Người trẻ thành thạo công nghệ vẫn có thể mắc bẫy lừa đảo
Trên đây là thông điệp được Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an), nhấn mạnh tại Workshop "CyberGuard - Lá chắn trực tuyến sinh viên 2026", diễn ra ngày 31/10 tại Khu du lịch văn hóa Suối Tiên, TPHCM. Chương trình do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phối hợp với Google Việt Nam tổ chức trong khuôn khổ Ngày hội Sinh viên An ninh mạng 2026.
Phát biểu khai mạc chương trình, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân cho rằng, trong bối cảnh các hoạt động học tập, làm việc và giao tiếp ngày càng gắn liền với môi trường số, nguy cơ mất an toàn thông tin, đánh cắp dữ liệu cá nhân và lừa đảo trực tuyến luôn hiện hữu. Do đó, bên cạnh các giải pháp công nghệ và biện pháp quản lý, nhận thức và kỹ năng của người sử dụng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Chỉ một quyết định thiếu thận trọng cũng có thể khiến tài khoản bị xâm nhập, dữ liệu cá nhân bị đánh cắp hoặc vô tình trở thành điểm khởi đầu của một vụ lừa đảo trực tuyến.
Dẫn số liệu từ Bộ Công an, Đại tá Nguyễn Hồng Quân cho biết, trong 11 tháng năm 2025, thiệt hại do tội phạm lừa đảo trực tuyến ước tính khoảng 6.000 tỷ đồng. Giai đoạn 2020 - 2025, Việt Nam ghi nhận 24.295 vụ lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, theo cảnh báo của Bộ Công an ngày 26/11/2025, trong thủ đoạn tống tiền trực tuyến dưới hình thức "bắt cóc online", nhóm nạn nhân phổ biến nhất thuộc độ tuổi từ 17 đến 20. Đây cũng chính là độ tuổi của nhiều sinh viên đang học tập tại các trường đại học, cao đẳng.
Theo Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, sinh viên là lực lượng trẻ, có khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ, năng động và sáng tạo. Tuy nhiên, việc sử dụng thành thạo các nền tảng số không đồng nghĩa với khả năng nhận diện đầy đủ những nguy cơ trên không gian mạng. Trong quá trình học tập, tìm kiếm việc làm, tham gia các hoạt động xã hội hay tương tác trực tuyến, sinh viên hoàn toàn có thể trở thành mục tiêu của tội phạm mạng nếu thiếu kiến thức và kỹ năng phòng ngừa.

Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng - Bộ Công an, phát biểu
Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra yêu cầu mới đối với năng lực tự bảo vệ của mỗi người dùng. Theo đó, AI có thể hỗ trợ đưa ra những gợi ý, phương án và giải pháp, nhưng quyết định cuối cùng, cũng như trách nhiệm pháp lý và đạo đức đối với những quyết định đó, vẫn thuộc về con người. Vì vậy, người trẻ cần làm chủ công nghệ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các công cụ số. "AI có thể mô phỏng trí tuệ của con người, nhưng không thể thay thế lương tri của con người", Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.
Một trong những điểm nhấn của Workshop CyberGuard 2026 là khuyến khích sinh viên chuyển từ tâm thế phòng vệ thụ động sang chủ động nhận diện, ngăn ngừa và lan tỏa kỹ năng phòng, chống lừa đảo trong cộng đồng. Tại chương trình, các hoạt động được xây dựng theo hướng tăng cường trải nghiệm và tương tác, giúp sinh viên tiếp cận những tình huống thực tế thường gặp trên không gian mạng.
Trong đó, chuyên đề "Từ bẫy trực tuyến đến AI Scam: Nhận diện và tự bảo vệ trong không gian số" tập trung vào các nguy cơ lừa đảo trong thời đại AI; chuyên đề "Nâng cấp hệ miễn dịch số của sinh viên trên không gian mạng" hướng tới trang bị năng lực nhận diện và ứng phó với các rủi ro trực tuyến. Bên cạnh các nội dung chia sẻ của chuyên gia, hoạt động "Bắt bài bẫy số" và cuộc thi tương tác Cyber Quick Quiz, Cyber Detective tạo cơ hội để sinh viên vận dụng kiến thức, xử lý những tình huống liên quan đến lừa đảo trên không gian mạng.
Mỗi sinh viên là một "lá chắn số" trên không gian mạng
Theo Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, một "lá chắn số" vững chắc không chỉ được tạo nên bởi những hệ thống kỹ thuật hiện đại, mà còn hình thành từ kiến thức, kỹ năng và hành động đúng đắn của mỗi người. Khi một sinh viên biết nhận diện nguy cơ, chủ động bảo vệ tài khoản cá nhân và kịp thời cảnh báo bạn bè trước một thủ đoạn lừa đảo, "lá chắn số" ấy đã bắt đầu phát huy tác dụng. Khi những hành động tích cực được chia sẻ và nhân rộng, sức mạnh bảo vệ sẽ không còn giới hạn ở từng cá nhân mà được lan tỏa đến gia đình và cộng đồng.

Quang cảnh Ngày hội Sinh viên An ninh mạng 2026
Từ đó, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân đề nghị sinh viên thực hiện tốt hai nhiệm vụ: chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng để bảo vệ bản thân trên không gian mạng; đồng thời tích cực chia sẻ những kiến thức, kỹ năng đó để bảo vệ người thân, bạn bè và những người xung quanh. "Mỗi sinh viên được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng sẽ là một lá chắn số. Mỗi hành động đúng đắn được chia sẻ và lan tỏa sẽ làm cho lá chắn ấy ngày càng bền vững. Và khi hàng chục nghìn sinh viên cùng chung tay, chúng ta sẽ tạo nên sức mạnh to lớn để bảo vệ cộng đồng trên không gian mạng", Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.
Cùng chung quan điểm, bà Nguyễn Liên - Giám đốc Quan hệ Chính phủ và Chính sách công, Google Việt Nam cho rằng, bảo đảm an toàn trên không gian mạng không thể là nhiệm vụ của riêng một cá nhân, doanh nghiệp hay tổ chức. Mặc dù các nền tảng công nghệ, nhà mạng, ngân hàng và cơ quan chức năng đã triển khai nhiều biện pháp phòng ngừa, các hành vi lừa đảo vẫn diễn biến phức tạp. Vì vậy, chính người dùng phải đóng vai trò chủ động trong việc nhận biết và phòng tránh rủi ro.
Đại diện Google chia sẻ, doanh nghiệp đang áp dụng nguyên tắc "An toàn ngay từ khâu thiết kế" (Safety by Design), tích hợp các biện pháp bảo vệ trong những sản phẩm phổ biến như Gmail, Google Search và Google Play nhằm hỗ trợ phát hiện thông tin rác, ứng dụng có hại và phần mềm độc hại. Bên cạnh các giải pháp công nghệ, Google cũng phối hợp với các cơ quan Việt Nam triển khai những chương trình nâng cao nhận thức về an toàn trực tuyến. Trong đó, chương trình "An toàn hơn cùng Google và Bộ Công an" đã huy động hơn 100 nhà sáng tạo nội dung tham gia truyền thông, giúp cộng đồng nhận diện các hình thức lừa đảo và tiếp cận công cụ tự bảo vệ.
Bà Nguyễn Liên nhấn mạnh, sinh viên có thể trở thành những "đại sứ" quan trọng trong công tác phòng, chống lừa đảo. Không chỉ bảo vệ bản thân, các bạn trẻ còn có thể hướng dẫn cha mẹ, ông bà, người thân nhận biết những dấu hiệu bất thường, kiểm chứng thông tin và tránh rơi vào bẫy của tội phạm mạng.
Thông điệp từ CyberGuard 2026 không dừng lại ở việc giúp sinh viên tránh trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến, mà còn hướng đến việc hình thành một thế hệ công dân số có kiến thức, trách nhiệm và tinh thần chủ động bảo vệ cộng đồng. Bởi khi mỗi sinh viên trở thành một "lá chắn số", biết tự bảo vệ, sẵn sàng cảnh báo và giúp đỡ người khác, những lá chắn riêng lẻ sẽ từng bước kết nối thành một mạng lưới phòng vệ rộng khắp, góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh và đáng tin cậy hơn.