Bài 9: Lê Văn Tám có "sức sống bền bỉ trong lịch sử và trong lòng dân"

Để nhận thức thấu đáo vấn đề này, chúng ta không thể không nhìn thẳng vào sự thật lịch sử. Suốt trong hơn 80 năm, trải qua hai cuộc kháng chiến thần thánh và xây dựng chủ nghĩa xã hội, cũng như sau 50 năm thống nhất đất nước, ai ai cũng ngày càng thấy rõ Lê Văn Tám đã trở thành ngọn lửa thiêng, thành tượng đài bất diệt trong trái tim yêu nước của đồng chí, trong tình cảm Cách mạng của đồng bào.

Trong 9 năm kháng chiến chống Pháp, "cử chỉ phi thường" của Lê Văn Tám được Bác Hồ vinh danh, đã tạo ra xung lực mạnh mẽ về chính trị, tư tưởng và về nhân tố tinh thần, đã làm dấy lên sôi nổi các phong trào thi đua "diệt giặc ngoại xâm" nối tiếp nhau phát triển. Những bài báo, bài thơ, tranh minh họa sách báo, áp phích tuyên truyền cổ động và các lĩnh vực hoạt động âm nhạc, hội họa, sân khấu, ca múa,... sáng tác về đề tài Lê Văn Tám, đã có tác dụng rất quan trọng trong việc giáo dục, cổ vũ tinh thần hy sinh và xả thân chiến đấu "vì nước quên mình".

Trường Lê Văn Tám được xây dựng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ tại tỉnh Sóc Trăng. Trường đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân (Ảnh: VĂN NGỌC)

Một điều rất đáng để cho chúng ta tự hào là trong 20 năm kháng chiến chống Mỹ trên chiến trường miền Nam, đồng chí và đồng bào t

a đã xây dựng được một ngôi trường "giáo dục giải phóng" tại tỉnh Sóc Trăng, mang tên Lê Văn Tám. Ngôi trường này ra đời trong năm 1961 để nuôi dạy con em cán bộ và gia đình Cách mạng. Suốt trong 15 năm tồn tại và hoạt động (1961 - 1975), cả thầy và trò đều ở nhà dân, được bà con nông dân hết lòng đùm bọc, chở che trong mưa bom bão đạn. Trường mở được 45 lớp, từ lớp 1 đến lớp 6 (hệ 10 năm), với 1.500 học sinh. Đã có 11 thầy, cô giáo hy sinh và bị thương trong khi đang thi hành nhiệm vụ. Nhiều cán bộ ưu tú đã xuất thân từ ngôi trường này, trong đó có hai Ủy viên Trung ương Đảng. Trường vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: "Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân".

Vì sao bà con nông dân chí cốt với Cách mạng ở tỉnh Sóc Trăng đã quyết định lấy tên Lê Văn Tám để đặt cho ngôi trường học trên mảnh đất quê hương mình trong những tháng năm vô cùng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Vì sao đồng chí, đồng bào ta chủ trương xây dựng ngôi trường Lê Văn Tám, giữa khi đang phát động cao trào Đồng Khởi, đang xây dựng làng Rừng và tổ chức các "căn cứ lõm" để đánh giặc tới cùng. Rõ ràng, những sự kiện lịch sử trên đây đã chứng minh rằng "ngọn lửa thiêng" Lê Văn Tám không bao giờ tắt trong trái tim yêu nước của quần chúng, trong tình cảm Cách mạng của đồng bào.

Năm tháng đi qua, dẫu rằng Mặt trận Thị Nghè và trận đánh kho dầu Thị Nghè ngày càng lùi sâu vào quá khứ, nhưng dạ sắt gan vàng và lý tưởng cao đẹp "vì nước quên thân" của Lê Văn Tám sẽ sống mãi muôn đời với Nhân dân và hậu thế. Thực tế đã chứng minh rằng từ khi đất nước được thống nhất đến nay, tên trường học, tên đường phố, tên rạp chiếu bóng, công viên, tượng đài Lê Văn Tám vẫn không ngừng được tiếp tục tổ chức và xây dựng ở các địa phương. Một điều thật thú vị là, tại những vùng rừng núi xa xôi, đặc biệt là ở Tây Nguyên, có rất nhiều ngôi trường và con đường được đặt tên Lê Văn Tám. Riêng ở tỉnh Đắk Lắk, hiện nay đã có tới 9 trường THCS và tiểu học mang tên Lê Văn Tám. Tại 3 tỉnh xa xôi nhất của đất nước thuộc vùng Tây Bắc - Bắc Bộ, cũng đã có 5 con đường và ngôi trường Lê Văn Tám.

Đánh trống khai giảng năm học 2026 - 2027 tại Trường tiểu học Lê Văn Tám, mới được thành lập ở tỉnh Tây Ninh, tháng 8/2026

"Em bé tẩm dầu" được đưa vào sách giáo khoa, "Đuốc sống Lê Văn Tám" được tổ chức thành quỹ học bổng... Trường học mang tên Lê Văn Tám vẫn tiếp tục được xây dựng, đường phố Lê Văn Tám vẫn tiếp tục được đặt tên. Chúng ta rất vui mừng khi tiếp nhận được thông tin: Ngày 12/8/2023, UBND thị xã Kiến Tường (tỉnh Long An) đã tổ chức công bố quyết định thành lập Trường THCS Lê Văn Tám trên mảnh đất quê hương mình. Và ngay trong những ngày tháng 8/2026 này, tỉnh Tây Ninh đã chủ trương sáp nhập Trường Tiểu học Bình Phong với Trường Tiểu học Trần Quốc Toản để thành lập Trường Tiểu học mới Lê Văn Tám.

*

* *

Đồng chí Nguyễn Văn Linh - nguyên Tổng Bí thư của Đảng, người làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn lâu đời nhất, đã nói: "Lê Văn Tám là một chiến sĩ biệt động - đặc công. Trong cuộc họp mặt truyền thống kỷ niệm lần thứ 45 ngày thành lập lực lượng Biệt động - Đặc công Khu Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định (06/01/1946 - 06/01/1991), đồng chí Nguyễn Văn Linh đã nói: "Ở nước ta mới có loại binh chủng đặc biệt này. Binh chủng này là các đơn vị xuất phát từ tấm lòng yêu nước nồng nàn, quyết không chịu làm nô lệ, nên đã tìm đủ mọi cách đánh địch, mọi phương pháp đánh địch.

Đánh bằng đặc công, biệt động là một phương pháp, một chiến thuật trong chiến lược chiến tranh nhân dân Việt Nam của chúng ta. Ngày nay nó đã được các nước, các dân tộc ngưỡng mộ và cử người sang học. Đặc biệt lắm! Thật là "Xuất quỷ nhập thần"! Với những vũ khí thô sơ, các đồng chí biệt động đặc công đã đột nhập các cơ sở địch, từ những đồn bốt cho đến những nơi đóng quân đặc biệt, những dinh thự, những căn cứ, những sở chỉ huy, ở thôn quê và đặc biệt ở trong thành phố đầu não của địch, đã giáng cho chúng những đòn chí tử.

Chúng ta sở dĩ có những đội quân như thế, trước hết là do lòng anh hùng dũng cảm chiến đấu, không sợ hy sinh gian khổ của các đồng chí đó. Thứ hai là do óc thông minh sáng tạo, tìm mọi cách diệt địch, hết sức bất ngờ và thắng lợi. Tôi mong rằng các ban sưu tầm lịch sử chiến đấu của thành phố chúng ta, sẽ cố gắng ghi hết tất cả trận đánh và tên tuổi các vị Anh hùng, đã hy sinh cũng như còn sống, vào sử sách, cốt làm sao đem lại những tài liệu đó giáo dục cho các thế hệ thanh niên hiện nay cũng như mai sau, nhớ lại cha mẹ ông bà trước đây đã vì nước anh dũng hy sinh như thế thì mình là con cháu, phải noi theo những gương đó, đem hết sức mình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"(1).

Nhớ đến "Đuốc sống", nhớ đến "Lửa thiêng" Lê Văn Tám, nhớ đến các chiến sĩ Biệt động - Đặc công của thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, chúng ta luôn luôn ghi nhớ và quán triệt thực hiện những lời dặn dò của đồng chí Nguyễn Văn Linh: "Phải cố gắng sưu tầm tư liệu lịch sử chiến đấu của tất cả các trận đánh và tên tuổi các vị Anh hùng đã hy sinh cũng như còn sống, vào sử sách để giáo dục cho các thế hệ hôm nay cũng như mai sau".

---------------------------------------------

(1) "Sống mãi với đô thành", CLB truyền thống vũ trang TPHCM, 1991, tr. 3.

Bài 8: Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Quân đội nói về "ngọn đuốc sống Lê Văn Tám"

(CATP) Một điều rất đáng tự hào, những người khắc họa đẹp nhất chân dung "ngọn đuốc sống Lê Văn Tám" xuất phát từ cơ quan lãnh đạo đầu não của Đảng, Nhà nước và Quân đội ta - trên chiến trường Nam Bộ, cũng như ở Trung ương.