Ngày 21-7, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật TPHCM, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM tổ chức tọa đàm "Từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người Thành phố Hồ Chí Minh”, nhằm trao đổi, đề xuất các giải pháp phát huy giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng và lan tỏa hệ giá trị con người TPHCM trong giai đoạn mới.
Các đại biểu tham gia trao đổi tại tọa đàm
Tham dự tọa đàm có ông Phạm Quý Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương III, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; ông Dương Anh Đức, trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM; ông Phan Nguyễn Như Khuê, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật TPHCM...
Phát huy giá trị tốt đẹp về thuần phong mỹ tục
Bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM, phát biểu
Phát biểu đề dẫn, bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật TPHCM, cho rằng TPHCM là nơi hội tụ nhiều dòng chảy văn hóa, vì vậy việc giữ gìn thuần phong mỹ tục không chỉ nhằm bảo tồn truyền thống mà còn là nền tảng để hình thành hệ giá trị con người trong giai đoạn mới.
Theo bà Đinh Thị Thanh Thủy, dưới tác động của toàn cầu hóa, công nghệ thông tin và mạng xã hội, một bộ phận người dân, đặc biệt là giới trẻ, đang có biểu hiện lệch chuẩn trong nhận thức và hành vi, làm phai nhạt các giá trị truyền thống. Việc chuyển từ mục tiêu giữ gìn thuần phong mỹ tục sang khẳng định hệ giá trị con người TPHCM mang ý nghĩa chiến lược. Theo bà Thuỷ, hệ giá trị ấy cần hội tụ những phẩm chất như yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, năng động, sáng tạo và trách nhiệm; qua đó xây dựng hình ảnh con người thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Trao đổi tại tọa đàm, bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TPHCM, cho rằng hệ giá trị con người chính là "sức mạnh mềm" quyết định sự phát triển bền vững của thành phố. Người Sài Gòn - TPHCM từ lâu đã được nhận diện với những phẩm chất nổi bật như cởi mở, bao dung, nghĩa tình; tiên phong, năng động, sáng tạo; kiên cường và giàu tinh thần đấu tranh. Đó là những giá trị cần tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong bối cảnh thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới.
Bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TPHCM, phát biểu
Tuy nhiên, thành phố vẫn còn tồn tại những hành vi chưa phù hợp ở một bộ phận người dân như" xả rác bừa bãi, lãng phí, trễ hẹn, thiếu ý thức tuân thủ pháp luật, nói tục, gây ồn ào nơi công cộng. Để khắc phục, bà Phạm Phương Thảo đề xuất thành phố cần xây dựng hệ giá trị con người thành phố dựa trên nét đẹp của người TPHCM, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình Việt Nam và chuẩn mực con người Việt Nam.
Thành phố cần thiết ban hành những quy tắc ứng xử hay những điều cần “xây”, cần “chống” để tuyên truyền rộng rãi trong các tầng lớp nhân dân. Chú trọng xây dựng văn hóa ứng xử lành mạnh trong xã hội, phát huy giá trị tốt đẹp về thuần phong mỹ tục, khẳng định hệ giá trị con người TPHCM, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, khắc phục nhanh những mặt hạn chế, chưa phù hợp.
Thành phố tập trung xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Ưu tiên xây dựng văn hóa trong chính trị, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có đạo đức phẩm chất, ý thức thượng tôn pháp luật và phục vụ nhân dân, xây dựng văn hóa trong cộng đồng, khu phố, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi gia đình, làm cho văn hóa trở thành nhân tố bồi đắp giá trị chân - thiện - mỹ. Quan tâm xây dựng môi trường văn hóa số phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số, xã hội số, công dân số.
Phải bắt đầu từ những gia đình biết yêu thương và trọng đạo đức
Thạc sĩ, NSƯT Ngô Phạm Hạnh Thúy cho rằng xây dựng con người phải được đặt ở vị trí trung tâm trong mọi chiến lược phát triển. Sự giáo dục từ gia đình ngay từ những năm đầu đời sẽ trở thành nền tảng hình thành nhân cách, bản sắc hành vi của mỗi cá nhân. Để hiện thực hóa những giá trị đó, nhà trường phải được xem là nơi hiệu quả nhất để bắt đầu xây dựng những viên gạch đầu tiên của hệ giá trị đạo đức.
NSƯT Ngô Phạm Hạnh Thúy phát biểu
Bà Hạnh Thúy nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của gia đình, cha mẹ phải là tấm gương sáng và trách nhiệm với con cái. Muốn xây dựng con người thành phố văn minh, nghĩa tình thì phải bắt đầu từ những gia đình biết yêu thương và trọng đạo đức. Văn hóa cần được đưa đến gần giới trẻ bằng những phương thức sáng tạo thông qua điện ảnh, âm nhạc, sân khấu và các sản phẩm văn hóa đương đại. Di sản và lịch sử chỉ thực sự sống khi được thế hệ trẻ tiếp nhận bằng cảm xúc và trải nghiệm. Bà Hạnh Thúy đề xuất cần xây dựng bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng nhằm định hướng sự văn minh, nâng cao trách nhiệm trong phát ngôn và chia sẻ thông tin, đồng thời giữ gìn sự trong sáng của ngôn ngữ như một phần quan trọng trong việc gìn giữ bản sắc con người TPHCM.
Bà Đoàn Thị Thu Trang- Đảng ủy xã An Nhơn Tây, đề xuất cần đưa nội dung văn hóa gia đình và hệ giá trị con người TPHCM vào chương trình giáo dục phổ thông một cách sinh động, thiết thực, hiệu quả. Đồng thời tổ chức các lớp học kỹ năng làm cha mẹ trong thời đại số. Thành phố cần có các chính sách an sinh xã hội đặc thù cho gia đình (như tăng thời gian nghỉ phép gia đình, hỗ trợ nhà ở cho các gia đình đa thế hệ). Nâng cao chất lượng hoạt động của các Nhà Văn hóa, Trung tâm học tập cộng đồng. Biến nơi đây thành không gian sinh hoạt chung cho các gia đình thay vì chỉ là nơi hội họp hành chính.
Nhiều ý kiến tại tọa đàm đề nghị, xây dựng hệ giá trị con người TPHCM phải được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển Thành phố. TS Bùi Trần Quỳnh Ngọc, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM, cho rằng hệ giá trị cần được cụ thể hóa thành những chuẩn mực rõ ràng, gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực, giáo dục và đào tạo, đồng thời xây dựng môi trường giáo dục thống nhất giữa gia đình, nhà trường, xã hội và không gian số. Trong đó, thanh niên không chỉ là đối tượng được giáo dục mà còn phải trở thành chủ thể lan tỏa hệ giá trị con người thành phố.
Kết hợp hài hòa giữa bảo tồn truyền thống và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại
Phát biểu tổng luận tọa đàm, ông Lê Văn Minh, Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM, cho biết các ý kiến tham luận cơ bản đánh giá những kết quả đạt được cũng như chỉ ra các hạn chế, khó khăn trong quá trình giữ gìn thuần phong mỹ tục và xây dựng hệ giá trị con người TPHCM thời gian qua. Đồng thời các đại biểu đưa ra nhiều đề xuất, hiến kế tâm huyết và khả thi nhằm góp phần thực hiện hiệu quả công tác xây dựng đô thị văn minh, hiện đại, là trung tâm văn hóa, đổi mới sáng tạo, năng động và hội nhập.
Ông Lê Văn Minh nhấn mạnh các ý kiến đều thống nhất rằng thuần phong mỹ tục là nền tảng cốt lõi tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc, là giá trị bền vững cần được gìn giữ trong mọi giai đoạn phát triển. Trong bối cảnh TPHCM là đô thị đặc biệt, ngày càng hội nhập quốc tế sâu rộng, việc bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống càng có ý nghĩa quan trọng. Những giá trị cốt lõi của con người TPHCM cần hướng tới, gồm: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình; trung thực, trách nhiệm, kỷ cương; năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm; hội nhập, văn minh, hiện đại. Đây là sự kết tinh giữa truyền thống văn hóa dân tộc và tinh thần tiên phong của một đô thị đặc biệt.
Ông Lê Văn Minh, Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM, phát biểu
Theo ông Lê Văn Minh, việc giữ gìn thuần phong mỹ tục không đồng nghĩa với bảo thủ mà là quá trình chọn lọc, kế thừa và phát triển. Trên nền tảng đó, việc xây dựng hệ giá trị con người TPHCM trong giai đoạn mới là yêu cầu tất yếu để đáp ứng mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.
Để tiếp tục phát huy các giá trị truyền thống và khẳng định hệ giá trị con người TPHCM, ông Lê Văn Minh nhấn mạnh 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn truyền thống và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, phát huy giá trị di sản trong đời sống hiện đại, tiếp nhận có chọn lọc các giá trị tiến bộ của thế giới, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa và quảng bá hình ảnh Thành phố.
Ông Lê Văn Minh khẳng định, từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người TPHCM là quá trình kế thừa và phát triển liên tục, đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó mỗi người dân là chủ thể thực hiện và lan tỏa các giá trị tốt đẹp.