Theo UNODC, ranh giới địa lý truyền thống giữa các thị trường ma túy khu vực đang dần mất. Giá bán lẻ ma túy cao ngất tại Úc là động lực đủ mạnh để cả hai nguồn cung này cùng đổ vào, từ đó hình thành con đường vận chuyển kết hợp cả đường biển và hàng không với căn cứ chính là "Tam giác vàng trên biển" Sulu-Celebes.
350 tấn ma túy đá bị tịch thu
Một sáng cuối tháng 5/2026, tại sân bay Wellington, hai phụ nữ trẻ người New Zealand vừa đáp chuyến bay từ Malaysia bị giữ lại để kiểm tra hành lý. Trong hai vali của họ, nhân viên hải quan tìm thấy những gói giống hệt nhau. Nhìn bề ngoài, đó là 18 gói trà có nhãn hiệu, hút chân không từng gói, bọc trong khăn tắm. Kết quả xét nghiệm ban đầu cho thấy đó là methamphetamine (ma túy đá), tổng cộng 39kg. Bà Brittany Small, phụ trách khu vực sân bay miền Trung và miền Nam của Hải quan New Zealand, nói vụ việc "cho thấy các nhóm tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia đang nhắm vào mọi cửa ngõ nhập cảnh của New Zealand", đồng thời cảnh báo đây là một ví dụ điển hình cho việc "những người New Zealand trẻ tuổi như sinh viên bị dụ dỗ và lợi dụng vào hoạt động phạm tội nguy hiểm bằng lời hứa kiếm tiền nhanh và những chuyến du lịch nước ngoài". Những gói trà giả ấy chỉ là một mắt xích nhỏ trong một tuyến vận chuyển ma túy vượt đại dương, nối liền các phòng điều chế ở Tam giác vàng và vùng biển Đông Nam Á với thị trường tiêu thụ ở Úc và New Zealand, nơi giá bán lẻ methamphetamine cao gấp nhiều lần. Trường hợp ở Wellington không phải là cá biệt. Cuối tháng 11/2025, hai công dân New Zealand khác bị bắt tại sân bay Melbourne (Úc) vì vai trò bị cáo buộc trong một vụ nhập lậu 36kg methamphetamine, trị giá 23 triệu USD, đủ để tạo ra 360.000 liều bán lẻ nếu lọt ra thị trường.
Bản đồ các tuyến vận chuyển ma túy của những băng đảng từ Châu Mỹ sang Úc. Ảnh: AFP
Ở quy mô lớn hơn, một chiến dịch phối hợp đa quốc gia giữa Cục Phòng, chống ma túy Singapore (CNB), Cảnh sát Liên bang Úc (AFP), Lực lượng Biên phòng Úc (ABF) và Hải quan New Zealand trong năm 2025 cho thấy cách một đường dây vận hành trên nhiều tuyến cùng lúc. Tháng 4/2025, CNB chặn giữ các kiện hàng quá cảnh qua Singapore, có nguồn gốc từ Mỹ, chứa hơn 10kg methamphetamine trên đường đến New Zealand. Từ đầu mối này, Hải quan New Zealand tiếp tục chặn thêm hai lô hàng trong tháng 4 và tháng 6/2025, tổng cộng 10kg, trị giá khoảng 1,7 triệu USD. Cùng lúc, thông tin tình báo chia sẻ với AFP và ABF giúp giới chức Úc chặn giữ nhiều lô hàng khác trong tháng 5/2025, tổng cộng khoảng 40kg methamphetamine, trị giá 25 triệu USD, tương đương 400.000 liều bán lẻ, được giấu trong đồ nội thất, cà phê pha trộn và các lô hàng mù tạt.
Trước đó, riêng CNB đã thu giữ tổng cộng 49kg methamphetamine trong giai đoạn từ tháng 11/2024 đến tháng 4/2025, tất cả được xác định thuộc cùng một đường dây, với hàng hóa được ngụy trang trong thiết bị điện tử, vận chuyển qua các dịch vụ chuyển phát và văn phòng ảo để che giấu nguồn gốc, nhắm đến nhiều thị trường trải dài từ Trung Đông, Châu Âu, Đông Á cho đến Australia và New Zealand.
Hai luồng ma túy hội tụ về một thị trường
Những vụ việc nói trên không phải là lẻ tẻ mà nằm trong cùng một hệ sinh thái. Giữa tháng 6/2026, UNODC công bố báo cáo chuyên đề riêng về ma túy tổng hợp, xác nhận lượng methamphetamine bị thu giữ tại Đông Á và Đông Nam Á trong năm 2025 đã tăng vọt lên 349 tấn, tăng 48% so với kỷ lục của năm trước và gấp hơn 5 lần so với một thập niên trước. Lượng ketamine bị thu giữ cũng lập kỷ lục mới với 52,5 tấn, tăng 185% so với năm 2024. Bà Delphine Schantz, đại diện khu vực của UNODC, nhận định việc cả methamphetamine lẫn ketamine cùng lập kỷ lục thu giữ trong cùng một năm "là dấu hiệu cho thấy những động lực nền tảng của hoạt động buôn bán ma túy trong khu vực vẫn còn nguyên vẹn". Nhật Bản và Hàn Quốc cũng được ghi nhận có mức tăng đột biến về lượng ketamine bị thu giữ trong năm 2025, một sự thay đổi so với mức thu giữ vốn rất thấp trong nhiều năm trước đó. Đây là dấu hiệu cho thấy vành đai tiêu thụ ma túy tổng hợp có nguồn gốc Đông Nam Á đang lan rộng ra ngoài phạm vi truyền thống của nó.
Cảnh sát chống ma túy Ecuador trong một chiến dịch quốc tế
Chính tại điểm giao nhau giữa nguồn cung khổng lồ này với các thị trường xa xôi như Úc, tam giác biển Sulu-Celebes, nối Indonesia, Malaysia và Philippines đóng vai trò cửa ngõ hàng hải quan trọng. Báo cáo UNODC tháng 7/2026 ghi nhận các nhóm tội phạm xuyên quốc gia được dự báo tiếp tục khai thác không chỉ tuyến nội vùng giữa Tawi - Tawi (Philippines) - Tawau (Malaysia) - Tarakan (Indonesia), mà cả tuyến qua biển Molucca hướng tới Tây Papua và Papua New Guinea để tiếp tục đưa ma túy sang Úc, New Zealand.
Vụ thu giữ ma túy lớn nhất trong lịch sử Indonesia, khoảng 2 tấn methamphetamine đóng gói giả nhãn trà Trung Quốc ngoài khơi Sumatra tháng 5/2025, xảy ra chỉ ít ngày sau khi hải quân nước này thu giữ một tàu khác chở gần 2 tấn methamphetamine và cocaine trị giá 425 triệu USD tại cùng khu vực phía Tây quần đảo, với các thủy thủ đoàn gồm cả công dân Thái Lan và Myanmar bị bắt giữ. Giới chức Indonesia khi đó nhấn mạnh đây là vụ phát hiện ma túy lớn nhất trong lịch sử công tác phòng, chống ma túy của nước này, trong bối cảnh một báo cáo trước đó của UNODC từng ghi nhận kỷ lục 190 tấn methamphetamine bị thu giữ tại Đông Á và Đông Nam Á trong năm 2023, phần lớn qua tuyến vịnh Thái Lan.
Ma túy bị Cảnh sát Philippines bắt giữ ở Sulu. Ảnh: Inquirer
Indonesia vốn có một trong những bộ luật chống ma túy nghiêm khắc nhất thế giới, với khung hình phạt cao nhất là tử hình, nhưng điều đó vẫn không ngăn được dòng chảy ma túy tiếp tục đi qua vùng biển của nước này để hướng ra các thị trường xa hơn.
Điều khiến bức tranh ma túy tại Úc và New Zealand trở nên phức tạp hơn nhiều so với các nước Đông Nam Á lục địa là việc thị trường này đang đồng thời hứng chịu nguồn cung từ hai hướng khác nhau. Theo một báo cáo chung của Ủy ban tình báo tội phạm Úc (ACIC), Cảnh sát Liên bang Úc và Cơ quan phòng, chống ma túy Mỹ (DEA), các băng đảng ma túy Mexico, đặc biệt Sinaloa và CJNG, tiếp tục vận chuyển một lượng lớn methamphetamine có nguồn gốc từ Mỹ Latinh đến Australia, với khoảng 9,4 tấn bị thu giữ chỉ tính đến tháng 5/2023. Điều này cho thấy thị trường Australia ngày càng bị nhắm đến bởi các đường dây buôn ma túy xuyên Thái Bình Dương, song song với nguồn cung từ Đông Nam Á. Báo cáo này cũng ghi nhận New Zealand thường đóng vai trò là điểm trung chuyển cho một phần lượng ma túy cuối cùng sẽ được đưa sang thị trường Úc và ngược lại, cho thấy ranh giới giữa hai thị trường này trên thực tế rất mờ nhạt.
Từ hai chiếc vali chứa 39kg ma túy giấu trong gói trà tại Wellington, đến những container hàng hóa xuyên Thái Bình Dương và xa hơn nữa là những con tàu bị chặn giữa "Tam giác vàng trên biển" Sulu - Celebes, có thể thấy tuyến đường ma túy từ Đông Nam Á sang Úc và New Zealand không vận hành như một đường thẳng đơn giản, mà như một mạng lưới nhiều nhánh, sẵn sàng chuyển từ đường hàng không sang đường biển, từ container hàng hóa sang vali cá nhân, tùy theo tuyến nào đang bị giám sát chặt hơn vào thời điểm đó. Điều này cũng lý giải vì sao chính các cơ quan chức năng của Singapore, Úc và New Zealand phải chia sẻ tình báo xuyên biên giới theo thời gian gần thực để bắt kịp các đường dây đang vận hành đồng thời trên nhiều tuyến, thay vì xử lý từng vụ việc một cách riêng lẻ. Đây là logic phối hợp khu vực mà UNODC kêu gọi trong báo cáo tháng 7/2026: một mạng lưới tội phạm đã "tiến hóa" để hoạt động xuyên suốt nhiều châu lục thì không thể bị ngăn chặn bằng những phản ứng đơn lẻ, biệt lập theo từng quốc gia.
(CATP) Tháng 4/2025, cảnh sát Hồng Kông (Trung Quốc) triển khai một chiến dịch truy quét lừa đảo, tội phạm mạng và "rửa tiền" trên toàn thành phố, bắt giữ 503 người từ 18 đến 80 tuổi, tổng thiệt hại các vụ liên quan gần 200 triệu USD. Trong đợt truy quét ấy, tám người bị bắt vì hành vi mà cảnh sát mô tả là chưa từng thấy ở quy mô này tại Hồng Kông (Trung Quốc): dùng ít nhất 21 chứng minh thư đã khai báo mất để thực hiện 44 hồ sơ mở tài khoản ngân hàng, bằng cách ghép khuôn mặt của kẻ lừa đảo lên ảnh chân dung trên giấy tờ gốc rồi tạo ảnh deepfake để vượt qua bước xác thực sinh trắc học của ngân hàng.