Đối với ĐBSCL, đầu tư công không chỉ là nguồn lực phát triển hạ tầng mà còn là "vốn mồi" kích hoạt các nguồn lực xã hội. Khi dòng vốn ngân sách được giải ngân đúng tiến độ, hàng loạt lĩnh vực như xây dựng, sản xuất vật liệu, vận tải và dịch vụ có thêm điều kiện phát triển; đồng thời tạo niềm tin để doanh nghiệp mở rộng đầu tư. Quan trọng hơn, hệ thống kết cấu hạ tầng được hoàn thiện sẽ góp phần giảm chi phí logistics, tăng khả năng kết nối vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản và tạo dư địa tăng trưởng cho toàn vùng.
Thước đo năng lực điều hành
Ý nghĩa đó càng trở nên cấp thiết khi ĐBSCL đang đối mặt đồng thời với yêu cầu phát triển nhanh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Những tuyến giao thông huyết mạch, công trình thủy lợi, hạ tầng đô thị hay các dự án ứng phó sạt lở, xâm nhập mặn không chỉ giải quyết những hạn chế kéo dài nhiều năm mà còn mở ra không gian phát triển mới. Vì vậy, giải ngân vốn đầu tư công không còn đơn thuần là thực hiện kế hoạch tài chính mà đã trở thành thước đo năng lực điều hành và khả năng chuyển hóa nguồn lực thành động lực tăng trưởng.
Áp lực ấy đang thể hiện rõ tại TP.Cần Thơ, trung tâm động lực của vùng ĐBSCL. Năm 2026, thành phố được Thủ tướng Chính phủ giao hơn 19.616 tỷ đồng vốn đầu tư công. Tuy nhiên, đến giữa tháng 7 mới giải ngân hơn 4.223 tỷ đồng, đạt 21,53% kế hoạch. Để hoàn thành mục tiêu giải ngân 75% vào cuối quý III theo kịch bản tăng trưởng kinh tế, Cần Thơ phải giải ngân thêm khoảng 10.489 tỷ đồng trong hơn 2 tháng còn lại, bình quân trên 3.000 tỷ đồng mỗi tháng. Khối lượng công việc rất lớn này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.
Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng (đoạn qua tỉnh An Giang)
Không chấp nhận chậm tiến độ, Chủ tịch UBND TP Trương Cảnh Tuyên đã phát động đợt thi đua cao điểm "90 ngày đêm hoàn thành mục tiêu giải ngân đến hết quý III/2026 đạt 75% kế hoạch", yêu cầu phân công lãnh đạo trực tiếp phụ trách từng dự án, tập trung tháo gỡ vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công theo phương châm "3 ca, 4 kíp"; đồng thời rà soát, điều chuyển vốn sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn. Những giải pháp quyết liệt này cho thấy Cần Thơ xem giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là nhiệm vụ tài chính mà là một trong những động lực trực tiếp để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng.
Nếu Cần Thơ đang bước vào cuộc chạy nước rút thì tại An Giang, việc đưa dòng vốn đầu tư công nhanh chóng đi vào thực tiễn cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Năm 2026, tỉnh được giao kế hoạch vốn hơn 28.682 tỷ đồng; đến cuối tháng 6 đã giải ngân hơn 8.635 tỷ đồng, đạt 32,54% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trên cơ sở đó, tỉnh đồng loạt triển khai nhiều giải pháp như thành lập các đoàn kiểm tra tiến độ, thực hiện chế độ báo cáo giải ngân hằng ngày, kịp thời điều chuyển vốn từ dự án chậm sang dự án có khả năng giải ngân cao; tập trung tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu xây dựng.
Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng nhấn mạnh, giải ngân vốn đầu tư công không chỉ nhằm hoàn thành kế hoạch được giao mà phải góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Vì vậy, các sở, ngành, địa phương phải xem đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện, bảo đảm các công trình sớm hoàn thành và phát huy hiệu quả.
Từ Cần Thơ đến An Giang có thể thấy, giải ngân vốn đầu tư công đang được nhìn nhận như một cuộc đua về năng lực điều hành và tổ chức thực hiện. Khi dòng vốn được khơi thông, những công trình hạ tầng sẽ sớm hình thành, tạo nền tảng để mở rộng không gian phát triển cho toàn vùng ĐBSCL. Trong đó, An Giang đang có nhiều mô hình triển khai hiệu quả ở cơ sở, tiêu biểu là phường Long Phú và xã Vĩnh Xương, nơi từng đồng vốn đầu tư công đang từng bước chuyển hóa thành những công trình phục vụ phát triển kinh tế, xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Dự án nâng cấp giao thông nội đồng ở xã Châu Phong, tỉnh An Giang
Công trình mở lối phát triển
Nếu những con số giải ngân phản ánh quyết tâm điều hành của chính quyền các cấp thì những công trình đang dần hình thành ở cơ sở mới là minh chứng rõ nhất cho hiệu quả của dòng vốn đầu tư công. Tại An Giang, từ các tuyến đường đô thị ở phường Long Phú đến hệ thống hạ tầng khu vực biên giới của xã Vĩnh Xương, mỗi công trình đều góp phần chuyển hóa nguồn lực đầu tư thành động lực phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân và tạo nền tảng phát triển lâu dài.
Là một trong những địa phương có tiến độ giải ngân tích cực của tỉnh, phường Long Phú được giao hơn 18,1 tỷ đồng để triển khai 11 dự án, tập trung vào giao thông, giáo dục và quản lý nhà nước. Đến ngày 27/7/2026, địa phương đã giải ngân 8,824 tỷ đồng, đạt 48,69% kế hoạch vốn năm. Toàn bộ các dự án đều được triển khai đồng bộ, nhiều công trình đạt tiến độ thi công cao.
Điều đáng ghi nhận là nguồn vốn được tập trung cho những công trình có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa. Nhiều tuyến đường trung tâm đã hoàn thành hoặc cơ bản hoàn thành, góp phần chỉnh trang diện mạo đô thị, tăng khả năng kết nối giữa các khu dân cư và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, dịch vụ. Cùng với đó, các trường học trên địa bàn cũng được cải tạo, nâng cấp, từng bước nâng cao chất lượng cơ sở vật chất phục vụ dạy và học.
Công trình sửa chữa, nâng cấp Trường THCS Vĩnh Hòa (xã Vĩnh Xương, tỉnh An Giang) đang tăng tốc thi công để kịp đưa vào sử dụng trong năm học mới
Bà Phạm Hồng Liễu (Phó Chủ tịch UBND phường Long Phú) cho biết, ngay sau khi được giao kế hoạch vốn, địa phương đã hoàn tất các thủ tục đầu tư, giao mốc toàn bộ 11 dự án và thường xuyên đôn đốc các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ. Phường phấn đấu đến cuối quý III/2026 giải ngân khoảng 70% kế hoạch vốn và hoàn thành 100% trong năm 2026. Dù còn khó khăn về giá và nguồn cung vật liệu xây dựng, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị thi công để bảo đảm tiến độ, sớm đưa các công trình vào phục vụ người dân.
Nếu Long Phú cho thấy đầu tư công đang tạo động lực phát triển đô thị thì tại xã Vĩnh Xương, các công trình hạ tầng lại mở ra dư địa phát triển kinh tế biên giới. Là địa bàn giáp biên có vị trí chiến lược, Vĩnh Xương không chỉ cần hạ tầng phục vụ dân sinh mà còn cần hệ thống giao thông đủ năng lực kết nối vùng sản xuất với khu vực cửa khẩu, thúc đẩy thương mại biên mậu và đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Năm 2026, xã được bố trí hơn 18,132 tỷ đồng để triển khai 9 dự án về giao thông, giáo dục, y tế và hạ tầng công cộng. Đến ngày 28/7/2026, địa phương đã giải ngân 9,523 tỷ đồng, đạt 52,52% kế hoạch vốn.
Các dự án như tuyến đường ấp Vĩnh Bường, lộ Bờ Bắc Kênh Huyện, lộ Bờ Bắc Kênh Cùn, lát gạch vỉa hè khu vực trung tâm xã cùng các công trình trường học và trạm y tế không chỉ từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, phát triển thương mại cửa khẩu, dịch vụ và du lịch. Đồng thời, việc đầu tư đồng bộ hạ tầng cũng góp phần chỉnh trang trung tâm xã, nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn và tăng cường thế trận quốc phòng, an ninh trên tuyến biên giới.
Theo ông Nguyễn Đắc Phạm Thanh (Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Xương), địa phương đã thành lập các tổ công tác thường xuyên kiểm tra tiến độ, chủ động tháo gỡ khó khăn, đôn đốc các chủ đầu tư hoàn tất thủ tục thanh toán, phấn đấu đến cuối tháng 9/2026 giải ngân từ 65 đến 70% kế hoạch vốn được giao. Theo ông Thanh, mục tiêu của địa phương không chỉ là hoàn thành kế hoạch giải ngân mà còn tạo nền tảng phát triển kinh tế cửa khẩu, nâng cao chất lượng hạ tầng và đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Từ những công trình đang được triển khai ở Cần Thơ, An Giang và nhiều địa phương khác có thể thấy, mỗi đồng vốn đầu tư công được giải ngân đúng tiến độ không chỉ tạo thêm một tuyến đường hay một công trình dân sinh mà còn mở rộng không gian phát triển của cả ĐBSCL. Khi dòng vốn được khơi thông, tăng trưởng kinh tế có thêm động lực, liên kết vùng tiếp tục được tăng cường và hệ thống kết cấu hạ tầng ngày càng hoàn thiện. Đặc biệt, tại những địa bàn chiến lược như vùng đầu nguồn và khu vực biên giới, đầu tư công còn góp phần củng cố thế trận quốc phòng toàn dân, giữ vững an ninh, trật tự và tạo nền tảng để ĐBSCL phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
(Còn tiếp...)