Lấy đất của dân chia… cán bộ
Đã hơn 16 năm trôi qua, chúng tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh ông Nguyễn Sơn (SN 1965, ngụ xã Vĩnh Công, huyện Châu Thành, tỉnh Long An cũ) đến tòa soạn chia sẻ niềm vui, bày tỏ sự tri ân và ủng hộ 1 triệu đồng vào Quỹ xã hội từ thiện của Báo, dù đang trong cảnh đặc biệt khó khăn.
Hôm đó là sáng 29/01/2010, ông Sơn đến tòa soạn, cầm theo Quyết định (QĐ) của UBND tỉnh Long An, phê duyệt bồi thường cho gia đình (GĐ) ông số tiền 445 triệu đồng. Ông Sơn phấn khích: "Có được QĐ này là nhờ loạt bài điều tra của Báo CATP, chỉ ra nhiều sai phạm trong việc lấy đất của GĐ tôi chia cho nhiều cán bộ. Sau hơn 20 năm ròng rã đi tìm công lý, GĐ tôi đã được Báo CATP "cứu" khi đang rơi vào cảnh tuyệt vọng".
Cụ Nguyễn Văn Thơi canh tác 2,99 ha tọa lạc xã Vĩnh Công từ năm 1952. Cụ có 2 người con tên Nguyễn Tứ (SN 1938, sống tại Úc từ năm 1981) và Nguyễn Hải (SN 1945, ba ông Sơn, sống chung với cụ Thơi tại xã Vĩnh Công).
Gia đình cụ Thừa trước phần đất 10.000m2 phải gánh nỗi oan suốt 23 năm
Sau khi cụ Thơi mất năm 1980, khu đất trên được ông Hải quản lý, canh tác. Năm 1981, thấy ông Hải vắng nhà hơn 6 tháng nên UBND xã Vĩnh Công xin ý kiến và được huyện Châu Thành chỉ đạo xã tạm thời quản lý toàn bộ nhà và 2,99 ha đất, chờ khi ông Hải trở về sẽ trả lại. Cuối năm 1981, ông Hải trở về địa phương, trình bày rõ lý do vắng mặt. Đến năm 1988, UBND xã giao trả ông Hải 0,94 ha (đo thực tế 0,88 ha); 1,99 ha còn lại được xã đem chia cho 5 cán bộ (đã có đất) và hoán đổi cho 3 hộ dân. Ông Hải liên tục làm đơn khiếu nại xin lại 1,99ha đất nhưng đã bị UBND huyện Châu Thành bác.
Ông Hải quyết liệt khiếu nại. Ngày 04/7/1995, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Long An Trần Thị Sữa đã chủ trì cuộc họp (với sự tham gia của 13 đại diện các sở ban ngành liên quan), kết luận: "Thu hồi 1,99ha giao lại cho ông Nguyễn Hải". Biên bản rõ ràng như thế, nhưng khi ban hành QĐ, UBND Long An chỉ giao trả ông Hải 0,2 ha đất.
Bức xúc vì "lập biên bản 1 đường, ra QĐ 1 nẻo", ông Hải khiếu nại cho đến năm 1999 thì qua đời. GĐ hết lời năn nỉ cùng với sự can thiệp của chính quyền xã, ông Hải mới được chôn gần mộ cha mẹ (vì phần đất này đã chia cán bộ)! Ông Sơn tiếp tục hành trình, có lúc lặn lội ra tận Hà Nội. Ngày 09/9/2004, UBND tỉnh Long An có văn bản cho rằng, thời hiệu khiếu nại đã hết nên không giải quyết.
PV có mặt tại địa phương xác minh vụ việc ngay khi tiếp nhận đơn kêu cứu, kèm hồ sơ. Thật xót xa khi nhìn thấy căn nhà của GĐ ông Sơn không khác gì chuồng bò! Những giọt nước mắt lăn dài, ông Sơn nghẹn ngào: "GĐ tôi thê thảm thế này, trong khi những cán bộ được chia đất thì sống sung túc!".
Từ tài liệu thu thập và xác minh thực tế, PV đã thực hiện loạt bài. Đầu tiên là bài "Lấy đất của dân chia cho cán bộ" đăng trên Báo CATP ngày 10/01/2006. Sau khi vào cuộc làm rõ, Thanh tra Chính phủ (TTrCP) đã có báo cáo ngày 29/12/2006, đề xuất Thủ tướng Chính phủ "trả hết diện tích đất cho GĐ ông Sơn".
Ngày 28/02/2007, Văn phòng Chính phủ truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng giao Chủ tịch UBND tỉnh Long An khẩn trương thực hiện theo kết luận của TTrCP. Tuy nhiên, tại cuộc họp ngày 27/3/2007, Chủ tịch UBND tỉnh Long An Dương Quốc Xuân cho rằng không có căn cứ để trả đất nên chỉ đạo huyện Châu Thành thu tiền của các hộ được chia đất (tổng cộng 50,6 triệu đồng) để "hỗ trợ" cho ông Sơn.
Ông Sơn lại kêu cứu. Ngày 27/11/2007, Báo CATP đăng bài "Bao giờ tỉnh Long An tuân thủ chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ?". Vụ việc tiếp tục rơi vào bế tắc, ông Sơn liên tục khiếu tố. TTrCP vào cuộc lần 2, rồi lần 3, có báo cáo ngày 24/10/2008 và 03/9/2009, giữ nguyên quan điểm "trả đất cho GĐ ông Sơn".
Ngày 21/9/2009, Văn phòng Chính phủ có văn bản (lần thứ 5) truyền ý kiến của Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Long An thực hiện kiến nghị của TTrCP, giải quyết dứt điểm khiếu nại.
Không thể trì hoãn, UBND tỉnh Long An chấp nhận trả lại GĐ ông Sơn 10.900m2 đất, bao gồm 2.000m2 để sử dụng và 8.900m2 quy ra thành tiền 445 triệu đồng (50.000 đồng/m2). Ông Sơn đã nhận đủ số tiền vào ngày 25/12/2009.
Nhắc lại chuyện xưa, ông Sơn bày tỏ: "Cuối cùng, công lý đã được thực thi. Số tiền 445 triệu đồng tuy không mua được 8.900m2 đất tại địa phương nhưng giúp GĐ tôi ổn định cuộc sống, bù đắp phần nào những thiệt hại, mất mát phải gánh chịu suốt hơn 20 năm khiếu tố. Tất cả đều nhờ Báo CATP bằng tinh thần trách nhiệm, quyết đưa chân tướng vụ việc ra ánh sáng, để lại ấn tượng tốt đẹp trong tôi cùng hàng triệu độc giả”.
Hai bài báo ngày 10/01/2006 và 27/11/2007 liên quan GĐ ông Nguyễn Sơn
Nỗi oan của gia đình liệt sĩ
Một câu chuyện khác cũng xảy ra tại tỉnh Long An cũ liên quan đến GĐ cụ Nguyễn Thị Thừa (SN 1937, vợ Liệt sĩ, ngụ ấp Bình Châu, xã Tuyên Bình Tây, huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An). GĐ cụ Thừa đang yên ổn sản xuất trên mảnh đất của mình thì bị cụ Lê Văn Dương (ngụ cùng ấp, mất năm 2010) khiếu nại việc "đào rãnh, lấn ranh" qua đất của cụ vào đầu năm 1992. Lạ thay, cả huyện và tỉnh sau đó ra QĐ công nhận cho cụ Dương đến 10.000m2 đất cắt từ phần đất của cụ Thừa, dẫn đến khiếu nại triền miên.
Đương sự khiếu nại cụ Thừa "lấn ranh" nhưng ngày 19/01/1993, UBND huyện Vĩnh Hưng bất ngờ ra QĐ số 09/QĐ-UB "duyệt" cho cụ Dương sử dụng 10.000m2 đất đang tranh chấp với cụ Thừa, đồng thời "cảnh cáo" cụ đã có hành vi cố ý lấn chiếm đất đai (?!).
Cụ Thừa khiếu nại, ngày 16/8/1997, UBND tỉnh Long An ban hành QĐ số 1915/QĐ-UB, tiếp tục công nhận cho cụ Dương 10.000m2 đất và quy kết cụ Thừa "lấn chiếm đất trái phép". Theo QĐ này thì đất giao cho cụ Dương là phần đất do cụ Thừa sang nhượng của bà Trần Thị Chuyền từ năm 1984, canh tác ổn định liên tục, trong đó có 4.325m2 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ).
Sau 9 năm ban hành, QĐ số 1915 không thể thi hành do GĐ cụ Thừa khiếu nại gay gắt. Theo chỉ đạo của UBND tỉnh Long An, Thanh tra tỉnh đã phúc tra và có báo cáo ngày 26/7/2005 do Phó Chánh Thanh tra Nguyễn Ngọc Nương ký. Xét đề nghị của Thanh tra tỉnh, ngày 29/11/2006, Chủ tịch UBND tỉnh Long An lúc này là ông Dương Quốc Xuân ký QĐ số 2905/QĐ-UBND, công nhận cho cụ Dương 10.072m2 (tăng 72m2) cắt từ đất của cụ Thừa.
Ngày 30/5/2007, UBND huyện Vĩnh Hưng tổ chức thi hành QĐ số 2905 nhưng chỉ cưỡng chế được 4.325m2 (phần đất có GCNQSDĐ); diện tích còn lại cụ Thừa không giao vì có tài sản (cây tràm) trên đất.
Tiếp nhận đơn kêu cứu của GĐ Liệt sĩ, PV về địa phương 3 ngày nắm tình hình. Nhiều người dân kêu trời bởi sự oan ức mà GĐ cụ Thừa gánh chịu. Ai cũng cho rằng có sự nhầm lẫn khi giải quyết, bởi xuyên suốt quá trình tranh chấp, cụ Dương chưa bao giờ yêu cầu cụ Thừa trả lại 10.000m2 đất. Cả huyện và tỉnh ra QĐ giải quyết nằm ngoài khiếu nại của đương sự.
GĐ cụ Thừa liên tục kêu oan, đồng thời khởi kiện hành chính, yêu cầu hủy QĐ 2905, được Tòa án tỉnh thụ lý tháng 10/2012. Nhận thấy sai sau 7 năm ban hành, ngày 11/10/2013, Chủ tịch UBND tỉnh Long An lúc này là ông Đỗ Hữu Lâm ký QĐ, thu hồi hai QĐ số 2905 và 1915 vì ban hành không đúng thẩm quyền.
Ngày 20/5/2014, UBND huyện Vĩnh Hưng ra QĐ số 1356/QĐ-CT.UBND, khẳng định: Khiếu nại của cụ Thừa là có cơ sở. QĐ số 09 của huyện bị nhầm lẫn, dẫn đến xác định vị trí đất của cụ Dương không chính xác. Đúng là cụ Dương có 10.000m2 đất theo đơn xin năm 1983, thuộc hai thửa 140 và 165. Trong khi phần đất 10.072m2 thuộc các thửa 166, 191, 217 và 279 của cụ Thừa sang nhượng lại của bà Trần Thị Chuyền năm 1984, có xác nhận của UBND xã Tuyên Bình Tây, sử dụng trồng tràm và lúa đến nay.
Từ nhận định trên, Chủ tịch UBND huyện Vĩnh Hưng hủy bỏ QĐ số 09, công nhận 10.072m2 đất cho cụ Thừa. Phía ông Lê Văn Sang (con cụ Dương) có đơn khiếu nại. Ngày 12/02/2015, Chủ tịch UBND tỉnh Long An Đỗ Hữu Lâm ký QĐ số 565/QĐ-UBND, bác đơn khiếu nại, giữ nguyên QĐ số 1356.
Ông Sang khởi kiện hành chính, yêu cầu tòa hủy cả hai QĐ số 1356 và 565. TAND tỉnh Long An mở phiên tòa ngày 28/9/2015, tuyên bác yêu cầu của ông Sang.
Ngay sau khi nhận được bản án, sáng 13/10/2015, ông Nguyễn Văn Dũng (con trai cụ Thừa) đến Báo CATP để báo tin vui. Ông nhắc lại câu chuyện từ hơn 9 năm trước, khi PV xuống tận vùng sâu, vùng xa để điều tra xác minh rồi đăng bài "Vì cán bộ mà dân khiếu nại" trên Báo CATP ngày 03/8/2006, chỉ rõ toàn bộ chân tướng vụ tranh chấp. Ngoài ra, Báo CATP còn hỗ trợ tiền viện phí cho vợ ông khi bị phía tranh chấp "đánh hội đồng" phải nhập viện vào cuối tháng 4/2008.
"Hành trình khiếu kiện, tôi luôn mang theo bên mình bài báo này để trưng ra cho các cơ quan chức năng xem như là bằng chứng cho việc làm không đúng của một số cán bộ trước đây, dẫn đến oan sai. Nhiều cơ quan đã tiếp nhận bài báo để tham khảo khi giải quyết. Có được kết quả như hôm nay, tôi không thể nào quên Báo CATP, nhờ Báo mà GĐ tôi được giải oan, nhận lại đất để canh tác, ổn định cuộc sống sau 23 năm ròng rã khiếu kiện. Càng không thể quên nghĩa cử của quý Báo luôn mở rộng lòng nhân ái giúp người nghèo trong cơn hoạn nạn..." - ông Dũng bày tỏ.
(Còn tiếp)
(CATP) Nếu 2 nông dân Võ Văn On và Trần Thị Lệ Hoa thoát án oan, thì tiểu thương Lục Dùng (SN 1957, bán heo quay tại chợ Gò Vấp) ở TPHCM kết thúc có hậu khi được cả 2 cấp tòa tuyên "không phạm tội". Mới nhất là nhóm 7 cán bộ công chức ở tỉnh Phú Yên (cũ) bị khởi tố về tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" nhưng tất cả được đình chỉ…