Bà Thân Thị Thư (nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM): Một trí tuệ lớn, một nhân cách mẫu mực
Mỗi khi nhắc về "người thầy" kính yêu của ngành Tuyên giáo Thành phố, bà Thân Thị Thư luôn dành niềm tôn kính sâu sắc nhất cho ông Trần Trọng Tân (thân mật gọi là "Chú Hai Tân"). Với bà, ông là một trí tuệ lớn, một nhân cách mẫu mực và là điểm tựa tinh thần vững chắc.
Bà Thân Thị Thư nhớ lại, năm 1968, chú Hai Tân về hoạt động nội đô Sài Gòn và đến ở tại nhà bà ở xóm dệt Bảy Hiền. Trong trí nhớ trẻ thơ ngày ấy, bà chỉ biết đó là vị khách đặc biệt của gia đình. Sau này lớn lên bà mới hiểu, căn nhà của mình khi đó là một cơ sở bí mật của Ban Tuyên huấn Khu ủy Sài Gòn - Gia Định.
Bà Thân Thị Thư, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM
Khi được giao phụ trách công tác Tuyên giáo TPHCM, bà Thân Thị Thư thường tìm đến chú Hai Tân để báo cáo và lắng nghe những chia sẻ kinh nghiệm quý báu. Chú Hai luôn nhắc nhở: "Nhiệm vụ chính của Tuyên giáo là tham mưu về công tác tư tưởng cho cấp ủy. Muốn tham mưu tốt phải nắm chắc tình hình tư tưởng. Có nắm đúng tình hình mới "báo động, báo yên" chính xác. Làm công tác tư tưởng là phải biết xây dựng niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, đối với sự nghiệp Cách mạng của dân tộc".
Sau khi nghỉ hưu, chú Hai Tân đảm nhiệm vai trò chủ biên bộ sách Lịch sử Đảng bộ TPHCM (1930 - 1975). Biên soạn một giai đoạn lịch sử dài với khối lượng tư liệu khổng lồ là công việc hết sức vất vả, nhưng chú Hai chưa từng nề hà, luôn làm việc với tinh thần trách nhiệm và hiệu quả cao nhất. Suốt đời cống hiến cho Đảng, cho đất nước, cho Nhân dân, đến những ngày cuối đời chú vẫn không ngừng trăn trở việc chung. Tấm lòng trong sáng, trí tuệ và bản lĩnh Cách mạng kiên cường của chú Hai Tân mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ mai sau học tập và noi theo.
Nhà báo Lan Anh (nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Sổ tay Xây dựng Đảng): Người Thầy trong công việc và trong cách làm người
Trong những năm tháng làm việc và sinh hoạt cùng chi bộ với đồng chí Trần Trọng Tân tại Tạp chí Sổ tay Xây dựng Đảng, tôi may mắn được gần gũi và lưu giữ nhiều kỷ niệm sâu sắc về chú Hai Tân. Kinh qua nhiều thử thách của cuộc đời hoạt động Cách mạng, chú Hai luôn giữ vững niềm tin và lý tưởng. Bản lĩnh của chú bộc lộ qua từng suy nghĩ, hành động mỗi ngày: điềm tĩnh mà kiên quyết, thẳng thắn mà chân thành, luôn đặt trách nhiệm chung lên trên những cân nhắc riêng tư.
Trong công việc, chú khiến chúng tôi nể phục bởi tư duy sắc sảo, phong cách làm việc khoa học và sâu sát thực tiễn. Chú không bao giờ chấp nhận những nhận định chung chung hay những lời lẽ tròn trịa thiếu sức nặng thực tế. Một vấn đề đặt ra phải được nhìn nhận đến nơi đến chốn; một bài viết trên báo Đảng phải thể hiện rõ chính kiến, có trách nhiệm và hướng đến những điều thiết thực cho cuộc sống.
Nhà báo Lan Anh, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Sổ tay Xây dựng Đảng
Những lần trao đổi cùng chú giúp tôi thấm thía hơn yêu cầu đối với người làm công tác xây dựng Đảng, nhất là người cầm bút: Viết không chỉ để truyền đạt chủ trương hay hoàn thành nhiệm vụ, mà còn là sự trung thực với thực tiễn, sự tỉnh táo trước các vấn đề phức tạp và lòng can đảm để nói lên sự thật. Muốn viết đúng, viết trúng và có ích, người cầm bút trước hết phải có bản lĩnh và lòng tự trọng nghề nghiệp. Đằng sau tư duy sắc sảo của một nhà lãnh đạo là sự chân tình, nhân hậu của một người đi trước. Chú thẳng thắn góp ý nhưng không làm người khác cảm thấy xa cách, bởi phía sau mỗi lời nhận xét là mong muốn giúp đồng nghiệp trưởng thành. Ở chú, tôi nhận ra một điều quý giá: Người có bản lĩnh thật sự không cần tạo khoảng cách để khẳng định vị thế; người có uy tín không cần nói nhiều, chính cách sống và sự công tâm sẽ thu phục lòng người.
Chú Hai Tân đã đi xa, nhưng mỗi khi nhớ về chú, tôi như được nhắc nhở về những điều căn cốt nhất của nghề nghiệp và nhân cách. Giá trị của một con người không chỉ nằm ở chức vụ hay những dấu mốc từng qua, mà còn ở những điều tốt đẹp lặng lẽ đọng lại trong lòng đồng chí, đồng nghiệp. Nhớ chú Hai Tân là nhớ một người lãnh đạo lớn, một người Thầy trong công việc và trong cách làm người.
Ông Lê Hồng Tư (Cựu tử tù Côn Đảo): Bài thơ "Mối tình đẹp" tác hợp duyên vợ chồng
Trò chuyện với chúng tôi, cựu tử tù Côn Đảo Lê Hồng Tư xúc động đọc lại bài thơ "Mối tình đẹp" do ông Trần Trọng Tân sáng tác tặng ông trong những năm tháng cùng bị lưu đày nơi ngục tù Côn Đảo. Người con gái trong bài thơ chính là bà Nguyễn Thị Châu - người bạn đời gắn bó với ông đến tận hôm nay. "Anh ngỏ ý lần đầu/ Em ngập ngừng từ chối/ Trong lòng nghe vời vợi/ Biết nói sao cho cùng/ Đời Cách mạng lao lung/ Miền Nam còn đau khổ/ Em nén yêu, nén nhớ/ Hỏi nữa, em làm thinh/ Giặc xử anh tử hình/ Trong xà lim em khóc/ Giận quân thù ác độc/ Em nói: Em vợ anh/ Anh ơi em vẫn tin/ Anh sống hoài, sống mãi/ Mặc cho án tử hình/ Bao năm em vẫn đợi..." (Chú Hai Tân viết trong xà lim Côn Đảo, 1970).
Ông Lê Hồng Tư nhớ lại, năm 1961 ông bị địch bắt, kết án tử hình và đày ra Côn Đảo. Đến năm 1970, ông Hai Tân cũng bị bắt đày ra Côn Đảo, giam tại khu nhà đá ngay sát xà lim của ông Tư. Hai xà lim thông nhau qua một lỗ nhỏ đường kính chừng 6 tấc. Một hôm, từ lỗ nhỏ ấy cất lên tiếng gọi nhẹ nhàng giọng miền Trung: "Có biết cô Châu không?". Ông Tư ngạc nhiên đáp: "Có”. Vài ngày sau, một tờ giấy nhỏ bằng vỏ bao thuốc lá được chuyền sang, trên đó chép bài thơ "Mối tình đẹp". Ông Tư vô cùng xúc động bởi một người chưa từng gặp lại hiểu rõ câu chuyện tình sâu nặng của mình đến thế.
Ông Lê Hồng Tư và bà Nguyễn Thị Châu trong ngày cưới
Sau này ông mới biết, năm 1964, sau khi bà Nguyễn Thị Châu thoát khỏi nhà tù địch và vào chiến khu hoạt động, bà đã tâm sự với ông Hai Tân (khi đó công tác tại Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam) về nỗi nhớ thương dành cho người tử tù Lê Hồng Tư. Nhờ những thông tin ấm áp và bài thơ chuyền qua vách đá Côn Đảo của chú Hai Tân, ông Tư đã có thêm sức mạnh phi thường để vượt qua ngục tù tàn bạo, chờ ngày trở về khi đất nước hoàn toàn giải phóng. Đám cưới của hai người được tổ chức vào ngày 17/8/1975. Ngay trong ngày vui ấy, ông Trần Trọng Tân đã một lần nữa đọc lại bài thơ "Mối tình đẹp", chúc phúc cho đôi vợ chồng có câu chuyện tình kỳ diệu bậc nhất chốn ngục tù Côn Đảo trong niềm xúc động trào dâng của toàn thể quan khách.
Ông Nguyễn Văn Triệu (Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Campuchia TPHCM, nguyên Chuyên gia Đoàn A50): Chú Hai Tân là người dìu dắt tôi vào Đảng
Ông Nguyễn Văn Triệu nhớ lại, năm 1979, ông được cử sang làm nhiệm vụ tại Campuchia thuộc Đoàn chuyên gia TPHCM (A50). Khi đó, với vai trò Bí thư Đoàn Thanh niên, ông nhiều lần tham dự các lớp tập huấn tuyên truyền và được tiếp xúc với ông Trần Trọng Tân - lúc bấy giờ là Bí thư Đảng ủy Đoàn chuyên gia Việt Nam, Trưởng Đoàn chuyên gia Tuyên huấn Việt Nam giúp bạn Campuchia.
Ông Nguyễn Văn Triệu
Qua các buổi làm việc, chú Hai Tân thường xuyên động viên, định hướng cho ông phấn đấu đứng vào hàng ngũ của Đảng. Ông Triệu sau đó được cử tham dự lớp cảm tình Đảng do chính chú Hai trực tiếp giảng dạy. Những kiến thức lý luận vốn khô cứng qua cách truyền đạt rõ ràng, thấu tình đạt lý của chú Hai trở nên vô cùng thuyết phục và dễ thấm đối với lực lượng thanh niên.
Hai năm sau, khi hồ sơ kết nạp của ông Triệu được cấp ủy Đoàn A50 trình lên, chính chú Hai Tân là người ký quyết định kết nạp Đảng cho ông. Cầm trên tay quyết định mang chữ ký của người Thầy kính yêu, ông Triệu không khỏi xúc động và tự hào. Sự dìu dắt tâm huyết của chú Hai Tân chính là ngọn đuốc soi đường để ông kiên định bước tiếp trên con đường Cách mạng mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn.
Nhà báo, nhà văn Lại Văn Long: Đồng chí Trần Trọng Tân - người đóng góp rất lớn cho sự phát triển VHNT những năm đầu Đổi mới
Đồng chí Trần Trọng Tân là Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương những năm đầu Đổi mới. Đây là giai đoạn văn học nghệ thuật (VHNT) bùng nổ, sôi động, với những tác phẩm có giá trị ảnh hưởng đến tận bây giờ. Đồng chí Trần Trọng Tân từng đề xuất "Nhà nước sẽ mua lại các tác phẩm văn học nghệ thuật có chất lượng tốt nhưng chưa thể in, chiếu, trình diễn, phát sóng được... vì những điều kiện khách quan" (đây là đề xuất rất tuyệt vời cho giới sáng tác, tiếc rằng chưa thực hiện được).
Nhà văn, nhà báo Lại Văn Long
Thời đó (1988 - 1990) tôi công tác tại Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Lâm Đồng, nhiều lần được cấp trên cử về TPHCM để ghi âm những bài nói chuyện của các đồng chí lãnh đạo, trong đó có đồng chí Trần Trọng Tân, để về làm tài liệu nghiên cứu học tập cho cán bộ các ban, ngành trong tỉnh và chọn lọc tuyên truyền cho Nhân dân.
Theo tôi, đồng chí Trần Trọng Tân có đóng góp rất lớn cho sự phát triển VHNT những năm đầu đổi mới. Đó cũng là giai đoạn Đông Âu, Liên Xô sụp đổ dây chuyền và Trung Quốc gặp khó khăn với vụ Thiên An Môn. Ở Việt Nam, các thế lực chống phá đang chờ cơ hội để thực hiện "Cách mạng màu". Nhưng nhờ giữ vững "trận địa tư tưởng" nên đất nước ta đã đứng vững trước sự khủng hoảng của khối xã hội chủ nghĩa toàn cầu, và tìm ra được con đường phát triển phù hợp. Nhờ đó mới có được những thành tựu rất lớn để bước vào kỷ nguyên mới như hôm nay.
(CATP) Có những chân dung không cần đến lời khen của người viết, bởi đã được khắc họa trọn vẹn qua ký ức của những người từng sát cánh công tác. Một nhà lãnh đạo công tác tư tưởng xuất sắc được nhớ đến không chỉ bởi vị trí đảm nhiệm, mà bởi tác phong lắng nghe, tinh thần đối thoại, sự nghiêm khắc trước hạn chế, sai sót và niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của dân chủ. Khép lại loạt bài kỷ niệm 100 năm Ngày sinh đồng chí Trần Trọng Tân, những lời tri ân ấy cũng chính là bản tổng kết sâu sắc về nhân cách của một người cộng sản trung kiên.