Tập trung hỗ trợ doanh nghiệp
Trong 6 tháng đầu năm 2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh Vĩnh Long tạo ra hơn 33.000 tỷ đồng giá trị tăng thêm, tăng 3,4% so với cùng kỳ. Diện tích tham gia "Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp" đạt hơn 8.200ha. Kim ngạch xuất khẩu nông, thủy sản đạt gần 234 triệu USD, tăng 16,18%; tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 1,92 tỷ USD, tăng 6,35%.
Hiện nông sản Vĩnh Long đã có mặt tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, tăng trưởng chưa đồng nghĩa với năng lực cạnh tranh bền vững khi giá trị gia tăng còn thấp, liên kết vùng nguyên liệu chưa chặt chẽ, năng lực bảo quản, chế biến sâu và logistics chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi phần lớn rủi ro vẫn tập trung vào người nông dân và doanh nghiệp nhỏ.
Bà Nguyễn Thị Hồng Thu - TGĐ Công ty cổ phần Tập đoàn XNK trái cây Chánh Thu Bến Tre
Theo nhận định của Sở Công thương, nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế địa phương. Những năm qua, tỉnh tập trung tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển kinh tế xanh, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung gắn với công nghiệp chế biến và xuất khẩu. Đến nay, Vĩnh Long đã hình thành nhiều vùng sản xuất tập trung đối với lúa chất lượng cao, cây ăn trái đặc sản, dừa hữu cơ và thủy sản; mở rộng các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ; đẩy mạnh áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và tăng cường truy xuất nguồn gốc.
Song song với phát triển vùng nguyên liệu, công nghiệp chế biến nông sản tiếp tục được mở rộng. Hiện toàn tỉnh có khoảng 450 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và chế biến nông sản; ngành chế biến chiếm khoảng 20-25% giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh; tỷ lệ cơ giới hóa trong bảo quản và chế biến đạt khoảng 70-80%, góp phần giảm tổn thất sau thu hoạch và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.
Đại diện UBND tỉnh Vĩnh Long cho biết, cùng với những kết quả đạt được, hoạt động sản xuất và xuất khẩu nông sản của địa phương vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Phần lớn doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chế biến, xuất khẩu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, năng lực tài chính còn hạn chế, khó tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn để đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển chế biến sâu và mở rộng thị trường.
Bên cạnh đó, việc triển khai một số cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp còn gặp vướng mắc về nguồn lực thực hiện; chi phí logistics, kho lạnh và bảo quản sau thu hoạch vẫn ở mức cao. Trong khi đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng áp dụng nhiều tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn khiến doanh nghiệp phải đầu tư lớn để đáp ứng yêu cầu nhưng chưa có nhiều cơ chế hỗ trợ phù hợp.
Theo Giám đốc Sở Công thương tỉnh Vĩnh Long, các tiêu chuẩn xanh của thị trường nhập khẩu cũng tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp. Việc xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, đạt chứng nhận bền vững, kiểm kê phát thải, chuyển đổi năng lượng hay xử lý phụ phẩm đều cần nguồn vốn lớn. Nếu thiếu tín dụng xanh, bảo lãnh tín dụng và cơ chế chia sẻ rủi ro, các yêu cầu này sẽ trở thành rào cản đối với doanh nghiệp nhỏ. Ngoài ra, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn vẫn còn khá lớn khi một số cơ chế khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp chưa có nguồn lực ổn định, thủ tục còn phức tạp.
Xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững
Theo ông Trần Trí Quang (Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long), kinh tế của tỉnh đang phục hồi rõ nét qua từng quý và tăng tốc trong quý II/2026. Đặc biệt, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,4%, tiếp tục giữ vai trò bệ đỡ của nền kinh tế tỉnh. Cũng theo ông Quang, Vĩnh Long đang mở rộng các vùng sản xuất tập trung, chuỗi liên kết và mô hình nông nghiệp công nghệ cao, hướng đến nền nông nghiệp hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ông Nguyễn Trúc Sơn - Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long
Để thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu nông sản cho tỉnh Vĩnh Long, ông Châu Văn Hòa (Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long) nhấn mạnh: "UBND tỉnh vừa chủ trì cuộc họp nghe báo cáo công tác chuẩn bị đối thoại giữa lãnh đạo tỉnh với các hợp tác xã; kết quả cấp, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, cơ sở kiểm nghiệm nông sản phục vụ xuất khẩu; tiến độ giải ngân nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia và phương án lắp đặt, khai thác, quản lý, vận hành hệ thống camera AI trên địa bàn tỉnh".
Công an tỉnh Vĩnh Long cho biết, để đáp ứng tiêu chí an ninh trật tự trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, tỉnh đề xuất triển khai hệ thống camera AI theo hình thức thuê dịch vụ, bảo đảm vận hành, bảo trì, nâng cấp thường xuyên và kết nối với hệ thống IOC của tỉnh, Trung tâm thông tin chỉ huy Công an tỉnh. Trước mắt, hệ thống được đề xuất lắp đặt tại 7 xã xây dựng nông thôn mới năm 2026, do Công an các xã quản lý, vận hành, khai thác. Sau đó sẽ nghiên cứu mở rộng theo lộ trình.
Đối với công tác quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, ông Hòa đề nghị các đơn vị liên quan thực hiện nghiêm quy trình cấp, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; tăng cường quản lý, giám sát, xử lý nghiêm các trường hợp có dấu hiệu vi phạm, trục lợi. Đặc biệt, yêu cầu các đơn vị quan tâm phối hợp, hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thực hiện mã số phục vụ xuất khẩu; rà soát cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, trang thiết bị, máy móc để xây dựng cơ sở kiểm nghiệm, đáp ứng yêu cầu phục vụ sản xuất và xuất khẩu nông sản.
Ông Nguyễn Trúc Sơn (Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long) khẳng định, địa phương đang tập trung lãnh đạo, điều phối và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026, đặc biệt là 6 tháng cuối năm, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Đây vừa là nhiệm vụ chính trị, vừa là động lực để đưa tỉnh Vĩnh Long trở thành một trong những địa phương phát triển của khu vực ĐBSCL.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo UBND tỉnh Vĩnh Long, năng lực cạnh tranh và nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp còn hạn chế. Vì vậy, thời gian qua tỉnh đã tận dụng các nguồn lực từ Trung ương, địa phương và nguồn lực xã hội gồm tín dụng, các chương trình, dự án phát triển và đầu tư của doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển doanh nghiệp nông nghiệp.
Đáng chú ý, tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với nhiều bộ, ngành Trung ương. Trong đó, Bộ Tài chính luôn đồng hành cùng tỉnh Vĩnh Long, không chỉ trong hoạch định chính sách mà còn phân bổ nhiều nguồn lực hỗ trợ địa phương phát triển. Bộ Công thương hỗ trợ xúc tiến thương mại, đưa các mặt hàng nông sản thế mạnh như dừa, thủy sản, trái cây ra thị trường khu vực và thế giới.
Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai nhiều chương trình, dự án về nâng cao chất lượng giống, phát triển lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Vĩnh Long cũng là một trong những địa phương tham gia Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL. Theo ông Sơn, các chương trình, dự án này đã góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp tục phát triển.
Đồng bộ chính sách để mở rộng thị trường
Nhận diện rõ những khó khăn, đại diện Sở Công thương tỉnh Vĩnh Long kiến nghị Trung ương sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính nhằm tạo động lực mới cho xuất khẩu nông sản theo hướng bền vững. Theo đó, tỉnh Vĩnh Long đề nghị sớm ban hành nghị định thay thế Nghị định số 57/2018/NĐ-CP theo hướng số hóa, đơn giản hóa thủ tục, thực hiện theo cơ chế "một đầu mối", đồng thời bố trí nguồn ngân sách Trung ương ổn định theo kế hoạch trung hạn để địa phương chủ động triển khai các dự án hiệu quả.
Đồng thời, đề xuất ưu tiên vốn đầu tư công giai đoạn 2026-2030 và đẩy mạnh hợp tác công - tư (PPP) để phát triển hạ tầng logistics nông sản như: kho lạnh, trung tâm kiểm định, đóng gói, cảng và kết nối Khu kinh tế Định An. Theo ông Tuấn, ngân sách nhà nước cần đóng vai trò "vốn mồi" nhằm thu hút nguồn lực xã hội đầu tư vào các dự án có sức lan tỏa.
Đáng chú ý, tỉnh Vĩnh Long đề xuất thí điểm "Hệ sinh thái tài chính cho xuất khẩu nông sản bền vững Vĩnh Long giai đoạn 2026-2030", với ngân sách nhà nước làm "vốn mồi", ngân hàng cung cấp tín dụng, quỹ bảo lãnh và bảo hiểm cùng chia sẻ rủi ro, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường, hợp tác xã tổ chức sản xuất và nông dân cung cấp vùng nguyên liệu đạt chuẩn. Trước mắt, mô hình sẽ tập trung vào 3 chuỗi ngành hàng chủ lực gồm dừa gắn với kinh tế tuần hoàn, lúa gạo chất lượng cao phát thải thấp và thủy sản công nghệ cao kết hợp cây ăn trái.
Hội nghị "Vĩnh Long - Chính sách tài chính thúc đẩy xuất khẩu nông sản bền vững" không chỉ là diễn đàn đối thoại giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, mà còn góp phần lan tỏa thông điệp về vai trò của chính sách tài chính trong việc khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và phát triển nông nghiệp theo hướng giá trị gia tăng cao. Qua đó, đóng góp vào mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, thích ứng với xu thế hội nhập và phát triển bền vững của đất nước.