Sáng 31/10, tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, nhiều đại biểu Quốc hội đã đưa ra những giải pháp căn cơ nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, gắn liền với chất lượng, tính bền vững và sự phát triển bao trùm của các địa phương.
Đồng bộ các giải pháp, khơi thông nguồn vốn cho tăng trưởng hai con số
Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2027 và những năm tiếp theo, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) đề nghị kiên trì thực hiện ba đột phá chiến lược về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao; phát huy tối đa ba động lực tăng trưởng truyền thống gồm đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu.
Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế - xã hội
Đồng thời, Chính phủ và các địa phương cần có chương trình, kế hoạch cụ thể triển khai các động lực tăng trưởng mới đã được Quốc hội thể chế hóa, như khu kinh tế đặc biệt, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, khu phi thuế quan, trung tâm logistics và công nghiệp văn hóa.
Đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu giải quyết bài toán cấu trúc vốn của nền kinh tế, cân đối thời hạn và tính chất nguồn vốn với nhu cầu sử dụng, bảo đảm nguồn vốn đầu tư xã hội cho giai đoạn 2026-2030 mà không ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô.
Theo đó, cần tái cấu trúc thị trường tài chính, tạo điều kiện để thị trường chứng khoán trở thành kênh chủ lực cung ứng vốn cho nền kinh tế; sớm tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước để nâng cao năng lực tài chính, mở rộng tín dụng có định hướng. Đồng thời, xem xét tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại nhằm tăng nguồn vốn và góp phần kéo giảm lãi suất.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh)
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) đề nghị Chính phủ quan tâm hai vấn đề nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển và bảo đảm nguồn lực phát triển địa phương. Trong đó, cần quy hoạch kinh tế biển có sự lựa chọn, phân công và liên kết rõ ràng, phù hợp với tiềm năng, lợi thế của từng địa phương; tránh đầu tư trùng lặp, phân tán nguồn lực và khó hình thành các trung tâm có sức cạnh tranh quốc tế.
Đại biểu đề nghị Chính phủ rà soát, cập nhật hệ thống quy hoạch, bảo đảm thống nhất giữa quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch không gian biển, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và quy hoạch ngành; xác định rõ các trung tâm động lực, chuỗi liên kết và công trình hạ tầng ưu tiên. Cùng với đó, bảo đảm nguồn lực tương xứng với nhiệm vụ, duy trì động lực phát triển của địa phương; đồng thời, có cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với các chương trình, dự án, đề án và nhiệm vụ đặc thù trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng)
Tăng trưởng hai con số phải gắn với hiệu quả sử dụng nguồn lực
Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027, đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho rằng, vấn đề quan trọng không chỉ là huy động thêm vốn mà phải chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng và lợi ích cho người dân, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Đại biểu đề nghị tập trung nâng cao hiệu quả chuyển hóa vốn đầu tư thành năng lực sản xuất và giá trị gia tăng và quan tâm đúng mức đến chi phí thời gian của doanh nghiệp.
Đại biểu Lê Văn Thế cho biết, theo phương án dự toán Chính phủ trình Quốc hội, chi đầu tư phát triển năm 2027 dự kiến tăng gần 57% so với dự toán năm 2026. Cùng với vốn tín dụng, đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài, đây là nguồn lực lớn cho tăng trưởng.
Đại biểu ghi nhận Chính phủ đã xác định chuyển trọng tâm đánh giá đầu tư từ tỷ lệ giải ngân sang các công trình đưa vào khai thác và năng lực sản xuất mới. Tuy nhiên, cần cụ thể hóa việc đánh giá hiệu quả sau đầu tư theo từng loại dự án, trong đó tính đến tác động đối với việc làm và đời sống Nhân dân.
Đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình)
Đối với đầu tư nước ngoài, cần quan tâm mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng, khả năng chuyển giao công nghệ và chất lượng việc làm. Đối với khoa học, công nghệ, cần đánh giá kết quả nghiên cứu được ứng dụng, thương mại hóa và đóng góp thực tế vào nâng cao năng suất. Bên cạnh đó, đại biểu nêu thực tế, các doanh nghiệp không chỉ chịu chi phí vốn mà còn chịu chi phí thời gian. Lãi suất là chi phí có thể nhìn thấy, nhưng thời gian chờ đợi trong các khâu quy hoạch, thủ tục đất đai, đầu tư, xây dựng và phối hợp giữa các cơ quan cũng là chi phí thực tế của doanh nghiệp.
Từ những vấn đề trên, đại biểu Lê Văn Thế kiến nghị Chính phủ quan tâm cụ thể hóa trong công tác theo dõi, điều hành năm 2027 một số chỉ số phản ánh chất lượng chuyển hóa nguồn lực, năng suất, năng lực sản xuất mới, giá trị gia tăng, mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng và kết quả thương mại hóa khoa học, công nghệ. Đại biểu đề nghị Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành thống nhất cách tính, chia sẻ dữ liệu hiện có, tránh báo cáo chồng chéo. Đây là các chỉ số phục vụ công tác điều hành, không phải bổ sung hệ thống chỉ tiêu pháp định hay tạo thêm gánh nặng báo cáo.
Cùng với đó, đại biểu đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp với Bộ Tài chính điều hành đồng bộ chính sách tiền tệ và tài khóa, tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay phù hợp với yêu cầu kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và bảo đảm an toàn hệ thống. Đồng thời, khuyến khích các tổ chức tín dụng đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng đủ điều kiện trên cơ sở dòng tiền, dữ liệu và hiệu quả phương án kinh doanh, gắn với kiểm soát rủi ro.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại phiên thảo luận
Về chi phí thời gian, đại biểu đề nghị theo dõi tổng thời gian giải quyết các quy trình liên thông về đầu tư, đất đai, xây dựng; xác định rõ trách nhiệm phối hợp và khắc phục tình trạng yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần…
Nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng từ 10% trở lên phải đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô, sử dụng vốn hiệu quả và giảm chi phí thời gian, đại biểu Lê Văn Thế cho rằng, quan trọng nhất là thành quả tăng trưởng phải được chuyển hóa thành việc làm có chất lượng, thu nhập tốt hơn và đời sống Nhân dân ngày càng được cải thiện.
Thành quả tăng trưởng cần được chuyển hóa thành chất lượng cuộc sống người dân
Cũng đề xuất các giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng trong năm 2027, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) nhấn mạnh, vấn đề cần quan tâm không chỉ là tăng trưởng bao nhiêu phần trăm mà còn là tăng trưởng từ đâu, chất lượng và tính bền vững như thế nào; thành quả tăng trưởng được chuyển hóa thành thu nhập, việc làm, năng lực cạnh tranh và chất lượng cuộc sống của người dân ra sao.
Đại biểu đề nghị Chính phủ quan tâm đánh giá đầy đủ tính khả thi và chất lượng của mục tiêu tăng trưởng. Theo báo cáo thẩm tra, GDP 9 tháng năm 2026 ước tăng 9,01%. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên, quý IV cần tăng khoảng 12,5%, đặt ra thách thức rất lớn.
Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa)
Đại biểu cho rằng, mục tiêu tăng trưởng cao phải đi liền với việc luận chứng đầy đủ về nguồn lực, năng lực hấp thụ vốn và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Cần phân tích mức đóng góp của tiêu dùng trong nước, đầu tư công, đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài, xuất khẩu và năng suất lao động để xác định những động lực đang dẫn dắt tăng trưởng và những lĩnh vực cần khơi thông.
Đại biểu đề nghị chuyển mạnh từ tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và giá trị gia tăng trong nước. Xuất khẩu 9 tháng năm 2026 tăng 24,5%, vốn FDI thực hiện tăng 12,1%. Tuy nhiên, theo đại biểu, cần đánh giá sâu hơn hiệu quả thực chất đối với nền kinh tế trong nước, nhất là giá trị tạo ra tại Việt Nam, mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi cung ứng, năng suất lao động, trình độ công nghệ và thu nhập của người lao động.
Đại biểu lưu ý, nếu sản xuất, xuất khẩu tăng nhưng nguyên liệu, linh kiện và công nghệ vẫn phụ thuộc vào bên ngoài, doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu thực hiện các công đoạn có giá trị gia tăng thấp thì khả năng lan tỏa của tăng trưởng còn hạn chế, nền kinh tế dễ bị tổn thương trước biến động bên ngoài.
Vì vậy, cần nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa hợp lý, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đồng thời, có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI liên kết thực chất với doanh nghiệp Việt Nam; tạo điều kiện để khu vực kinh tế tư nhân tiếp cận bình đẳng hơn với đất đai, vốn, công nghệ và cơ hội tham gia các dự án lớn; giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.
Cùng với đó, Chính phủ cần có các giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư, khơi thông nguồn lực nhưng không đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô. Theo báo cáo thẩm tra, giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng năm 2026 đạt 62,9% kế hoạch; đại biểu cho rằng, cần đánh giá thực chất chất lượng giải ngân, tiến độ hoàn thành và khả năng chuyển hóa vốn đầu tư thành năng lực sản xuất, hạ tầng và dịch vụ công.
Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh tại hội trường
Để đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn cho sản xuất, công nghệ, năng lượng, logistics và hạ tầng, đại biểu đề nghị phát triển thực chất thị trường vốn, nâng cao tính minh bạch và kỷ luật của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn; đồng thời kiểm soát chất lượng tín dụng và rủi ro trong các lĩnh vực có mức độ liên thông cao như ngân hàng, trái phiếu, bất động sản.
Đại biểu nhấn mạnh, tăng trưởng nhanh nhưng sử dụng vốn kém hiệu quả, chi phí vốn cao, rủi ro tài chính tích tụ hoặc thiếu năng lượng cho sản xuất thì không thể coi là tăng trưởng bền vững. Ngoài ra, đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng, cần chuyển hóa thành quả tăng trưởng thành lợi ích thiết thực của người dân. Theo đại biểu, tăng trưởng kinh tế cuối cùng phải tạo ra việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, cơ hội phát triển rộng mở hơn và chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao.
Đề nghị Chính phủ đánh giá chất lượng tăng trưởng bằng thu nhập thực của người dân
Đại biểu Trịnh Xuân An (TP Đồng Nai) cho rằng, tăng trưởng 2 con số không phải là mục tiêu đơn thuần về tốc độ mà gắn với yêu cầu đổi mới căn bản phương thức phát triển, để đất nước không chỉ tăng trưởng nhanh hơn mà còn mạnh lên thực chất và bền vững hơn.
Đại biểu Trịnh Xuân An (TP Đồng Nai)
Quy mô GDP lớn hơn phải đi cùng khả năng tích lũy, trưởng thành của doanh nghiệp Việt Nam và cuộc sống tốt hơn của người dân.
Theo đại biểu, thu nhập bình quân người lao động 9 tháng tăng khoảng 9% nhưng CPI tăng 4,52%, nên thu nhập thực chỉ tăng khoảng 4,3%. Đời sống của người thu nhập thấp, công nhân thuê trọ và lao động phi chính thức có cải thiện, song mức bình quân chưa phản ánh hết gánh nặng chi tiêu.
"Đằng sau những con số tăng trưởng, người dân quan tâm sau khi trang trải cuộc sống còn tích lũy được bao nhiêu; doanh nghiệp quan tâm sau chi phí, lãi vay còn nguồn lực nào để đầu tư công nghệ, nâng năng suất và lớn lên. Nếu những khả năng này còn hạn chế thì phải làm rõ điểm nghẽn đang cản trở thành quả tăng trưởng lan tỏa đến từng gia đình, từng doanh nghiệp" - đại biểu Trịnh Xuân An nhìn nhận.
Đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá chất lượng tăng trưởng bằng thu nhập thực, việc làm bền vững, khả năng tích lũy của người dân và năng lực tái đầu tư của doanh nghiệp trong nước.
"Chúng ta không thể đòi hỏi mọi khoản đầu tư đều mang lại thành quả ngay lập tức nhưng người dân phải được thụ hưởng thành quả phát triển ngay trong quá trình tăng trưởng. Đó vừa là mục đích vừa là cơ sở tạo sức mua, niềm tin và động lực để nền kinh tế tiếp tục phát triển bền vững", đại biểu nêu quan điểm.
Các ĐBQH tại hội trường Diên Hồng
Còn đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) nhấn mạnh ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát phải tiếp tục là nền móng của mục tiêu tăng trưởng. Đối với người lao động, khi tiền điện, tiền ăn, nhà ở và đi lại tăng thì phần thu nhập còn lại cho học hành, khám chữa bệnh và tiết kiệm sẽ bị thu hẹp.
Còn với doanh nghiệp, nhiên liệu, vận tải và nguyên liệu đắt lên sẽ làm chi phí sản xuất tăng; nếu tăng giá bán, doanh nghiệp có thể mất khách, còn nếu giữ giá bán thì lợi nhuận sẽ bị giảm đi.
Đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục có những giải pháp chỉ đạo, điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ, tài khóa và điều hành giá theo một kịch bản thống nhất; theo dõi riêng các mặt hàng thiết yếu và công khai trước lộ trình điều chỉnh giá do Nhà nước quản lý.
Đồng thời, theo dõi riêng giá hàng thiết yếu và hỗ trợ có mục tiêu cho nhóm dễ bị tổn thương. Bởi khi giá cả ổn định thì tiền lương của công nhân, thu nhập của người dân mới có thể lo được cuộc sống, doanh nghiệp cũng yên tâm sản xuất kinh doanh.