(CATP) Theo số liệu của Cục Thống kê Australia, người Samoa có tỉ lệ ngồi tù cao thứ ba trong hệ thống nhà giam nước này, trong khi người gốc Fiji đứng thứ tám. Tại Mt Druitt, một vùng ngoại ô phía Tây Sydney, người gốc đảo chiếm 15% số vụ phạm tội nghiêm trọng trong thiếu niên, 21% số vụ bỏ tù vì tấn công, và nửa toàn bộ án tù vì cướp có vũ trang.
Các đảo quốc thành điểm trung chuyển
Không phải ngẫu nhiên mà cocaine tăng giá trị gấp 10 lần giữa điểm xuất phát ở Mỹ và thị trường Australia; Methamphetamine thậm chí tăng tới 80 lần so với giá tại các nước sản xuất ở Châu Á. Chênh lệch giá khổng lồ đó là động lực kinh tế khiến các đảo quốc Thái Bình Dương nhỏ bé nằm giữa Nam Mỹ hay Đông Nam Á và Australia trở thành địa bàn chiến lược của tội phạm có tổ chức.
Rebels Motorcycle Club thành lập chi nhánh tại Fiji năm 2012, với thành viên là cả người Australia lẫn Fiji. Năm 2014, Ủy ban tội phạm Australia nghi ngờ chi nhánh này đang được dùng làm cầu nối vận chuyển ma túy từ Nam Mỹ sang Australia. Head Hunters, băng đảng môtô New Zealand gốc đảo, đặc biệt hoạt động mạnh tại quần đảo Cook. Cảnh sát Cook Islands phải triển khai chiến dịch đặc biệt để ngăn thành viên băng đảng nhập cảnh, ngăn được gần 40 người chỉ trong năm 2019.
Tuần duyên Mỹ khám xét một tàu chở ma túy trên Thái Bình Dương Ảnh: US Coast Guard
Tháng 01/2024, Fiji ghi nhận vụ thu giữ ma túy lớn nhất lịch sử với gần 5 tấn methamphetamine trị giá 2 tỷ đôla Fiji. Hàng được vận chuyển bằng siêu du thuyền không tên, không cờ hiệu, neo đậu ngoài hải phận, sau đó chuyển sang sà lan địa phương, dỡ tại bến thuyền Denarau, đưa vào nhà kho gần Nadi. Một cựu cảnh sát Fiji nhận xét: "Thực tế việc nhập lậu một lô hàng khổng lồ như vậy vào Fiji chứng minh cơ chế bảo vệ biên giới của chúng tôi yếu kém đến mức nào".
Kể từ tháng 01/2026, khu vực Thái Bình Dương đã tịch thu tổng cộng 8,5 tấn cocaine chỉ trong một tháng, gồm 2,6 tấn tại Fiji và 4,87 tấn tại French Polynesia, cùng ngày 15/01. Đây là dấu hiệu của một làn sóng đang ngày càng lớn. Chánh văn phòng Văn phòng Liên hiệp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC) Jeremy Douglas tóm gọn trong một câu: "Thái Bình Dương đang bị sử dụng bởi các cartel Mỹ Latinh, các tổ chức tội phạm và Hội Tam hoàng Châu Á, các băng đảng môtô Australia, New Zealand và cả các băng đảng đường phố Mỹ”.
Ma túy trôi trên biển sau khi bị tàu tuần duyên New Zealand truy đuổi Ảnh: NZ Coast Guard
Cuộc chiến tổng hợp từ nhiều quốc gia
Những thanh niên gốc đảo lớn lên nghèo khó ở Tây Sydney và Auckland bị kéo vào băng đảng như một lối thoát, nhưng rồi họ bị kết tội và trục xuất về quê hương. Họ mang theo kiến thức tội phạm và quan hệ quốc tế rồi biến đảo quê hương thành điểm trung chuyển ma túy hoặc nguồn cung nhân lực tội phạm để cung cấp lại cho các mạng lưới ở Australia, New Zealand và xa hơn.
Australia đã công bố Sáng kiến Cảnh sát Thái Bình Dương, đầu tư 400 triệu đôla trong 5 năm, với 29 đơn vị tội phạm xuyên quốc gia tại 21 quốc gia, trung tâm điều phối tại Samoa và lực lượng Đặc nhiệm ma túy chung với cảnh sát New Zealand, Fiji và Tonga. Năm 2025, New Zealand thu giữ 2,3 tấn Methamphetamine, hơn 800kg cocaine và 297kg Ecstasy.
Nhưng các chuyên gia nhắc nhở rằng, những con số thu giữ lớn không hẳn là dấu hiệu chiến thắng mà còn là bằng chứng của quy mô buôn ma túy ngày càng tăng. Tổng thư ký Diễn đàn Thái Bình Dương Esala Nayasi nhận định tại một diễn đàn quốc tế: "Quá lâu rồi, các tổ chức tội phạm đã đi trước và nằm ngoài tầm với của thực thi pháp luật trong khu vực".
Tuần duyên New Zealand tịch thu ma túy Ảnh: NZ Coast Guard
Vòng tròn tội phạm Thái Bình Dương không thể bị phá vỡ chỉ bằng bắt bớ và trục xuất. Thậm chí, chính sách trục xuất của Australialà một trong những nguyên nhân tạo ra thêm tội phạm. Mỗi người bị trục xuất mà không có hỗ trợ tái hòa nhập là một mắt xích mới được thêm vào chuỗi. Cảnh sát Liên bang Australia (AFP) đã thừa nhận điều đó khi phát biểu công khai rằng, 70% mối đe dọa tội phạm có tổ chức nghiêm trọng tác động đến Australia đến từ nước ngoài.
Giải pháp thực sự đòi hỏi sự kết hợp của nhiều công cụ: thực thi pháp luật quyết liệt kết hợp với đầu tư kinh tế và xã hội vào các cộng đồng gốc đảo tại Australia và New Zealand; chính sách trục xuất đi kèm hỗ trợ tái hòa nhập thực sự tại các đảo quốc tiếp nhận; hợp tác tình báo thực chất giữa cảnh sát của hàng chục quốc gia trong và ngoài khu vực.
Khám xét ma túy tại Apia Port, Samoa trong chiến dịch phối hợp với Australia Ảnh: AusAID
Bức tranh tội phạm xuyên lục địa mà loạt bài này phác thảo cho thấy quy mô của một cuộc chiến kéo dài không mệt mỏi giữ lực lượng an ninh các nước với những băng nhóm tội phạm xuyên biên giới.
(CATP) Australia là đất nước xa xôi ở Nam Thái Bình Dương mà nhiều người nghĩ nằm ngoài rìa những cuộc xung đột tội phạm lớn của thế giới. Thế nhưng đó lại là một trong những thị trường tiêu thụ quan trọng nhất của đế chế ma túy sau khi "anh Ba" Tse Chi Lop thò vòi bạch tuộc từ Đông Nam Á sang.