(CAO) Dự án Luật Phát triển đô thị nhận được sự quan tâm, đóng góp sâu sắc và toàn diện của các đại biểu Quốc hội. Dự thảo Luật được xây dựng theo hướng chuyển từ tư duy quản lý chặt sang kiến tạo phát triển, thực hiện phân quyền mạnh mẽ...
Ngày 11/8, giải trình trước Quốc hội về dự án Luật Phát triển đô thị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án Luật Phát triển đô thị nhận được sự quan tâm, đóng góp sâu sắc và toàn diện của các đại biểu Quốc hội. Dự thảo Luật được xây dựng theo hướng chuyển từ tư duy quản lý chặt sang kiến tạo phát triển, thực hiện phân quyền mạnh mẽ nhưng không buông lỏng kiểm soát; mọi cơ chế đặc thù, vượt trội phải được triển khai thận trọng, có giới hạn rõ ràng.
Làm rõ mục tiêu xây dựng Luật, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án Luật Phát triển đô thị hướng tới tạo lập một hành lang pháp lý ổn định, có tính đột phá nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn lực, qua đó thúc đẩy các đô thị động lực.
Quang cảnh phiên giải trình
Quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng dự án Luật là thể chế hóa kịp thời, đầy đủ chủ trương của Đảng; chuyển từ tư duy quản lý chặt sang kiến tạo phát triển; thực hiện phân quyền triệt để theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Dự thảo Luật được thiết kế là một đạo luật khung về phân quyền, chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời gắn chặt việc trao quyền với cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng khẳng định, bảo đảm quốc phòng, an ninh là nguyên tắc nền tảng, xuyên suốt quá trình xây dựng dự án Luật. Việc phân quyền và thực hiện nhiệm vụ được phân quyền không được xâm phạm quốc phòng, an ninh, đối ngoại và chủ quyền quốc gia.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình Dự án Luật Phát triển đô thị
Giải trình về cơ chế kiểm soát quyền lực, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật được thiết kế theo mô hình phân quyền triệt để gắn với kiểm soát đa tầng, đáp ứng yêu cầu “có van, có khóa”.
Trước hết là những “van điều tiết” và các nguyên tắc nền tảng. Tại Điều 3 và Điều 4, dự thảo đã xác lập những giới hạn nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn tài chính quốc gia và tôn trọng quy luật thị trường. Việc phân quyền không được ảnh hưởng đến các yêu cầu này. Mọi cơ chế đặc thù đều loại trừ lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo và trong quá trình thực hiện Luật phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân và giữ gìn bản sắc văn hóa.
Bên cạnh những nguyên tắc chung là các “khóa quyền lực” cụ thể trong từng lĩnh vực. Trong xây dựng thể chế, theo Điều 7, đô thị đặc biệt như TPHCM được ban hành văn bản có nội dung khác với quy định của Trung ương, địa phương vẫn phải tuân thủ quy trình chặt chẽ về đánh giá tác động, tham vấn ý kiến các bộ, ngành và thực hiện chế độ báo cáo trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày ban hành. Thủ tướng Chính phủ có quyền đình chỉ, bãi bỏ văn bản của thành phố nếu văn bản đó trái pháp luật hoặc xâm phạm lợi ích quốc gia.
Đối với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) tại Điều 8 và Điều 30, dự thảo đặt ra “khóa” về thời gian. Thời gian thí điểm tối đa là 5 năm; trường hợp gia hạn cũng không được quá 5 năm.
Các đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận sáng 11/8
Cùng với kiểm soát ngay trong quá trình ban hành và thực hiện chính sách, dự thảo còn thiết lập cơ chế hậu kiểm thông qua hoạt động giám sát từ xa, giám sát định kỳ của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Theo Bộ trưởng, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải gắn với trách nhiệm giải trình cá nhân của người đứng đầu. Đây là chốt chặn cuối cùng trong kiểm soát quyền lực khi triển khai Luật. Cơ chế kiểm soát cũng không chỉ được thể hiện tại chương 4 về giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình, mà phải xuyên suốt từng cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp cũng cam kết sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra rà soát toàn diện dự thảo, tiếp thu tối đa những ý kiến xác đáng, tâm huyết, trách nhiệm của đại biểu Quốc hội; tiếp tục hoàn thiện các cơ chế đặc thù theo hướng vừa tạo không gian phát triển, vừa bảo đảm kỷ luật, kỷ cương và khả năng kiểm soát quyền lực trong tổ chức thực hiện. Dự thảo Luật sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp.