Thí điểm cử cán bộ Công an, Quân đội làm luật sư công

Theo tờ trình của Chính phủ, việc ban hành Nghị quyết về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công là yêu cầu khách quan, cấp thiết, xuất phát từ cả cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Về cơ sở thực tiễn, yêu cầu hình thành đội ngũ luật sư công xuất phát từ những bất cập nổi lên trong hoạt động của khu vực Nhà nước. Cụ thể, trong tố tụng hành chính, số lượng vụ án tăng nhanh, tính chất ngày càng phức tạp, trong khi tỷ lệ giải quyết còn hạn chế; nhiều cơ quan Nhà nước gặp khó khăn trong tham gia tố tụng, chuẩn bị hồ sơ, dẫn đến hiệu quả bảo vệ lợi ích của Nhà nước chưa cao.

Bên cạnh đó, trong xử lý các dự án kinh tế - xã hội và giao dịch quốc tế, còn số lượng lớn dự án tồn đọng, vướng mắc pháp lý đòi hỏi năng lực tư vấn chuyên sâu; rủi ro pháp lý trong các hợp đồng, dự án quốc tế ngày càng gia tăng; trong giải quyết tranh chấp quốc tế, các vụ kiện đầu tư, thương mại quốc tế ngày càng phổ biến và phức tạp...

Đoàn chủ tọa điều hành phiên thảo luận ngày 22/4

Trong bối cảnh đó, việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thí điểm chế định luật sư công, qua đó từng bước hình thành đội ngũ luật sư chuyên nghiệp trong khu vực Nhà nước, góp phần tăng cường bảo vệ lợi ích của Nhà nước, nâng cao chất lượng quản trị pháp lý và hiệu quả thực thi pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Dự thảo Nghị quyết gồm 12 điều, quy định toàn diện về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công. Trong đó, về phạm vi điều chỉnh và thí điểm, Nghị quyết quy định nguyên tắc hoạt động, tiêu chuẩn, phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ, quy trình giải quyết công việc và chế độ, chính sách đối với luật sư công; thực hiện thí điểm tại 8 bộ và 10 địa phương. Tiêu chuẩn luật sư công phải đáp ứng đồng thời tiêu chuẩn của cán bộ, công chức và tiêu chuẩn hành nghề luật sư; có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn. Phạm vi công việc bao gồm tư vấn, đại diện và tham gia tố tụng trong các vụ việc trong nước và quốc tế; tư vấn pháp lý cho dự án phát triển; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp; thực hiện các nhiệm vụ pháp lý khác trong khu vực Nhà nước.

Các đại biểu đoàn ĐBQH TPHCM tại một phiên họp ở hội trường

Về quyền và nghĩa vụ, Nghị quyết quy định kết hợp giữa quyền, nghĩa vụ của luật sư và của cán bộ, công chức; đồng thời có cơ chế đặc thù như miễn trừ trách nhiệm trong trường hợp thực hiện đúng quy định, không vì tư lợi. Về chế độ, chính sách, luật sư công được bảo đảm tiền lương, hỗ trợ và bồi dưỡng tương xứng, tạo điều kiện thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao.

Thời gian thí điểm là từ ngày 01/10/2026 đến hết ngày 30/9/2028, có cơ chế xử lý chuyển tiếp đối với các vụ, việc đang thực hiện.

Đặc biệt dự thảo nhấn mạnh, luật sư công bị nghiêm cấm cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng ngoài khu vực Nhà nước; tiết lộ thông tin vụ việc khi chưa được phép; móc nối, làm trái quy định pháp luật hoặc lợi dụng danh nghĩa để trục lợi. Đồng thời, mọi hành vi cản trở hoạt động của luật sư công cũng bị nghiêm cấm. Về tiêu chuẩn, luật sư công phải là cán bộ, công chức, viên chức hoặc lực lượng vũ trang, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và đáp ứng đầy đủ điều kiện hành nghề luật sư. Đáng chú ý, yêu cầu tối thiểu 5 năm kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật hoặc tham gia giải quyết các vụ việc phức tạp.