(CAO) Phim ngắn AI không chỉ là nguy cơ văn hóa cần kiểm soát, mà còn là một thị trường công nghiệp văn hóa đang hình thành, cần được nhận diện và khai thác đúng mức.
Ngày 31/10, tham gia thảo luận về tình hình kinh tế xã hội tại Kỳ họp thứ 2, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa - Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk nêu quan điểm, trong bối cảnh hàng triệu người Việt Nam xem phim ngắn mỗi ngày, cần nhìn nhận đây không chỉ là nguy cơ văn hóa cần kiểm soát, mà còn là một thị trường công nghiệp văn hóa đang hình thành, cần được nhận diện và khai thác đúng mức.
Theo đại biểu, nội dung độc hại phải được ngăn chặn, song nếu chỉ tập trung vào mặt trái để tăng cường kiểm soát thì có thể bỏ lỡ cơ hội phát triển. Thực tế, thị trường phim ngắn tại Trung Quốc đã hình thành hệ sinh thái sản xuất, kinh doanh quy mô lớn, tạo việc làm và doanh thu cho nhiều lĩnh vực sáng tạo. Việt Nam cần nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm này để biến phim ngắn thành một nguồn lực phát triển mới.
Đại biểu cũng lưu ý, phim ngắn và các video trên nền tảng số đang trở thành một trong những kênh để giới trẻ tiếp cận nhân vật lịch sử, phong tục và các giá trị truyền thống. Vì vậy, cần có chính sách đủ mạnh để đào tạo đội ngũ sáng tạo, hỗ trợ sản xuất, bảo vệ bản quyền và phát triển nền tảng phân phối nội dung của Việt Nam. Nếu không chủ động, các nền tảng nước ngoài sẽ tiếp tục khai thác thị trường, nắm giữ dữ liệu khán giả và hưởng phần lớn giá trị kinh tế.
Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa - Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk phát biểu
Từ câu chuyện phim ngắn, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa đề nghị nhìn rộng hơn về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa trên không gian số. Trong thời đại số, văn hóa không chỉ hiện diện tại bảo tàng, rạp chiếu phim hay không gian di sản mà còn lan tỏa hằng ngày qua điện thoại thông minh, các nền tảng xuyên biên giới, phim ngắn, âm nhạc, trò chơi điện tử và nhiều hình thức sáng tạo mới.
Theo đại biểu, phát triển công nghiệp văn hóa trên không gian số còn có ý nghĩa chiến lược trong việc khẳng định chủ quyền văn hóa Việt Nam. Vấn đề không chỉ là thị phần, doanh thu thuộc về ai, mà còn là ai đang kể những câu chuyện về đất nước, những giá trị nào được lan tỏa đến thế hệ trẻ và ra thế giới. Nếu không chủ động tạo ra các sản phẩm văn hóa của mình, Việt Nam sẽ ngày càng phụ thuộc vào những câu chuyện, hình ảnh, hệ giá trị và cách nhìn về thế giới do các chủ thể khác tạo ra; qua đó ảnh hưởng đến khả năng định hình thị hiếu, nhận thức, trí tưởng tượng và tư duy của thế hệ trẻ.
Đại biểu dẫn Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới, trong đó đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, cả trên không gian thực và không gian số. Theo đại biểu, muốn dẫn dắt nhận thức, trước hết phải thu hút được sự chú ý của công chúng; một thông điệp đúng nhưng không đến được với giới trẻ thì hiệu quả sẽ rất hạn chế.
Từ đó, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý nội dung số theo từng loại hình và mức độ rủi ro; xử lý nghiêm nội dung vi phạm, bảo vệ người sử dụng, nhất là trẻ em, nhưng không tạo rào cản đối với hoạt động sáng tạo lành mạnh. Cùng với đó, cần chuyển mạnh từ tư duy chỉ quản lý sang tư duy kiến tạo. Nhà nước cần có cơ chế đặt hàng, tuyển chọn công khai và hỗ trợ cạnh tranh đối với các dự án phim ngắn, phim sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), khai thác đề tài lịch sử, văn hóa, di sản và con người Việt Nam.
Đại biểu cũng đề nghị phát triển hệ sinh thái gắn hoạt động sáng tạo với thị trường, chú trọng bảo vệ bản quyền, đào tạo nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp và kết nối phân phối quốc tế, tạo điều kiện để người sáng tạo có thể sống được bằng nghề. Điều quan trọng là phải tạo ra những sản phẩm thực sự hấp dẫn, có chất lượng nghệ thuật và sức sáng tạo, để công chúng tự nguyện đón nhận và chia sẻ.
Đại biểu nhấn mạnh, phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ nhằm hình thành một ngành kinh tế mà còn để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển, bản sắc trở thành lợi thế cạnh tranh và sức sáng tạo của người Việt trở thành sức mạnh quốc gia.