Nhận diện và đấu tranh
"Biển Đông vạn dặm dang tay giữ
Đất Việt muôn năm vững trị bình".
Từ tầm nhìn của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, có thể thấy từ rất sớm, ông cha ta đã nhận thức rõ tầm quan trọng của Biển Đông đối với sự tồn vong và phát triển của đất nước. Kế thừa truyền thống đó, Đảng và Nhà nước luôn khẳng định chủ quyền biển, đảo là lợi ích cốt lõi, thiêng liêng của quốc gia, đồng thời triển khai nhiều giải pháp để bảo vệ vững chắc chủ quyền.
Tuy nhiên, trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, nhiệm vụ này đang đối mặt với nhiều thách thức. Không chỉ trên mặt trận chính trị, quân sự mà còn trên phương diện tư tưởng, nhận thức của người dân và cả đội ngũ cán bộ, đảng viên. Mạng xã hội trở thành môi trường lan truyền nhanh chóng các thông tin sai lệch, xuyên tạc, bóp méo lịch sử, từ đó làm suy giảm niềm tin và gây dao động trong nhận thức.
Trước thực trạng đó, cần xác định rõ: bảo vệ nền tảng tư tưởng về chủ quyền biển, đảo là cuộc đấu tranh lâu dài, phức tạp. Mỗi người dân cần chủ động trang bị kiến thức, nâng cao khả năng nhận diện thông tin sai lệch, góp phần định hướng dư luận đúng đắn và ngăn chặn các luận điệu chống phá ngay từ sớm.
Một trong những nội dung thường bị xuyên tạc là sự kiện Gạc Ma (14/3/1988). Sự hy sinh của 64 chiến sĩ Hải quân Nhân dân Việt Nam là minh chứng cho tinh thần kiên cường bảo vệ chủ quyền. Tuy nhiên, một số luận điệu sai trái lại cho rằng đó là "sự hy sinh không cần thiết". Cần nhìn nhận khách quan rằng, thời điểm đó, Việt Nam còn nhiều khó khăn sau chiến tranh, trong khi đối phương có ưu thế vượt trội về quân sự. Việc lựa chọn kiềm chế, không nổ súng trước là quyết định có tính toán, nhằm tránh leo thang xung đột quy mô lớn và giữ thế chính nghĩa trên trường quốc tế. Đây cũng là biểu hiện của truyền thống "không muốn chiến tranh nhưng không ngại chiến tranh" của dân tộc ta.
Một ngôi chùa trong nhiều ngôi chùa Việt trên quần đảo Trường Sa. Ảnh: S.T
Tương tự, vấn đề chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa cũng thường bị bóp méo trên mạng xã hội. Nhiều thông tin được trình bày dưới dạng "học thuật" nhưng thiếu căn cứ, sử dụng lập luận mơ hồ nhằm gây nhiễu nhận thức, thậm chí phủ nhận chủ quyền của Việt Nam. Những luận điệu này nếu không được nhận diện kịp thời sẽ làm suy yếu niềm tin và ý thức đấu tranh bảo vệ chủ quyền.
Đáng chú ý, sự phát triển của công nghệ AI đang tạo điều kiện cho việc sản xuất hình ảnh, video sai lệch, trong đó có những nội dung liên quan đến bản đồ, lãnh thổ. Khi các thông tin này được lan truyền rộng rãi, lặp đi lặp lại, có thể từng bước tác động đến nhận thức xã hội. Đây là nguy cơ không thể xem nhẹ.
Bên cạnh đó, một bộ phận giới trẻ hiện nay bộc lộ hai thái độ đáng lo ngại: thờ ơ hoặc cực đoan. Sự thờ ơ khiến họ đứng ngoài các vấn đề chung của đất nước, trong khi thái độ kích động, thiếu kiểm soát dễ bị lợi dụng, dẫn đến những hành vi gây mất ổn định. Cả hai đều tiềm ẩn nguy cơ làm suy yếu "trận địa tư tưởng".
Ngoài ra, một số quan điểm lệch lạc như "bài Trung, ngả Mỹ” cũng cần được nhìn nhận thận trọng. Thực tiễn quan hệ quốc tế cho thấy, các quốc gia luôn đặt lợi ích của mình lên hàng đầu. Vì vậy, việc kỳ vọng hoặc phụ thuộc vào bên ngoài là không thực tế và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đường lối đối ngoại của Việt Nam nhất quán là độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, lấy nội lực làm nền tảng.
Thực tế cũng cho thấy, những biến động trong quan hệ quốc tế có thể tác động trực tiếp đến kinh tế và đời sống trong nước. Do đó, việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định là yếu tố then chốt để bảo vệ chủ quyền và phát triển đất nước.
Trong bối cảnh hiện nay, ranh giới giữa lòng yêu nước và hành vi bị kích động là rất mong manh. Vì vậy, mỗi người cần tỉnh táo, có trách nhiệm với phát ngôn và hành động của mình trên không gian mạng. Không để bản thân trở thành công cụ bị lợi dụng, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng và bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc.
Giữ vững bản lĩnh, nâng cao nhận thức
Trước những thực trạng đặt ra hiện nay, việc đề xuất và triển khai các giải pháp nhằm giữ vững "trận địa tư tưởng" về chủ quyền biển, đảo là yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó mỗi cá nhân giữ vai trò quan trọng.
Đoàn kiều bào thăm đảo Song Tử Tây năm 2022. Ảnh: NGỌC CHÂU
Trước hết, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin, nâng cao nhận thức của người dân về các vấn đề lịch sử, pháp lý liên quan đến chủ quyền biển, đảo của Việt Nam. Việc hiểu đúng, hiểu đủ về chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa, cũng như nắm vững quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước trong xử lý các vấn đề trên Biển Đông sẽ giúp mỗi người hình thành "lá chắn" tư tưởng vững chắc. Khi có nền tảng nhận thức đúng đắn, mỗi cá nhân sẽ có khả năng nhận diện, phân biệt và phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc một cách chủ động, hiệu quả.
Thứ hai, cần nâng cao kỹ năng tiếp nhận và xử lý thông tin trong thời đại số. Trong bối cảnh "bùng nổ thông tin" như hiện nay, việc tiếp cận thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết, nhưng đi kèm với đó là nguy cơ tiếp nhận thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng. Do đó, mỗi người cần rèn luyện thói quen chọn lọc, kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn chính thống, tránh tâm lý "nghe gì tin nấy", "thấy gì chia sẻ đó”. Đặc biệt, cần cảnh giác với những nội dung được ngụy trang dưới dạng "phân tích học thuật", "đào sâu lịch sử" nhưng thực chất là bóp méo, xuyên tạc sự thật. Việc hình thành tư duy phản biện, đánh giá thông tin đa chiều sẽ giúp người tiếp nhận không bị dẫn dắt bởi các luồng thông tin xấu, độc trên không gian mạng.
Thứ ba, cần phát huy vai trò của các cơ quan truyền thông và lực lượng chuyên trách trong việc định hướng dư luận. Các thông tin chính thống cần được cung cấp kịp thời, chính xác, dễ tiếp cận, phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là giới trẻ - lực lượng sử dụng mạng xã hội nhiều nhất hiện nay. Bên cạnh đó, cần chủ động đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch bằng lập luận chặt chẽ, bằng chứng xác thực, tránh để xuất hiện "khoảng trống thông tin" mà các thế lực xấu có thể lợi dụng để lan truyền thông tin sai lệch.
Thứ tư, cần quản lý chặt chẽ và sử dụng hiệu quả các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Trong bối cảnh AI ngày càng phát triển và được ứng dụng rộng rãi, việc tạo ra các sản phẩm truyền thông như hình ảnh, video trở nên nhanh chóng và dễ dàng hơn, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để lan truyền thông tin sai lệch, nhất là về vấn đề chủ quyền lãnh thổ. Do đó, cần có cơ chế kiểm soát phù hợp, như yêu cầu gắn nhãn đối với nội dung do AI tạo ra, đồng thời kịp thời phát hiện và xử lý các sản phẩm có nội dung xuyên tạc. Song song với đó, cần khuyến khích tận dụng công nghệ để lan tỏa thông tin tích cực, chính xác về biển, đảo Việt Nam, về hoạt động của lực lượng Hải quân, Cảnh sát biển và đời sống của ngư dân, qua đó góp phần củng cố niềm tin, nâng cao nhận thức và lan tỏa văn hóa biển, đảo trong cộng đồng.
Cuối cùng, cần nhận thức rõ rằng bảo vệ chủ quyền biển, đảo không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng vũ trang hay những người trực tiếp làm nhiệm vụ nơi đầu sóng, ngọn gió. Mỗi người dân, trong vị trí và điều kiện của mình, đều có thể đóng góp vào công cuộc chung bằng những hành động thiết thực, từ việc nâng cao nhận thức, lan tỏa thông tin đúng đắn đến việc thể hiện tinh thần trách nhiệm trong từng phát ngôn, hành động. Lòng yêu nước không chỉ dừng lại ở cảm xúc mà cần được thể hiện bằng nhận thức đúng và hành động phù hợp. Đồng thời, cần tránh rơi vào hai thái cực: thờ ơ, vô cảm hoặc cực đoan, kích động. Sự tỉnh táo, bình tĩnh và trách nhiệm trong ứng xử trên không gian mạng chính là yếu tố quan trọng để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng.
Giữ vững tư tưởng trước những thông tin nguy hại về chủ quyền biển, đảo không phải là nhiệm vụ ngắn hạn mà là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và đồng lòng của toàn xã hội. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực còn nhiều biến động phức tạp, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng ngày càng trở nên tinh vi, khó lường. Tuy nhiên, với truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết và bản lĩnh kiên cường của dân tộc Việt Nam, cùng với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và sự quản lý hiệu quả của Nhà nước, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng rằng trận địa tư tưởng về chủ quyền biển, đảo sẽ luôn được giữ vững.
Mỗi người dân Việt Nam, bằng nhận thức đúng đắn và hành động có trách nhiệm, chính là một "pháo đài" vững chắc, góp phần bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, không chỉ trên thực địa mà còn trong không gian tư tưởng và nhận thức của toàn xã hội.