhỏ trong cả đế chế mà ông ta bị cáo buộc xây dựng.
Giữa các siêu phòng thí nghiệm ở Tam giác vàng và các đường phố ở Tây Sydney, cần có một cơ cấu vận chuyển đủ tinh vi. Và trong nhiều năm, các băng đảng mô tô Australia đã đảm nhận vai trò đó. AFP đã lên tiếng cảnh báo Comanchero, Hells Angels, Bandidos và Lone Wolf - các tổ chức mô tô nổi tiếng nhất Australia - đã thiết lập sự hiện diện tại Đông Nam Á, đặc biệt là Thái Lan. Các thành viên sống tạm thời hoặc lâu dài tại đây, xây dựng quan hệ với các nguồn cung ma túy trong khu vực, và điều phối những chuyến hàng về Australia. Thái Lan hiện là "điểm hội tụ” của nhiều băng đảng mô tô quốc tế, tất cả đều có chi nhánh tại đây, trên danh nghĩa là "câu lạc bộ mô tô hợp pháp".
Tại Australia, giá cocaine và methamphetamine thuộc hàng cao nhất thế giới - chính xác vì khoảng cách địa lý và khó khăn trong vận chuyển tạo ra rào cản nhập khẩu. Điều đó đồng nghĩa lợi nhuận cực kỳ lớn cho bất kỳ tổ chức nào vượt qua được rào cản đó. Và 70% hoạt động tội phạm có tổ chức tại Australia, theo đánh giá của Viện Tội phạm học Australia, có liên hệ quốc tế.
Mối đe dọa mới từ băng Albania
Nếu Sam Gor là mối đe dọa đã biết từ lâu thì sự xuất hiện của mạng lưới tội phạm Albania tại Australia là mối lo ngại mới và theo nhiều chuyên gia, có thể còn nguy hiểm hơn vì ít được biết đến hơn. Trong nhiều năm, các nhóm mafia gốc Albania - đặc biệt tại Sydney, Adelaide và Melbourne - đã thâm nhập vào thị trường cocaine Australia bằng cách kết hợp với Ndrangheta của Italy và các mạng lưới Balkan dựa trên khắp Châu Âu. Chuỗi cung ứng của họ bắt đầu từ Colombia và Peru, qua các cảng biển ở Châu Âu, rồi tới Australia bằng tàu hàng hoặc những chuyến bay "đen". Tháng 9/2024, một chiến dịch quốc tế mang mật danh Kraken đã xâm nhập thành công Ghost - nền tảng nhắn tin mã hóa chuyên dùng cho tội phạm có tổ chức. Dữ liệu thu được tiết lộ các mạng lưới tội phạm có liên hệ với nhóm Albania đang phối hợp các hoạt động buôn bán cần sa và cocaine tại Australia.
Tse Chi Lop (ảnh bên trên và phía dưới bên phải). Ảnh: Reuters
Nhiều công dân Australia bị bắt dựa trên thông tin từ chiến dịch này. Đây là lần đầu tiên cơ quan điều tra có bằng chứng trực tiếp về quy mô thâm nhập của mạng lưới tội phạm Albania vào thị trường Australia. Ngoài ra, còn một câu hỏi được báo chí đặt ra chưa có giải đáp là liệu nhóm Albania có liên quan gì đến cái chết của Lorenzo Lemalu tại TPHCM hay không, bên cạnh giả thuyết chính về mạng lưới Alameddine ra tay.
Chiến dịch xuyên lục địa
Tháng 3/2026, chỉ vài tuần trước vụ ám sát thủ lĩnh Lorenzo của băng Coconut Certel tại TPHCM, một chiến dịch phối hợp quốc tế quy mô lớn đồng loạt triển khai tại Tây Ban Nha, Thụy Điển và Thái Lan - tất cả nhắm vào cùng một mạng lưới tội phạm có liên hệ với Australia.
Khởi điểm của toàn bộ chiến dịch là hai chiếc điện thoại bị thu giữ ở một thị trấn nhỏ tại Thụy Điển. Phân tích pháp y các thiết bị đó dẫn điều tra viên đến nhiều mạng lưới tội phạm liên kết nhau, trải dài qua 3 châu lục. Một tuyến điều tra có thể truy ngược về 1,2 tấn ma túy bị hải quan Đức chặn vào tháng 02/2025 - được giấu trong container vật liệu xây dựng đường bộ, trên đường đến cảng Melbourne. AFP và cảnh sát Victoria đã thay thế ma túy bằng chất trơ trước khi để container tiếp tục hành trình, theo dõi dưới sự giám sát, cho đến khi người nhận lộ diện. Tổng cộng 15 người bị bắt trên 3 châu lục trong một ngày - một minh chứng cho thấy tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia chỉ có thể bị đánh bại bằng hợp tác thực thi pháp luật xuyên quốc gia tương đương.
Mỗi năm, người Australia chi hàng tỷ đô-la Mỹ cho ma túy bất hợp pháp. Phần lớn số tiền đó - qua nhiều tầng trung gian - chảy ngược về các tài khoản ngân hàng bí mật ở Dubai và Singapore, về những chiếc du thuyền neo đậu ở biển Địa Trung Hải. Đây là nền kinh tế bất hợp pháp vô hình và khổng lồ, không có biên giới và không tôn trọng chủ quyền quốc gia nào. Mỗi đường dây bị phá vỡ, mỗi trùm tội phạm bị bắt, mỗi tấn ma túy bị thu giữ - đó là những chiến thắng quan trọng nhưng không phải chiến thắng cuối cùng.
(CATP) Ngày 24/02/2026, tại một con phố yên tĩnh ở Greenacre - một vùng ngoại ô Tây Sydney - Matt Utai bước ra khỏi nhà lúc 6 giờ sáng như mọi ngày, chuẩn bị lái xe đi làm. Ông năm nay đã 44 tuổi, không còn là ngôi sao bóng bầu dục từ lâu nhưng vẫn còn rất nổi tiếng. Ông từng ghi hai bàn thắng quyết định trong trận chung kết giải vô địch NRL năm 2004 khi còn khoác áo Canterbury Bulldogs, rồi giải nghệ sớm và sống lặng lẽ bên gia đình. Bất chợt một chiếc xe chạy chậm qua rồi tiếng súng vang lên và Matt gục xuống ngay trước cửa nhà. Theo điều tra sau đó, hung thủ đã bắn nhầm vì chúng muốn thanh toán con trai ông - Iziah Utai, bị tình nghi có liên hệ với Coconut Cartel. Cả nước Úc bàng hoàng và lần đầu tiên, cái tên Coconut Cartel tràn ngập trên báo chí.