Thế hệ văn nghệ sĩ thời đầu (1976-1981) của Báo CATP
1. Đó là những người đặt nền móng đầu tiên cho sự ra đời của bản tin thi đua rồi thành Báo Công an TPHCM (Báo CATP) nội bộ ngày 15/6/1976 đến tháng 8/1986 và phát hành ra dân ngày 02/9/1986. Một trong những tiền bối đáng kính đó là nhà văn, nhà báo Minh Kiên, tên thật là Nguyễn Anh Linh, SN 1929 tại Đại Quang - Đại Lộc - Quảng Nam, vào ngành Công an từ 1959, nguyên Phó Tổng biên tập kiêm Thư ký tòa soạn Báo Công an Nhân dân (1965-1967), Tổng Biên tập Báo CATP từ 1979 đến tháng 01/1992. Về hưu 1993 với cấp hàm đại tá.
Nguyễn Anh Linh
Ông là hội viên Hội Nhà văn TPHCM, được nhiều thế hệ độc giả nhớ tên qua các tác phẩm văn học, báo chí về đề tài an ninh trật tự. Ông đã in 8 tập truyện ngắn, bút ký, đặc biệt là cuốn Những tên biệt kích cầm bút xuất bản 1986, viết về cuộc đấu tranh của lực lượng CAND trên mặt trận văn hóa - tư tưởng. Ông mất ngày 14/7/2015, hưởng thọ 86 tuổi.
Huỳnh Bá Thành
2. Kế tục làm Tổng Biên tập Báo CATP sau nhà văn Minh Kiên, cũng là một văn nghệ sĩ (VNS) rất tài hoa, nổi tiếng - Huỳnh Bá Thành (bút danh Ớt, Ba Trung, Lai Vu). Họa sĩ, nhà văn, nhà báo, Trung tá Công an Huỳnh Bá Thành, hội viên Hội Nhà văn TPHCM. Ông sinh ngày 02/7/1944 tại Quảng Nam. Năm 1966, ông vào Sài Gòn vừa học đại học vừa hoạt động Cách mạng. Ông vào ngành Công an năm 1968 và được kết nạp Đảng năm 1969.
Từ tháng 02/1974, ông là thành viên Cụm điệp báo A10 - An ninh Sài Gòn - Gia Định. Đầu năm 1975, khi nhật báo Điện Tín - nơi ông làm phóng viên dưới vỏ bọc hợp pháp - bị chính quyền Sài Gòn đóng cửa, ông được cấp trên giao nhiệm vụ mới là thâm nhập hoạt động trong lực lượng thứ ba của Dương Văn Minh, để cùng các đồng chí khác tác động, vận động lực lượng chống đối cô lập, chia rẽ chính quyền Nguyễn Văn Thiệu nhằm vô hiệu hóa sự chống phá của kẻ thù. Sau 30/4/1975, ông là Đội trưởng Đội trinh sát bảo vệ chính trị thuộc An ninh Thành phố, ông cùng đồng đội phá nhiều vụ án quan trọng, góp phần giữ gìn ANTT Thành phố Sài Gòn buổi giao thời.
Năm 1981, ông được cấp trên điều về tăng cường cho Ban Biên tập Báo CATP. Đến ngày 02/9/1986, báo ra công khai, lớn mạnh không ngừng, ông là phó sau đó là Tổng Biên tập. Đây cũng là thời kỳ Báo CATP đạt mức phát hành cao nhất 700.000 tờ/kỳ. Huỳnh Bá Thành là họa sĩ Ớt nổi tiếng từ trước 1975 với những tranh biếm họa trên báo Điện Tín châm biến, đả kích tổng thống Nguyễn Văn Thiệu và các “tai to mặt lớn” khác của chế độ Sài Gòn là bất tài, tham nhũng, tay sai ngoại bang... (từ 1969-1975). Với những thành tựu như thế, khi còn rất trẻ, ông đã được báo chí Mỹ, Châu Âu gọi là “ký giả quốc tế”. Những tác phẩm nổi tiếng của ông được chuyển thể làm phim là: Vụ án Hồ con rùa (NXB Văn Nghệ TPHCM và Báo Tuổi Trẻ xuất bản 1983, làm phim 1985), phim video Mênh mông tình buồn (kịch bản Huỳnh Bá Thành - Bùi Chí Vinh, đạo diễn Hồ Ngọc Xum 1991), Lệnh truy nã 1 và 2 (sản xuất 1989, đạo diễn Lê Hoàng Hoa), Đêm mùa hè nghiệt ngã, Luật nhân quả (viết chung với Bùi Chí Vinh). Huỳnh Bá Thành còn là tác giả những tiểu thuyết Nữ trinh sát Kiều My, Điều tra về một cái chết được báo trước... Thời nhà văn, họa sĩ Huỳnh Bá Thành làm phó rồi Tổng Biên tập, Báo CATP phát triển rất nhanh về số lượng phát hành và công tác từ thiện - xã hội. Ông được gọi là “nhà báo của dân nghèo”.
Lúc 2 giờ 30 ngày 25/01/1993, ông mất tại Bệnh viện Thống Nhất TPHCM vì đau tim. Đám tang của ông được tổ chức trọng thể tại Tòa soạn Báo CATP. Hàng ngàn người đã tiễn đưa ông về Nghĩa trang TPHCM. Đó là một trong những đám tang lớn nhất TPHCM từ sau 1975 đến nay 2026. Hàng ngàn người thương tiếc ông.
3. Khi Huỳnh Bá Thành làm Tổng Biên tập Báo CATP, trong nhiều cuộc họp, ông thường nói: “Sau này Trần Tử Văn (lúc đó là Tổ trưởng phóng viên) sẽ thay tôi làm nội dung tờ báo”. Mấy năm sau khi ông mất, nhà văn, nhà báo Trần Tử Văn đã thực hiện trọn vẹn “di huấn” của “sư phụ” mình. Trần Tử Văn SN 1957 tại Sài Gòn, nhưng quê quán Bến Tre. Từ tháng 9/1976, ông là Cảnh sát khu vực P7Q11, chuyển công tác về Báo CATP từ tháng 6/1978. Ông làm Phó Tổng biên tập Báo CATP từ tháng 3/1993, sau đó chuyển sang làm Phó Tổng biên tập Báo CAND. Từ 1998, ông lại quay về làm Phó Tổng biên tập Báo CATP. Trần Tử Văn là hội viên Hội Nhà văn TPHCM, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Ông trưởng thành từ một phóng viên năng nổ, yêu nghề với rất nhiều tác phẩm gây ấn tượng với bạn đọc trên Báo CATP. Ông về hưu năm 2015 với quân hàm Đại tá.
Nhà văn Trần Tử Văn có hơn 30 đầu sách đã xuất bản, gồm tiểu thuyết, truyện ngắn, ký sự... Ông cũng có 10 tác phẩm được chuyển thể làm phim, có hơn chục giải thưởng báo chí, văn chương, phim... Những tác phẩm nổi tiếng của ông là: Xóm nước đen, Nước mắt giang hồ, Kế hoạch J96, Linh hồn thiếu phụ, Đôla trắng... Sau khi nghỉ hưu ông chuyển sang làm thơ.
Trần Tử Văn
Những văn nghệ sĩ gia nhập Báo CATP từ sau 1981
Trong những năm trước và sau khi Báo CATP phát hành ra dân, tòa soạn được tăng cường thêm khá nhiều VNS nổi tiếng.
1. Nhà văn Nguyễn Ngọc Mộc, SN 1944, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, về Báo CATP từ 1982 để làm Trưởng tiểu ban Công tác bạn đọc, sau đó là Phó trưởng ban Thư ký tòa soạn. Ông về hưu năm 2022 với quân hàm Thượng tá. Ông đã xuất bản hơn 30 đầu sách gồm tiểu thuyết, tập truyện. Hai tiểu thuyết Tìm về nỗi nhớ, Người về từ sông Nậm Nơn (cùng do NXB Quân đội Nhân dân xuất bản) đã 2 lần được giải thưởng văn học Mêkông năm 2013 và 2017. Truyện dài Chiều bình yên được giải “Sách hay 2021”.
2. Nhà thơ Từ Kế Tường (Phan Tường Niệm, Võ Thu Sơn, Nguyễn Trường Giang, Tú Rót...) SN 1946 tại Bến Tre. Từ 1970-1975, ông làm báo Tuổi Ngọc - một ấn phẩm dành cho tuổi học trò rất nổi tiếng. Ông về làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn Báo CATP từ 1982 và về hưu năm 2004 với quân hàm Thiếu tá CAND. Nhiều thế hệ người yêu thơ văn nhớ đến các tập thơ tình ngọt ngào, say đắm của Từ Kế Tường từ hàng chục năm trước, như: Huyền xưa (1971), Mùa áo vàng (1972), Đường phượng bay (1973). Ông là hội viên Hội Nhà văn TPHCM, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Mấy năm gần đây, ông đã giã từ Sài Gòn, về sống tại căn nhà cha mẹ để lại tại Bình Đại - Bến Tre, vui thu điền viên ở tuổi 80. Nhiều phóng viên Báo CATP ở lứa tuổi trên dưới 70 nhớ đến ông - một thư ký tòa soạn tài năng và trách nhiệm.
3. Nhà văn, nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển - tên thật là Võ Hợi, SN 1947 tại Quảng Nam. Năm 18 tuổi ông vào Sài Gòn học Đại học Sư phạm (Ban Việt - Hán) và Đại học Văn Khoa (Ban Triết học phương Đông). Năm 1970, tốt nghiệp ông về Bạc Liêu dạy học. Sau ngày 30/4/1975, ông công tác tại Phòng Giáo dục huyện Nhà Bè. Cuộc sống khó khăn nên ông thường đi giăng lưới câu cá để cải thiện cho vợ con. Ngày 11/7/1988, ông đang đánh cá bên bờ rạch ven đường thì Phó Tổng biên tập Huỳnh Bá Thành lái chiếc Toyota Tarcel ra tìm, rủ ông về làm Báo CATP (hai người là đồng hương Quảng Nam và là bạn bè từ trước 1975). Huỳnh Bá Thành giao tác giả ca khúc nổi tiếng Thu hát cho người làm trưởng một tiểu ban phóng viên. Vũ Đức Sao Biển rất đa tài, thông minh và viết báo “nhanh như chớp”. Đầu năm 1993, Vũ Đức Sao Biển chuyển công tác sang các báo: Pháp Luật TPHCM, Thanh Niên... nhưng vẫn về Báo CATP dự các cuộc họp mặt “cựu binh”. Ông qua đời vì bệnh ở tuổi 73 vào đêm 06/5/2020. Ngoài tuyệt tác Thu hát cho người, ông còn nhiều tác phẩm nổi tiếng khác như: Đêm gành hào nhớ điệu Hoài Lang, Điệu buồn phương Nam, Đau xót lý chim quyên.
Với các bút danh: Đồ Bì, Mạc Đại... ông viết rất nhiều tác phẩm báo chí, văn chương. Đặc biệt là bộ Kim Dung giữa đời tôi 4 tập dày, Lắng nghe giai điệu Bolero viết về dòng nhạc nổi tiếng ở miền Nam... Ông còn được mời thỉnh giảng cho các lớp báo chí của Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn suốt nhiều năm (từ 2009).
4. Nhà thơ Hoàng Yên Dy, SN 1944 tại Quảng Nam. Ông là biên tập viên trang văn hóa - thể thao Báo CATP từ sau khi báo ra dân (1986) và chuyển công tác vài năm sau đó. Ông đã xuất bản các tập thơ: Miền hoang đường (1965), Sáu - Tám (2013) in chung với Trần Bảo Định, Về cuối trời (NXB Trẻ 2015), Thơ Hoàng Yên Dy (NXB Văn hóa - Văn nghệ 2016), Cái mo nang (NXB Tổng hợp TPHCM 2019).
5. Nhà thơ Đoàn Thạch Hãn, SN 1948 tại Hải Lăng - Quảng Trị, bút danh Đoàn Kế Tường, Đoàn Thiên Ý, Đoàn Nguyễn... Ông là nhà báo, nhà thơ ở Sài Gòn từ trước 1975. Ông có 10 năm cải tạo vì tham gia các tổ chức phản động sau 30/4/1975. Khi được trả tự do, ông đã viết cuốn Ảo vọng để kể về những ngộ nhận dẫn đến “lầm đường lạc lối” của mình. Ông là phóng viên, biên tập viên của Báo CATP từ 1989 đến 1997. Ông mất năm 2014 vì biến chứng của bệnh tiểu đường. Cuộc đời ông đầy bi kịch nên thơ ông buồn u uất. Trước năm 1975, ông viết báo, viết thơ ở Sài Gòn và đã xuất bản nhiều đầu sách như: Mùa hoa phượng (thơ - 1971), Ngày dài trên quê hương (ký - 1972), Lòng ta lá rụng ven đường (thơ - 1974) và Ảo vọng (truyện ký - 1989). Ông là nhà báo, nhà thơ nổi tiếng từ trước và sau 1975.
6. Nhà thơ Phạm Thị Ngọc Liên. Nữ thi sĩ SN 1952, gốc Hà Nội này nổi tiếng rất sớm. Ngoài ra bà còn viết truyện ngắn, tản văn, truyện thiếu nhi và được nhiều giải thưởng cho các tác phẩm này. Bà là biên tập viên của Báo CATP từ 1994-1997. Bà có những tập thơ nổi tiếng như: Những vầng trăng chỉ mọc một mình (NXB Trẻ 1989), Biển đã mất (NXB Hội Nhà văn 1990), Thức đến sáng và mơ (tập thơ) và tập truyện ngắn Có một nửa mặt trăng trong mặt trời, Chiếc gối biết nói (tập truyện thiếu nhi - NXB Kim Đồng 2021)...
7. Nhà văn Thiên Hà - tên thật Dương Cao Thâm, SN 1940 tại Cà Mau, từ 1980 ông lên Sài Gòn học đại học rồi làm việc cho các báo Dân Đen, Hòa Bình, Tin Sáng và là Thư ký tòa soạn cho báo Phụ nữ diễn đàn. Ông làm phóng viên Báo Tuổi trẻ từ 1975, Báo CATP từ 1988 đến 2003 thì nghỉ hưu. Ông đã xuất bản hơn 30 đầu sách như: Tiếng hờn - thơ 1963, Khoản tối sau lưng - tập truyện 1965, trường ca Tiếng hát quê hương - 1968, Mặt trời phương đó - tập truyện 1973... Gió về miền xuôi - tập thơ 2003, Nhớ nhau hoài - tập thơ 2005, Bây giờ là mai sau - tập thơ 2004... và 13 đầu sách trong tủ sách Bến tâm hồn... Ông có những bài thơ được phổ nhạc trước 1975 rất nổi tiếng như: Nhớ nhau hoài, Gió về miền xuôi... Ông được giải nhất báo chí toàn quốc 2001.
8. Biên kịch Thạch Tuyền - tên thật là Lê Thành Liêm, SN 1961, biên tập viên của Báo CATP từ 1996 - 2012. Ông sáng tác và dàn dựng hơn 100 vở cải lương, soạn giả của 500 tiểu phẩm hài, tác giả của 3 kịch bản phim hơn 100 tập và cả chục kịch bản phim chiếu rạp. Nổi tiếng nhất là kịch bản Nhà có năm nàng tiên - phim chiếu rạp có doanh thu cao nhất dịp Tết 2013, đồng thời là phim truyền hình 5 tập được giải Mai Vàng. Những kịch bản phim nổi tiếng khác của Thạch Tuyền: Hello cô Ba, Hai Lúa, Ngốc ơi, Tuổi 17...
9. Họa sĩ Nop - tên thật là Hà Xuân Nồng, SN 1958 tại Huế, được giải nhất cuộc thi vẽ tranh châm biếm của Báo Tuổi Trẻ 1977 và giải nhì cuộc thi này được tổ chức năm 1978. Năm 2010, ông xuất sắc giành giải nhất cùng chiếc cúp Rồng Tre trong cuộc thi biếm họa báo chí toàn quốc lần thứ nhất; và là giải nhì cuộc thi này diễn ra lần III (2011 - 2012, do Báo Thể thao - Văn hóa tổ chức). Ông trở thành “cây đa cây đề” trong làng biếm họa, được đông đảo công chúng yêu mến. Cuối những năm 1970, ông sinh hoạt với nhóm biếm họa TPHCM do họa sĩ Ớt (tức Huỳnh Bá Thành, sau này là Tổng Biên tập Báo CATP) làm thủ lĩnh. Năm 1989, họa sĩ Nop được họa sĩ Ớt đưa về làm họa sĩ trình bày và minh họa cho Báo CATP. Sau khi họa sĩ Ớt mất, họa sĩ Nop đã chuyển công tác vào năm 1993.
Những kỷ lục gia của Báo CATP
1. Thượng tá, nhiếp ảnh gia Bùi Văn Nghiệp, SN 1958 tại Ninh Bình, vào ngành Công an 1976, làm phóng viên Báo CATP từ 1987 cho đến khi nghỉ hưu với quân hàm Thượng tá năm 2015. Trong 30 năm ròng rã, ông đã đi khắp 38/63 tỉnh, thành cả nước chụp ảnh hơn 500 nhà thờ Công giáo, trở thành kỷ lục gia Việt Nam “Chụp ảnh nhiều nhà thờ nhất”. Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục hành trình kéo dài nhiều năm đến 25/63 tỉnh, thành còn lại để hoàn thành bộ ảnh hơn 1.000 tấm chụp hơn 1.000 nhà thờ - tự phá kỷ lục của chính mình và nhận kỷ lục Việt Nam thứ hai. Công giáo Việt Nam hiện có hơn một vạn nhà thờ nên ông vẫn còn cơ hội tự phá kỷ lục lần 2, lần 3…
2. Thượng tá, nhà văn Bùi Anh Tấn, SN 1966, quê quán TP.Huế, ông là Phó Tổng biên tập Báo CATP từ 01/2015 đến đầu tháng 11/2021. Từ 17/11/2021, ông là Tổng Biên tập tạp chí Văn Nghệ TPHCM, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM, sau đó là Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật TPHCM. Ông đã xuất bản 22 đầu sách gồm tiểu thuyết, truyện ngắn. Ngoài ra ông còn là tác giả của 3 kịch bản phim truyền hình với hơn trăm tập đã phát sóng. Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, từng được các giải thưởng: giải A cuộc thi tiểu thuyết, truyện ký 1999 - 20011 do Hội Nhà văn Việt Nam và Bộ Công an đồng tổ chức; giải A giải thưởng văn học 1995-2005 do Hội Nhà văn Việt Nam và Bộ Công an trao tặng; giải A - giải thưởng của Hội Xuất bản Việt Nam tặng kỷ lục Việt Nam cho nhà văn Việt Nam đầu tiên viết về đề tài đồng tính.
3. Nhà báo, nhiếp ảnh gia Giản Thanh Sơn, SN 1957 tại Long An, có 50 năm làm báo. Ông làm phóng viên Báo CATP từ 1994 đến 2009. Thời gian này, Giản Thanh Sơn được tòa soạn cử đi tác nghiệp nước ngoài với tư cách phóng viên tháp tùng đoàn công du của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (nhiệm kỳ đầu 2002-2007) và với phái đoàn công du của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết (2006-2011). Sau 2009, Giản Thanh Sơn chuyển về Văn phòng Chủ tịch nước đảm nhận vai trò phóng viên chuyên trách của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang (nhiệm kỳ 2011-2016) đến khi nghỉ hưu. Ông đã từng tổ chức nhiều triển lãm gây dấu ấn và xuất bản nhiều cuốn sách song ngữ Việt - Anh, trong đó có Chân dung chính khách, Dấu ấn hội nhập, Vị thế Việt Nam, Không ảnh về đảo và bờ biển Việt Nam, Miền ký ức, Nghệ sĩ tuồng cổ... Trong năm 2021, Giản Thanh Sơn đã được bình chọn, tôn vinh trong quyển sách 100 nhân vật khoa học và VNS tiêu biểu của ASEAN... Nhà báo, nhiếp ảnh gia Giản Thanh Sơn đã được xác lập 4 kỷ lục quốc gia về chụp ảnh và được Tổ chức Kỷ lục gia Châu Á (Liên minh Kỷ lục Thế giới - World Records Union - WorldKings) tặng Đĩa Vàng ghi nhận và tôn vinh.
4. Nhà văn Lại Văn Long, SN 1964 tại Đà Lạt, làm phóng viên Báo CATP từ 5/1992. Từ ngày 17/01/2002, là Trưởng tiểu ban phóng viên chuyên đề suốt 25 năm cho đến gần ngày nghỉ hưu. Lại Văn Long có 43 giải thưởng văn chương, báo chí, trong đó có nhiều lần giải nhất, nhì giải báo chí quốc gia, giải báo chí các bộ, ngành và giải báo chí TPHCM. Ông cũng đạt nhiều giải thưởng về Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở Trung ương, Bộ Công an và Thành ủy TPHCM. Một số truyện ngắn của ông như Kẻ sát nhân lương thiện, Hồ Vạn Kiếp, Máu đỏ da vàng, Người trong biệt thự... được dịch ra nhiều thứ tiếng: Anh, Pháp, Trung Quốc, Nhật Bản... được đưa vào giảng dạy, làm luận văn cử nhân, luận án tiến sĩ ở nhiều đại học trong, ngoài nước. Bộ tiểu thuyết hình sự Hồ sơ lửa đạt kỷ lục Việt Nam là “Bộ tiểu thuyết nhiều tập nhất, được thực hiện trong 30 năm”. Có 3 bộ phim (hơn 100 tập) chuyển thể từ tác phẩm của ông được 3 giải thưởng. Ông còn được mời thỉnh giảng ở nhiều trường đại học từ 1990 đến nay (2026) các môn Triết học - Kinh tế chính trị, Phóng sự điều tra, Nghiệp vụ phóng viên... Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
Những cộng tác viên lẫy lừng của Báo CATP
Năm 2006, khi Báo CATP kỷ niệm 30 năm ra đời, phát triển, Đại tá - nhà văn Ngôn Vĩnh - tác giả của tiểu thuyết nổi tiếng Bên kia cổng trời, đồng thời là Tổng Biên tập Báo CAND đã nói: “Báo CATP có ba điều gây ngạc nhiên mà chúng tôi phải học tập. Thứ nhất đó là tờ báo đại chúng mà nhiều tầng lớp trí thức đến bình dân đều thích đọc. Thứ hai là công tác xã hội - từ thiện (XH-TT) thu hút được nhiều tầng lớp Nhân dân trong, ngoài nước ủng hộ. Thứ ba là một tờ báo ngành Công an nhưng lại được nhiều nhà văn, nhà báo, nhà khoa học, VNS nổi tiếng viết bài cho báo như: Tô Hoài, Nguyễn Đình Thi, Trần Văn Giàu, Trần Bạch Đằng, Huy Cận, Nguyễn Khải, Anh Đức, Nguyễn Quang Sáng, Hồ Phương, Vũ Hạnh, Sơn Nam, Thanh Lê... Để làm được điều đó, ngoài việc biết “chiêu hiền đãi sĩ”, trân trọng các tài năng lớn, Báo CATP đã mở chuyên mục “văn học, nghệ thuật”, hội tụ được nhiều cây bút nổi tiếng, có uy tín lớn trong làng báo, làng văn... Đó là thành công của Báo CATP”.
Nhận xét trên của Đại tá, nhà văn Ngôn Vĩnh có tầm khái quát rất cao, rất chuẩn xác nên chúng tôi chọn để làm kết cho bài viết này.