Trong hai ngày 28 và 29/9, Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ khóa XVI để thảo luận, góp ý kiến về một số nội dung trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI (khai mạc ngày 17/10, dự kiến bế mạc vào ngày 20/11).
Hội nghị tập trung thảo luận, cho ý kiến đối với 17 dự án luật quan trọng thuộc các lĩnh vực: kinh tế, tài chính; an ninh; khoa học, công nghệ và môi trường; hành chính, tư pháp; văn hoá, xã hội.
Quang cảnh Hội nghị
Trong đó, nhóm dự án thuộc lĩnh vực an ninh, gồm các dự án luật: Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử; nhóm dự án thuộc lĩnh vực hành chính, tư pháp, gồm các dự án luật: Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Phát biểu tại Hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, thời gian từ nay đến Kỳ họp thứ hai không còn nhiều, trong khi khối lượng công việc lập pháp rất lớn. Kỳ họp thứ hai dự kiến xem xét, thông qua 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó nhiều dự án có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp.
“Khối lượng lớn, thời gian gấp nhưng chất lượng không được phép giảm. Càng làm nhanh càng phải chắc; càng sửa nhiều luật càng phải bảo đảm tính hệ thống; càng phân cấp, phân quyền mạnh càng phải rõ trách nhiệm và kiểm soát quyền lực tốt hơn”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch Quốc hội, 17 dự án luật được đưa ra Hội nghị lần này đều là những dự án khó, phức tạp, còn có những ý kiến khác nhau. Vì vậy, Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách cần thực sự trở thành “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình Quốc hội. Các đại biểu cần tập trung thảo luận những chính sách còn có ý kiến khác nhau, những vấn đề tác động lớn đến người dân, doanh nghiệp, cũng như những cơ chế mới chưa có tiền lệ hoặc chưa được kiểm nghiệm đầy đủ.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo
Chủ tịch Quốc hội cũng đặt ra yêu cầu phải thể hiện rõ tư duy lập pháp mới; làm luật trong tư duy hệ thống, nhất là khi trong một kỳ họp, Quốc hội xem xét nhiều dự án luật có quan hệ chặt chẽ với nhau. “Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác. Không để cùng một vấn đề nhưng mỗi luật quy định một cách; càng không để người dân, doanh nghiệp phải tự đi tìm xem quy định nào được ưu tiên áp dụng”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Đồng thời, việc xây dựng luật phải nhìn quy định từ góc độ thực thi, bởi luật không kết thúc ở thời điểm Quốc hội biểu quyết thông qua, mà giá trị của luật chỉ được khẳng định khi đi vào cuộc sống. Đặc biệt, các dự án luật phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. “Phân cấp không chỉ là chuyển việc xuống dưới mà phải chuyển đồng bộ thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị phát huy cao hơn nữa vai trò của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Quốc hội khóa XVI có tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách cao hơn, đồng nghĩa với yêu cầu chuyên nghiệp hơn và trách nhiệm lớn hơn đối với từng quyết định lập pháp. Chủ tịch Quốc hội mong muốn mỗi ý kiến tại Hội nghị không chỉ dừng lại ở câu chữ mà phải là kết quả của việc nghiên cứu hồ sơ, đối chiếu với thực tiễn và đặt từng dự án luật trong tổng thể hệ thống pháp luật.
Từ những yêu cầu trên, Chủ tịch Quốc hội đề nghị thống nhất một quan điểm xuyên suốt đối với công tác lập pháp trong nhiệm kỳ khóa XVI. “Quốc hội không làm luật để hoàn thành chương trình lập pháp. Quốc hội làm luật để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, mở đường cho phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Theo Chủ tịch Quốc hội, thước đo cuối cùng của công tác lập pháp không phải là thông qua được bao nhiêu luật, mà là sau khi luật được ban hành, bộ máy có vận hành tốt hơn hay không; người dân, doanh nghiệp có thuận lợi hơn không; nguồn lực xã hội có được giải phóng không và năng lực quản trị quốc gia có được nâng lên hay không. “Một đạo luật tốt phải chắc từ chính sách, chặt trong quy trình, thống nhất trong hệ thống, thông suốt trong thực thi”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.