Ngày 10/6, UBND TPHCM tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý của các tỉnh, thành Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) “Về Dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt”. Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh và Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Thành phố Trương Minh Huy Vũ chủ trì Hội nghị. Tham dự Hội nghị có Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TPHCM Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Trường Nhật Phượng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Trúc Sơn và lãnh đạo các tỉnh, thành.
Quang cảnh hội nghị
Kiến tạo một mô hình quản trị và liên kết vùng cho tương lai
Phát biểu định hướng hội nghị, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Cường cho biết, TPHCM là đô thị đặc biệt, là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học và công nghệ, là đầu tàu kinh tế và động lực có sức lan tỏa lớn của khu vực và cả nước. Thế nhưng, vị thế ấy chỉ thực sự được phát huy khi Thành phố không đứng một mình, mà gắn bó hữu cơ với các địa phương lân cận trong một không gian phát triển chung. Sự phát triển của Thành phố và sự phát triển của các tỉnh, thành trong vùng là hai mặt không thể tách rời của cùng một tiến trình.
Trên tinh thần đó, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không chỉ nhằm tạo khung pháp lý cho riêng TPHCM, mà còn hướng tới việc kiến tạo một mô hình quản trị và liên kết vùng cho tương lai. Hội nghị hôm nay được tổ chức nhằm lắng nghe ý kiến, kỳ vọng và cả những trăn trở của các tỉnh, thành - những chủ thể cùng chia sẻ một tương lai phát triển chung với Thành phố.
Dự thảo Luật xác định Đô thị đặc biệt là đô thị tầm quốc tế, có năng lực cạnh tranh toàn cầu, phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, có kết cấu hạ tầng và quản trị thông minh, hiện đại. Đặc biệt, Đô thị đặc biệt được xác định là trung tâm điều phối mô hình quản trị, là hạt nhân của Vùng Đô thị đặc biệt và là cực đổi mới sáng tạo, hội nhập quan trọng của cả nước. Đây là một định vị mới, đặt TPHCM không chỉ trong giới hạn địa giới hành chính của mình, mà trong tương quan và trách nhiệm dẫn dắt, kết nối với toàn vùng.
Về liên kết, phát triển vùng, đây là nội dung được quy định tập trung tại Chương VII của Dự thảo Luật. Lần đầu tiên, Dự thảo xác lập khái niệm “Vùng Đô thị đặc biệt” - là khu vực liên kết phát triển kinh tế - xã hội gồm TPHCM và các đơn vị hành chính cấp tỉnh, thành phố có địa giới hành chính liền kề. Trên cơ sở đó, Dự thảo đặt ra mục tiêu, nguyên tắc liên kết vùng; cơ chế đầu tư, quản lý các dự án liên kết phát triển vùng; cũng như các quy định về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu trong phạm vi toàn vùng.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Cường nhận định, thực tiễn cho thấy, nhiều điểm nghẽn lớn nhất của khu vực hiện nay đều mang tính liên vùng và không thể giải quyết trong phạm vi địa giới của một địa phương đơn lẻ: từ hạ tầng giao thông kết nối, các tuyến đường Vành đai, đường cao tốc, đường sắt đô thị và liên vùng; đến hệ thống cảng biển, logistics, các dòng sông, lưu vực và vấn đề thoát nước, xử lý ô nhiễm, ứng phó biến đổi khí hậu.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu
Việc thiếu một cơ chế điều phối đủ mạnh và một chủ thể đủ thẩm quyền để chủ trì, dẫn dắt các dự án liên kết vùng chính là một trong những nguyên nhân khiến nhiều dự án quan trọng triển khai chậm, thiếu đồng bộ, hiệu quả chưa cao. Việc xây dựng cơ chế liên kết vùng trong Luật Đô thị đặc biệt là để tạo lập một cơ chế phối hợp minh bạch, hiệu quả, trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi và cùng phát triển. TPHCM phát triển mạnh mẽ sẽ là động lực kéo theo sự phát triển của cả vùng; và ngược lại, một vùng phát triển đồng bộ, kết nối chặt chẽ sẽ là không gian, là bệ đỡ để Thành phố vươn tầm khu vực và quốc tế. Ông Nguyễn Mạnh Cường cho rằng Luật Đô thị đặc biệt khi được Quốc hội thông qua sẽ là nền tảng pháp lý quan trọng, định hình mô hình quản trị đại đô thị và mô hình liên kết vùng trong giai đoạn phát triển mới.
Cơ chế liên kết vùng trên nguyên tắc chia sẻ lợi ích, trách nhiệm và cùng phát triển
Đề cập đến liên kết vùng, GS-TS Nguyễn Trọng Hoài, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế TPHCM, cho rằng phát triển hệ thống hạ tầng liên kết vùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trong đó ưu tiên hàng đầu là kết nối đồng bộ hạ tầng giao thông giữa TPHCM với các địa phương vùng Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long.
Phân tích vai trò của TPHCM là đô thị hạt nhân, trung tâm tăng trưởng của vùng, GS-TS Nguyễn Trọng Hoài đề xuất cần xây dựng cơ chế liên kết vùng trên nguyên tắc chia sẻ lợi ích, chia sẻ trách nhiệm và cùng phát triển. Với lợi thế về quy mô kinh tế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính, thương mại và logistics, TPHCM có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy sự phát triển của các địa phương trong vùng. Trong bối cảnh chuyển đổi số, TPHCM và các địa phương cần đẩy mạnh kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả dữ liệu số dùng chung nhằm nâng cao chất lượng quản trị, tối ưu hóa nguồn lực và phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, hướng tới mức tăng trưởng hai con số.
GS-TS Nguyễn Trọng Hoài phát biểu
GS-TS Nguyễn Trọng Hoài đề xuất Hội đồng Điều phối vùng phải có cơ chế phát huy thực quyền, hoạt động thực chất trên cơ sở đồng thuận, hợp tác và cùng có lợi. Bên cạnh đó, hình thành Quỹ phát triển hạ tầng vùng với nguồn vốn được đa dạng hóa từ ngân sách nhà nước, nguồn lực xã hội hóa và các nguồn huy động hợp pháp khác; xây dựng cơ chế chia sẻ trách nhiệm, lợi ích và nguồn thu giữa các địa phương để tạo nguồn lực bền vững cho đầu tư phát triển hạ tầng liên kết vùng.
Đồng tình với yêu cầu tăng cường liên kết vùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Trúc Sơn cho rằng trước hết cần bảo đảm tính đồng bộ trong công tác quy hoạch. Hệ thống hạ tầng kết nối liên vùng cần được ưu tiên đầu tư từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn lực hợp pháp khác, tạo điều kiện để TPHCM phát huy vai trò đầu tàu tăng trưởng. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long đề xuất đẩy mạnh đầu tư tuyến đường ven biển kết nối các địa phương trong khu vực nhằm mở rộng không gian phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, logistics và du lịch.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Trúc Sơn phát biểu
Về nguồn nhân lực, lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long cho rằng TPHCM là trung tâm đào tạo và sử dụng lao động lớn nhất khu vực, vì vậy cần tiếp tục phát huy vai trò hỗ trợ các địa phương trong đào tạo, bồi dưỡng và cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.
Kết luận tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường bày tỏ sự trân trọng đối với những ý kiến góp ý từ chuyên gia, doanh nghiệp, lãnh đạo các tỉnh, thành trong khu vực. Những nội dung góp ý cụ thể, sát sao về công tác phát huy vai trò liên kết vùng trong khuôn khổ hội nghị là cơ sở để thành phớ sớm bổ sung, hoàn thiện dự thảo, trình lãnh đạo Trung ương trong kỳ họp gần nhất.
TPHCM mong muốn tiếp tục nhận được sự chia sẻ, ủng hộ, tham gia ý kiến của các tỉnh, thành, chuyên gia đối với dự thảo Luật Đô thị đặc biệt trong thời gian tới, nhất là những đánh giá tác động liên quan đến liên kết vùng.
Tổ biên tập và lãnh đạo TPHCM sẽ tiếp thu đầy đủ các đóng góp, đồng thời thể hiện tốt nhất các nội dung theo đúng tinh thần của Trung ương đặt ra. Đó là Luật đô thị Đặc biệt không hạn chế đột phá sự phát triển của TPHCM cùng các địa phương trong khu vực, nhất là vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Sắp tới, với những quy định pháp luật cụ thể hơn, thành phố hy vọng sự gắn kết vùng sẽ càng chặt chẽ và mật thiết, từ đó đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước.