Những bài học quý báu từ Cách mạng Tháng Mười Nga

1. Cách mạng Tháng Mười và vấn đề khởi nghĩa vũ trang

Nói đến Cách mạng Tháng Mười, Lê-nin thường hay nhắc lại câu danh ngôn của Các Mác: "Cũng như chiến tranh, khởi nghĩa vũ trang là một nghệ thuật". Người chỉ rõ: "Nó buộc chúng ta phải tính đến hoạt động của tất cả các lực lượng, nhóm, đảng, giai cấp và quần chúng. Nếu chỉ có một mình đội tiền phong thôi thì không thể thắng nổi".

Cách mạng ở Nga nổ ra trong một tình thế Cách mạng do cuộc chiến tranh đế quốc 1914 - 1916 gây ra. Cuộc chiến tranh ấy cuối cùng đã làm cho quân đội Nga hoàng bị tan rã (do bị thất bại ở mặt trận, binh lính bất mãn đến cực độ và đồng loạt không tuân lệnh cấp trên), đồng thời gây ra khủng hoảng kinh tế. Tất cả những điều đó đã đưa đến một cuộc khủng hoảng toàn diện trong cả nước: công nhân tổng bãi công, nông dân nổi dậy, giai cấp tư sản không tín nhiệm chính phủ Nga hoàng.

Cùng với những điểm tương đồng với Cách mạng Nga, thực tiễn trên chiến trường miền Nam nước ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước còn có những đặc điểm riêng. Trong tác phẩm "Thư vào Nam" nổi tiếng, đồng chí Lê Duẩn đã từng giải thích rõ: ở miền Nam, "khởi nghĩa là sự vùng dậy của quần chúng ở nông thôn hoặc ở thành thị dùng sức mạnh chính trị, sức mạnh vũ trang, hoặc cả chính trị và vũ trang để đánh đổ chính quyền địa phương hoặc chính quyền trung ương của địch. Khởi nghĩa còn là sự vùng dậy của những đơn vị lớn hoặc nhỏ của quân đội địch đứng về phía Cách mạng, phía Nhân dân, chống lại chính quyền tay sai".

Rõ ràng chúng ta đã thấy trên chiến trường, quần chúng Nhân dân và một số đơn vị quân ngụy đã nhiều lần khởi nghĩa. Các cuộc nổi dậy bằng sức mạnh chính trị là chính kết hợp với sức mạnh vũ trang của quần chúng ở một số vùng rừng núi Khu 5 và đồng bằng Nam Bộ vào cuối năm 1959 đầu năm 1960 giành chính quyền ở thôn xã, là cao trào khởi nghĩa cục bộ, là cao trào khởi nghĩa lớn đầu tiên xuất hiện trong thời kỳ Đồng khởi.

Phong trào Đồng Khởi bùng nổ tại tỉnh Bến Tre, bắt đầu từ ngày 17/01/1960

Khởi nghĩa, còn là phong trào quần chúng nông dân vùng lên phá ấp chiến lược, phá thế kìm kẹp, phát triển chiến tranh du kích để chống địch phát triển rộng lớn khắp nông thôn miền Nam kéo dài trong nhiều năm.

Ở thành thị, khởi nghĩa còn được thể hiện qua những cuộc nổi dậy của các tầng lớp Nhân dân thành thị qua các phong trào học sinh, sinh viên, Phật giáo, quần chúng lao động đưa đến việc thay đổi chính quyền tay sai ngoài ý muốn của Mỹ, là những hành động mang tính bạo lực, có thể được xem như các cuộc tập dượt nhằm tiến đến khởi nghĩa ở thành thị.

2. Cách mạng Tháng Mười và việc thực hiện khẩu hiệu "Công, nông, binh liên hiệp"

Trong Cách mạng Tháng Mười Nga, một bộ phận đáng kể binh lính của Nga hoàng đã đứng về phía Cách mạng cùng với công nông khởi nghĩa giành chính quyền. Sự liên hiệp giữa công nhân, nông dân và binh lính là một trong những nhân tố bảo đảm cho thắng lợi của Cách mạng.

Vận dụng những bài học kinh nghiệm quý báu của Cách mạng Tháng Mười, chúng ta đã tổ chức thực hiện sự liên hiệp giữa công nhân, nông dân và binh lính địch trên chiến trường miền Nam. Nhằm mục tiêu tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa, khẩu hiệu "Công, nông, binh liên hiệp" ngày càng được đẩy mạnh và mở rộng quy mô thực hiện. Công tác binh vận gắn liền với công tác vận động công nhân, nông dân, vận động thanh niên, phụ nữ. Binh vận được coi là một mặt trận quan trọng trong công tác thành thị.

Chính sách binh vận 10 điểm của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đề ra đã được tổ chức thực hiện rất năng động. Hội Phụ nữ Giải phóng và các ngành binh vận đã ra sức xây dựng các "tổ binh vận thường trực" và những "tổ binh vận cơ động" đã vận dụng những hình thức binh vận đa dạng như: Dùng nội tuyến diệt ác ôn, dùng lực lượng gia đình kêu gọi binh lính đầu hàng... Tại các đồn bót địch, ta đều có bố trí tổ vị trí, tổ binh vận vũ trang, lực lượng binh vận thường trực, bao vây tuyên truyền, phát động gia đình binh sĩ và binh sĩ. Trên cơ sở có phong trào quần chúng vận động binh sĩ tốt, ta bắt mối quan hệ xây dựng nhiều cơ sở trong lòng địch tạo thành mũi xung kích đánh địch, không có vũ khí mà thành công lớn.

Chúng ta đều biết, tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ trong thời kỳ Đồng Khởi, hình thức nổi dậy phổ biến là quần chúng vũ trang vũ khí thô sơ kết hợp với nội tuyến chiếm trụ sở tề, lấy đồn, bao vây bức rút, bức hàng đồn bót. Ở thành phố Sài Gòn - Gia Định trong năm 1974 đã có 17 vạn binh lính trong quân đội Sài Gòn đào, rã ngũ.

3. Cách mạng Tháng Mười và việc lợi dụng mâu thuẫn nội bộ trong hàng ngũ địch

Một trong những nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười ở Nga là Đảng bôn-sê-vích đã biết lợi dụng mâu thuẫn giữa các đế quốc với chế độ Nga hoàng, biến chiến tranh đế quốc thành nội chiến Cách mạng.

Trong Cách mạng Tháng Mười Nga, việc lợi dụng mâu thuẫn nội bộ địch không chỉ được thực hiện trên phạm vi chiến lược mà còn ở phạm vi chiến thuật. Nhân cơ hội Coóc-ni-lốp nổi loạn chống chính phủ lâm thời Kê-ren-xki, Đảng bôn-sê-vích đã chủ trương vũ trang các Xô-viết thành phố và quần chúng Cách mạng. Nhờ đó, quần chúng có thêm vũ khí trong tay để nổi dậy giành chính quyền.

Tổng kết kinh nghiệm Cách mạng Việt Nam, Đảng ta đã chỉ rõ, biết lợi dụng mâu thuẫn nội bộ địch là một nguyên tắc chiến lược, chứ không phải chỉ là vấn đề sách lược.

Ở miền Nam, do biết lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ địch, nhất là sau sự sụp đổ của Ngô Đình Diệm, để phát động quần chúng vùng lên phá tan về cơ bản hệ thống ấp chiến lược của địch, giành lại đại bộ phận nông thôn, đặc biệt là ở miền Trung, tạo ra sự đồng đều giữa các chiến trường, đưa chiến tranh du kích phát triển một bước nhảy vọt.

Cũng vì biết lợi dụng những mâu thuẫn đó, chúng ta không những đã nhanh chóng xây dựng và súc tích được lực lượng Cách mạng, mà còn tạo ra khả năng lực lượng Cách mạng liên hiệp hành động với các tầng lớp trung gian, với cánh tả trong các phe phái, các tổ chức tôn giáo, với các nhóm ly khai, hoặc trung lập hóa một bộ phận trong hàng ngũ địch. Điều đó đã thúc đẩy nhanh sự tan rã trong ngụy quân, ngụy quyền, tạo thêm thuận lợi để tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa.

Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam, Liên minh các lực lượng Dân tộc - Dân chủ - Hòa bình và Chính phủ lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra đời trên cơ sở của những tư duy về lý luận đúng đắn đó.

4. Cách mạng Tháng Mười và việc giải quyết vấn đề tự do, dân chủ, dân sinh

Lê-nin đã từng viết: "Nếu không có các quyền tự do, dân chủ do Cách mạng tháng Hai đưa lại thì không có phong trào đấu tranh sâu rộng của quần chúng trong Cách mạng Xã hội Chủ nghĩa Tháng Mười. Những quyền tự do, dân chủ giành được trong thời gian nhất định, dù chỉ mười ngày hay vài tháng, cũng rất cần thiết cho Cách mạng. Vì trong cao trào Cách mạng, một ngày có khi bằng mấy năm, giác ngộ chính trị và sức sáng tạo của quần chúng có những bước nhảy vọt không thể lường hết được".

Trong những tháng năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ở miền Nam, tự do, dân chủ, dân sinh là những yêu cầu bức thiết của quần chúng, đồng thời cũng là những vấn đề rất cơ bản.

Hàng chục tổ chức hòa bình và tiến bộ đã ra đời như: Mặt trận Nhân dân tranh thủ hòa bình, Tổng hội sinh viên Sài Gòn, Ủy ban đòi quyền sống cho phụ nữ, Mặt trận Nhân dân cứu đói, Ủy ban bảo vệ quyền lợi lao động, Ủy ban vận động đòi cải thiện chế độ lao tù, phong trào Nhân dân chống Thiệu độc tài tham nhũng... Các cuộc đấu tranh đó đã gây mất ổn định chính trị ngay tại sào huyệt của địch, có tác dụng hỗ trợ cho các mặt đấu tranh về quân sự, binh vận và ngoại giao.

"Dân chủ” có nghĩa là đòi các quyền dân sinh, dân chủ cho các tầng lớp lao động. Đối với người lao động ở thành thị, đòi các quyền dân sinh, dân chủ cũng quan trọng như đòi ruộng đất cho nông dân. Đó là một khẩu hiệu Cách mạng nhằm thực hiện quyền dân chủ thật sự của công nhân và lao động thành thị, trong khi chúng ta vẫn chủ trương thực hiện một chính quyền liên hiệp, dân tộc, dân chủ rộng rãi ở bên trên.

Ở nông thôn, khẩu hiệu "dân chủ” chủ yếu là đòi ruộng đất cho nông dân; mặt khác, còn là xây dựng một nền kinh tế dân tộc dân chủ. Trong vấn đề dân sinh và dân chủ, việc giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân là đặc biệt quan trọng. Đó là vì với chính sách "cải cách điền địa" giả hiệu, chính quyền Sài Gòn tay sai của đế quốc Mỹ đã ra sức cướp giật ruộng đất được chia cho nông dân trong những năm kháng chiến chống Pháp. Tại huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre, ngay trong tuần lễ đầu nổi dậy Đồng khởi, 600 công ruộng đã được đem chia cho nông dân, 750 giạ lúa tô của địa chủ bị buộc phải trả lại cho nông dân. Việc này có ý nghĩa cực kỳ to lớn, là vì nông dân chiếm hơn 90% dân số, là đội quân chủ lực của Cách mạng. Đồng chí Lê Duẩn - Bí thư Xứ ủy Nam Bộ đã từng chỉ rõ: "Các đồng chí ta hiện nay đương hoạt động trong nông thôn đều thấy rằng những miếng đất đã chia cho nông dân là sức mạnh lớn lao của phong trào Cách mạng để chống Mỹ - Diệm, là cái lá bùa hộ thân cho cán bộ ta".